Nghị sĩ đảng Cộng hòa Brian Fitzpatrick có kế hoạch ép Hạ viện tiến hành bỏ phiếu về dự luật chặn các giao dịch mua dầu mỏ của Nga, thách thức quyết định của Tổng thống Donald Trump về việc nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu dầu diesel của Nga, trong bối cảnh các nhà lập pháp cảnh báo động thái này có thể góp phần tài trợ cho chiến sự của Moscow tại Ukraine.
Ông Fitzpatrick (đảng Cộng hòa, bang Pennsylvania), đồng chủ tịch Nhóm Ukraine tại Hạ viện, thông báo vào ngày 10 tháng 10 rằng ông sẽ giới thiệu Đạo luật Hòa bình Thông qua Sức mạnh Ronald Reagan (Ronald Reagan Peace Through Strength Act).
"Chúng tôi sẽ giới thiệu dự luật lưỡng đảng nhằm ngăn chặn mọi giao dịch mua dầu mỏ của Nga," ông Fitzpatrick viết trên mạng xã hội X. "Dự luật này sẽ được đưa ra bỏ phiếu tại phiên họp toàn thể thông qua kiến nghị trình bày (discharge petition) và sẽ được thông qua với số phiếu áp đảo."
Nghị sĩ Don Bacon (đảng Cộng hòa, bang Nebraska) đã đồng ý đứng tên đồng bảo trợ dự luật này. Danh tính nhà bảo trợ thuộc đảng Dân chủ vẫn chưa được xác định.
Một kiến nghị trình bày có thể ép Hạ viện tiến hành bỏ phiếu mà không cần sự phê duyệt từ ủy ban có thẩm quyền hoặc lãnh đạo Hạ viện nếu thu thập được 218 chữ ký ủng hộ.
Nỗ lực này đang đối mặt với những ràng buộc về thời gian: Quốc hội không có lịch trình nối lại các phiên bỏ phiếu trong vài tuần tới, và nhiệm kỳ quốc hội hiện tại sẽ kết thúc vào tháng Giêng. Bất kỳ dự luật nào cũng cần sự phê duyệt của Thượng viện và có thể gặp phải sự phản đối từ Nhà Trắng.
Ông Fitzpatrick đã viện dẫn cách tiếp cận của cựu Tổng thống Ronald Reagan trong việc đối đầu với Moscow và tái khẳng định sự ủng hộ của Quốc hội đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy, người vừa tiếp tục bị ông Trump chỉ trích.
"Nga đã xâm lược Ukraine một cách phi pháp. Nga hoàn toàn phải chịu trách nhiệm," ông Fitzpatrick viết, đồng thời bổ sung rằng Quốc hội và nhân dân Mỹ sẽ đứng sau ông Zelenskyy "cho đến khi giành được chiến thắng cho Ukraine."
Đảng Cộng hòa đặt câu hỏi về việc đảo ngược lệnh trừng phạt
Dự luật được đề xuất phản ánh mối quan ngại của một số nghị sĩ đảng Cộng hòa rằng việc nới lỏng các hạn chế năng lượng đối với Nga có thể làm suy yếu sức ép đè nặng lên Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Nghị sĩ Michael McCaul (đảng Cộng hòa, bang Texas), cựu chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, cảnh báo rằng việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt có thể "tài trợ cho cỗ máy chiến tranh của điện Kremlin -- khích lệ thêm bạo lực và sự tàn phá."
Ông dẫn chứng Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran Lindsey O. Graham (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act) mà ông Trump đã ký kết vào tháng Chín. Đạo luật này trao quyền cho tổng thống, dưới các điều kiện được quy định cụ thể, áp dụng mức thuế quan lên tới 100% đối với các bên mua chính năng lượng của Nga. Ông McCaul cho biết luật này mang lại cho ông Trump đòn bẩy đối với Nga và Trung Quốc nhằm giúp đảm bảo một giải pháp đàm phán chấm dứt chiến tranh.
Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (đảng Cộng hòa, bang Alaska) hối thúc ông Trump sử dụng các quyền hạn đó thay vì cho phép Nga thu lợi nhiều hơn từ xuất khẩu diesel.
"Chúng ta có thể thảo luận về việc Nga quay trở lại thị trường năng lượng toàn cầu sau khi chiến tranh kết thúc, nhưng trong thời gian này, chúng ta cần cắt đứt mọi thứ đang tiếp nhiên liệu cho cuộc chiến đó," bà viết trên mạng xã hội.
Đảng Dân chủ viện dẫn lệnh cấm dầu mỏ hiện hành
Các thành viên đảng Dân chủ và cựu quan chức cũng chỉ ra Đạo luật Chấm dứt Nhập khẩu Dầu mỏ Nga năm 2022 (Ending Importation of Russian Oil Act of 2022), vốn cấm nhập khẩu dầu mỏ của Nga vào Hoa Kỳ trừ khi tổng thống chứng thực rằng Nga đã đáp ứng các điều kiện cụ thể, bao gồm rút quân khỏi Ukraine, công nhận chủ quyền của Ukraine và không gây ra mối đe dọa nào đối với NATO.
Đạo luật này đã được Thượng viện thông qua với tỷ lệ 100-0 và Hạ viện với tỷ lệ 413-9 sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào tháng 2 năm 2022.
Cựu Nghị sĩ Tom Malinowski, đồng thời là cựu quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao, hối thúc các lãnh đạo đảng Dân chủ sử dụng các thủ tục rút gọn của đạo luật này để thách thức quyết định của chính quyền.
"Theo đạo luật này, các lãnh đạo đảng Dân chủ tại Hạ viện và Thượng viện có thể giới thiệu 'Nghị quyết Chung về Sự không tán thành' (Joint Resolution of Disapproval) nhằm ngăn chặn việc mua dầu mỏ của Nga, và sau đó Quốc hội phải tiến hành bỏ phiếu theo thủ tục rút gọn," ông Malinowski viết trên mạng xã hội.
"Schumer và Jeffries nên làm điều này càng sớm càng tốt," ông nói thêm, khi nhắc đến Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer và Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries.
Liệu đạo luật năm 2022 có áp dụng đối với thỏa thuận mới nhất này hay không vẫn là một câu hỏi cốt lõi khi sự ủy quyền tạm thời của chính quyền đối với xuất khẩu diesel của Nga đang vấp phải sự soi xét kỹ lưỡng.
Các nhà vận động cảnh báo tổn hại đối với các lệnh trừng phạt
Daniel Balson, giám đốc vận động chính sách tại tổ chức Razom for Ukraine, chia sẻ với RFE/RL rằng quyết định của ông Trump đã làm suy yếu mục đích của văn bản luật trừng phạt được thông qua vài tuần trước đó.
"Ba tuần trước, Quốc hội đã thông qua Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran Lindsey O. Graham. Dự luật này được thiết kế nhằm buộc các quốc gia khác giảm bớt sự phụ thuộc năng lượng vào Nga. Quyết định gần đây của Tổng thống Trump lại làm tăng sự phụ thuộc của chính chúng ta," ông Balson phát biểu.
Ông hối thúc các nhà lập pháp thách thức động thái này để bảo vệ Ukraine và sự tín nhiệm đối với các hành động của Quốc hội. Mặc dù chưa xem qua dự luật của ông Fitzpatrick, ông Balson cho biết các nhà vận động ủng hộ Ukraine sẽ theo đuổi "bất kỳ và tất cả các con đường lập pháp" để phản đối quyết định này.
Thượng nghị sĩ Angus King, một nghị sĩ độc lập đến từ bang Maine, người thường bỏ phiếu cùng phe Dân chủ, cho biết trong một tuyên bố rằng thỏa thuận này sẽ mang lại ít sự xoa dịu cho người tiêu dùng Mỹ trong khi lại đem lại lợi ích cho Nga.
Dẫn các số liệu của chính quyền, ông King cho biết thỏa thuận này bao gồm 300.000 tấn diesel cho tháng 10 và 500.000 tấn cho tháng 11 -- tương đương khoảng mức tiêu thụ diesel trong một ngày tại Hoa Kỳ.
"Cái gọi là thỏa thuận với Nga này sẽ mang lại rất ít lợi ích cho nước Mỹ và mang lại rất nhiều lợi ích cho Vladimir Putin khi ông ta tìm cách duy trì chiến dịch tàn sát tại Ukraine," ông King phát biểu. Ông gọi thỏa thuận này là "một sự lừa bịp."
Ông Trump tiếp tục kêu gọi thay thế ông Zelenskyy
Vào ngày 10 tháng 10, ông Trump đã nối lại các cuộc công kích nhằm vào ông Zelenskyy, tuyên bố rằng Ukraine nên tổ chức một cuộc bầu cử và thay thế tổng thống của mình bằng một nhà lãnh đạo sẵn sàng đạt được thỏa thuận với Nga.
"Được rồi, tôi nghĩ ông ấy nên tổ chức một cuộc bầu cử. Và ông ấy đã có thể giải quyết vấn đề này từ rất nhiều lần trước," ông Trump phát biểu trước các phóng viên.
Trước đó, ông Trump từng tuyên bố rằng Ukraine nên "tìm một nhà lãnh đạo mới có thể đạt được thỏa thuận." Ông cũng yêu cầu Kyiv "phải ngay lập tức dừng" các cuộc tấn công nhắm vào các nhà máy lọc dầu của Nga, những mục tiêu mà Ukraine đã nhắm tới nhằm làm gián đoạn nền kinh tế chiến tranh và nguồn cung nhiên liệu của Moscow.
Ông Trump đổ lỗi cho ông Zelenskyy vì không đạt được một giải pháp hòa giải, một luận điểm trái ngược với lập trường của Kyiv rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bảo vệ chủ quyền của Ukraine và đi ngược lại với các lời kêu gọi của các nhà lập pháp về việc duy trì sức ép lên Moscow. Ông Trump cũng miêu tả ông Putin là người khao khát hòa bình và ca ngợi việc đưa dầu mỏ của Nga quay trở lại thị trường toàn cầu.
"Trông có vẻ thực sự tồi tệ. Tổng thống luôn có sự mù quáng về mặt đạo đức khi nhắc đến ông Putin. Việc chống lưng cho nền kinh tế chiến tranh của Nga là điều tồi tệ," ông Bacon chia sẻ với RFE/RL.
Những phát biểu của ông Trump được đưa ra chỉ vài giờ sau khi các cuộc không kích của Nga làm ít nhất 20 người thiệt mạng tại thành phố Zaporizhzhya ở đông nam Ukraine.
Ông Zelenskyy đã tuyên bố rằng các cuộc bầu cử không thể được tổ chức trong tình trạng thiết quân luật và giữa các rủi ro an ninh do cuộc xâm lược của Nga tạo ra. Các quan chức Ukraine cũng viện dẫn sự cần thiết phải đảm bảo binh lính và công dân di tản có thể tham gia vào một cuộc bỏ phiếu đáng tin cậy.
Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine Andriy Sybiha đã đưa ra một tuyên bố vào tối ngày 10 tháng 10 bày tỏ sự ủng hộ đối với tổng thống Ukraine.
Ông Zelenskyy "lãnh đạo quốc gia chúng ta trong thời chiến -- một cuộc chiến vì độc lập, tự do và phẩm giá. Ông ấy nhận được sự ủng hộ của nhân dân Ukraine, và họ có quyền quyết định. Những phát biểu từ nước ngoài chỉ càng khẳng định rằng ông ấy đang làm tốt công việc của mình. Ông ấy xứng đáng nhận được sự hỗ trợ," ông Sybiha viết trên mạng xã hội X.
EU bác bỏ việc nới lỏng sức ép đối với Nga
Các quan chức châu Âu đã chỉ trích thỏa thuận diesel, cảnh báo rằng doanh thu năng lượng bổ sung từ Nga có thể góp phần duy trì cuộc chiến.
Quan chức phụ trách chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas cho biết các cuộc không kích của Nga đã giết hại hơn 80 dân thường Ukraine trong hai ngày qua và Moscow đã gia tăng các cuộc tấn công hỗn hợp nhằm vào các quốc gia thành viên EU và các đồng minh NATO.
"Đây không phải là thời điểm để nới lỏng sức ép đối với Nga, và châu Âu sẽ không làm vậy," bà Kallas phát biểu, đồng thời cho biết thêm rằng các bộ trưởng ngoại giao EU có kế hoạch công bố một gói trừng phạt lớn mới vào ngày 12 tháng 10 nhắm vào các cá nhân và tổ chức hậu thuẫn nỗ lực chiến tranh của Moscow.
Đức cũng tái khẳng định cam kết đối với các lệnh trừng phạt hiện hành và cho biết nước này sẽ phối hợp với các đối tác châu Âu về các biện pháp tiếp theo.
Một phát ngôn viên của Thủ tướng Friedrich Merz cho biết Berlin giữ vững các biện pháp hạn chế của mình, trong khi phát ngôn viên chính phủ Stefan Kornelius lặp lại sự ủng hộ đối với Ukraine. Bộ trưởn Kinh tế Katherina Reiche cũng hậu thuẫn các gói trừng phạt của EU.
Hiệp hội Thương mại Nhiên liệu và Năng lượng Đức cho biết họ không kỳ vọng thỏa thuận này sẽ tạo ra tác động lớn đối với giá bán tại các trạm phân phối nhiên liệu.
Nguồn tin: Xangdau.net
