I. Tổng quan tình hình thị trường xăng dầu 2025

Năm 2025 là năm mà giá dầu thế giới trải qua xu hướng đi xuống rõ rệt, dao động quanh mức thấp hơn của nhiều năm gần đây, phản ánh sự mất cân đối giữa cung vượt cầu và tâm lý thị trường thận trọng. Năm 2025, bình quân giá dầu Brent và WTI giảm khoảng 14% so bình quân 2024, đánh dấu mức giảm mạnh nhất kể từ 2020. Giá Brent thường dao động quanh 60–70 USD/thùng trong phần lớn thời gian. Dư cung trên thị trường, tồn kho tăng cao, nhu cầu tăng trưởng chậm và căng thẳng địa chính trị (có lúc kéo giá lên tạm thời, nhưng không đủ để đảo ngược xu hướng chính) là những yếu tố chính làm giá dầu thô biến động trong năm vừa qua.

Tại thị trường trong nước, đến hết năm 2025, cả nước có 26 thương nhân đầu mối xăng dầu mặt đất, 5 thương nhân nhiên liệu bay và 252 thương nhân phân phối. Tổng nguồn xăng dầu cho tiêu thụ thị trường nội địa năm 2025 ước đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, tăng 2,14% so với năm 2024; sản lượng tiêu thụ ước khoảng 26,4 triệu m³/tấn, bình quân 2,2 triệu m³/tấn/tháng. Petrolimex vẫn là doanh nghiệp dẫn đầu tại Việt Nam về kinh doanh xăng dầu (chiếm khoảng 45% thị phần nội địa), tiếp theo sau là PVOIL (thị phần khoảng 25%), còn lại là các DN đầu mối khác (Saigon Petro, Petimex, Quân Đội, Phúc Lâm,…)

Nhằm giúp hạ giá thành hàng hóa, dịch vụ, qua đó thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, thuế VAT đối với các mặt hàng xăng dầu đã được Chính Phủ giảm từ 10% xuống 8% (từ 1/7/2025). Cùng thời điểm đó, mặt hàng xăng E10 RON95 cũng bắt đầu được các DN đầu mối đưa vào lưu hành trên thị trường. Việc xăng E10 bắt đầu được triển khai tại một số cửa hàng, đánh dấu bước tiến trong chiến lược chuyển đổi nhiên liệu sinh học. Đây là tiền đề cho lộ trình sâu rộng hơn sang các nhiên liệu sinh học vào năm 2026, phù hợp với các mục tiêu môi trường bền vững mà Chính phủ hướng tới.

Trong năm 2025, giá xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh 54 kỳ, với số lần tăng-giảm đan xen. Đến kỳ điều hành ngày 31/12/2025, giá các mặt hàng xăng dầu đều giảm từ 6% đến hơn 17% so với đầu năm; trong đó xăng E5 RON92 giảm 8,07%, xăng RON95-III giảm 8,82%, dầu diesel giảm 8%, dầu madut giảm sâu nhất 17,11%.

II. Một số điểm đáng chú ý của DỰ THẢO Nghị định mới (năm 2026) về KDXD

1. Giá xăng dầu: Thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối quyết định và công bố giá bán buôn, bán lẻ xăng dầu trong hệ thống phân phối theo công thức giá.

Giá bán xăng dầu bằng (=) giá mua xăng dầu cộng (+) chi phí tạo nguồn cộng (+) chi phí kinh doanh định mức cộng (+) lợi nhuận cộng (+) thuế (thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, các khoản thuế khác (nếu có)).

Trong đó:

• Giá mua xăng dầu, chi phí tạo nguồn: do DN tự xác định theo thực tế kinh doanh. Chi phí kinh doanh định mức: tạm lấy theo mức hiện hành đang áp dụng. Chi phí này được điều chỉnh tăng/giảm theo chỉ số giá tiêu dùng hàng năm. Lợi nhuận: do DN tự xác định theo thực tế kinh doanh. Các loại thuế: Theo quy định của Pháp luật.

Như vậy, giá bán xăng dầu được chuyển sang quản lý theo cơ chế thị trường có kiểm soát. Nhà Nước không còn tính toán, công bố giá cơ sở (bao gồm cả lợi nhuận định mức mang tính ấn định), quy định giá bán lẻ tối đa như trước đây. Các Thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối tự tính, áp dụng theo công thức giá thống nhất, minh bạch cấu phần và công bố. Lợi nhuận nằm trong cấu phần giá, hình thành qua cạnh tranh. DN nào tối ưu tốt sẽ có giá thấp hơn , từ đó có lợi thế thị trường. Nhà Nước sẽ kiểm tra, giám sát, can thiệp (khi cần/khi có biến động bất thường) thay vì áp giá trực tiếp. Sau khi điều chỉnh giá, DN có trách nhiệm kê khai giá gửi về cơ quan quản lý Nhà Nước có thểm quyền.

2. Quy định  về Thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu: cho phép bao tiêu sản phẩm của nhà máy lọc dầu, được nhập – xuất khẩu trong trường hợp cần cân đối nguồn. Đây có thể xem là điểm mới nhằm Tạo “van điều tiết mềm” giữa sản xuất trong nước và đầu mối nhập khẩu, giảm đứt gãy nguồn cung.

3. Mở rộng mạnh quyền nội bộ trong Doanh nghiệp (công ty mẹ – con): Công ty mẹ được sử dụng cơ sở vật chất của công ty con làm điều kiện kinh doanh, Công ty con, chi nhánh được bán hàng theo ủy quyền mà không cần giấy phép riêng. Đây là điểm mới nhằm tác động giảm chi phí tuân thủ, phù hợp thực tế các đầu mối xăng dầu lớn (Petrolimex, PVOIL…).

4. Minh bạch hơn điều kiện KDXD: hệ thống cơ sở vật chất đã được DN sử dụng để làm điều kiện cấp giấy chứng nhận KD thì không được cho DN khác sử dụng để làm điều kiện cấp giấy chứng nhận KD. Việc sử dụng thương hiệu, biển hiệu theo tự thỏa thuận, phù hợp với quy định của Pháp luật.

5. Kết nối dữ liệu số với Bộ Công Thương: Dự thảo yêu cầu kết nối real-time dữ liệu kho, bồn, nhập – xuất – tồn, là điều kiện cấp phép, không chỉ nghĩa vụ báo cáo. Ý nghĩa nội dung này nhằm chuyển từ “hậu kiểm thủ công” sang giám sát số hóa, giảm gian lận, đầu cơ.

6. Quỹ Bình ổn giá: bắt buộc kiểm toán độc lập chuyên đề. Thương nhân đầu mối có trách nhiệm chuyển toàn bộ số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu vào tài khoản Quỹ bình ổn giá của Bộ Tài chính.

7. Quyền lựa chọn nguồn hàng cho bán lẻ: Nếu mua đứt bán đoạn → được ký với nhiều nhà cung cấp. Chỉ bị ràng buộc “1 nguồn” nếu là đại lý/nhượng quyền.

8. Nhiên liệu sinh học: Thể hiện định hướng dài hạn, chuyển dịch năng lượng, giảm phụ thuộc xăng dầu hóa thạch. Đưa nhiên liệu sinh học thành nghĩa vụ xuyên suốt, không chỉ ở khâu sản xuất mà còn ở các DN Đầu mối, Phân phối, Bán lẻ.

Lưu ý: Do mới là bản dự thảo nên chúng tôi sẽ sẽ tiếp tục bám sát và cập nhật kịp thời thêm thông tin trong thời gian tới. 

Nguồn: xangdau.net