Thị trường dầu thô kỳ hạn tuần qua vận động trong trạng thái biến động mạnh, chịu chi phối đồng thời của risk premium địa chính trị, gián đoạn physical tại Trung Đông – Bắc Phi – Nga và các tín hiệu ngoại giao hạ nhiệt cục bộ. Cấu trúc giao dịch cho thấy paper market không còn phản ánh thuần túy kỳ vọng cung cầu mà chịu tác động lớn từ dòng vốn đầu cơ, hoạt động chốt lời và thông tin địa chính trị. Brent kỳ hạn Nov ’26 và WTI kỳ hạn Oct ’26 duy trì nền giá trên 100 USD/thùng trong phần lớn thời gian, nhưng đà tăng không giữ được đến cuối tuần khi thị trường hấp thụ các phương án logistics thay thế của Saudi Arabia và kỳ vọng ngoại giao Mỹ – Iran. Tuy nhiên, physical market vẫn thắt chặt, đặc biệt ở phân khúc middle distillates, khiến rủi ro đảo chiều tăng vẫn hiện hữu.
1. ĐẦU TUẦN
Phiên đầu tuần 14/09/2026 ghi nhận lực cầu phòng hộ gia tăng sau chuỗi sự kiện hạ tầng năng lượng tại Saudi Arabia. Brent kỳ hạn Nov ’26 chốt ở 105.68 USD/thùng, tăng +1.07 USD (+1.03%), có thời điểm chạm 108.29 USD/thùng trong phiên. WTI kỳ hạn Oct ’26 chốt ở 101.39 USD/thùng, tăng +1.34 USD (+1.34%), dao động lên tới 103.20 USD/thùng.
Động lực chính đến từ:
Sự cố đường ống Đông – Tây (East-West Pipeline) làm gián đoạn dòng chảy tới Yanbu, trong khi tồn chứa tại Yanbu chỉ còn khả năng duy trì xuất khẩu 5–7 ngày.
Lưu lượng tàu qua Hormuz giảm xuống mức một chữ số/ngày, phản ánh tắc nghẽn hành hải nghiêm trọng.
Houthi kiểm soát đảo Perim, gia tăng rủi ro tại hành lang Bab el-Mandeb, khu vực chiếm 4–5% lưu lượng dầu thô toàn cầu.
Libya: NOC dừng 3 mỏ lớn, phát tín hiệu sẵn sàng tuyên bố force majeure.
Nga: 50% nhà máy lọc dầu sản xuất diesel hàng đầu phải cắt giảm hoặc ngừng hoạt động do tập kích UAV, đẩy diesel crack spread lên đỉnh lịch sử.
Đà tăng bị hạn chế bởi phát biểu của Tổng thống Mỹ về khả năng Iran đạt thỏa thuận ngoại giao, thông tin Ukraine – Nga ngừng tập kích hạ tầng năng lượng và kỳ vọng Fed nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 3.75%–4.00%.
Sang phiên 15/09/2026, thị trường tăng mạnh trở lại. Brent chốt 108.75 USD/thùng, tăng +3.07 USD (+2.90%). WTI chốt 105.83 USD/thùng, tăng +4.44 USD (+4.38%). WTI vượt trội so với Brent khi các nhà lọc dầu châu Âu gia tăng thu mua dầu ngọt nhẹ Mỹ thay thế nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn. Nguyên nhân trực tiếp: cảng Yanbu ngừng bốc hàng, Saudi Arabia hủy một số lô spot giao châu Âu, lưu lượng tàu qua Hormuz chỉ còn 4 chuyến/ngày so với 10 chuyến trước đó.
2. GIỮA TUẦN
Phiên 16/09/2026 chứng kiến nhịp điều chỉnh sâu trên cả hai sàn. Brent kỳ hạn Nov ’26 giảm -2.92 USD (-2.7%) về 105.83 USD/thùng. WTI kỳ hạn Oct ’26 giảm -3.40 USD (-3.2%) về 102.43 USD/thùng.
Các yếu tố gây áp lực lên paper market:
EIA công bố tồn kho thô thương mại Mỹ chỉ giảm -640.000 thùng, thấp hơn nhiều so với dự báo -1.62 triệu thùng. Tồn kho xăng và distillates tăng nhẹ, tạm thời làm dịu áp lực mua đuổi.
Saudi Arabia kích hoạt phương án chuyển tải STS ngoài khơi Sohar (Oman), mở bán các lô dầu thô cho nhà lọc dầu châu Á; đồng thời nâng sản lượng bốc hàng tại Ras Tanura và Juaymah lên khoảng 4 triệu thùng/ngày.
Thông tin khôi phục khoảng 50% công suất tuyến East-West trong vài ngày tới giúp giảm bớt lo ngại khan hiếm tức thời.
Tuy nhiên, physical market chưa hạ nhiệt:
Hormuz vẫn duy trì lưu lượng cực thấp, chỉ khoảng 4 chuyến/ngày so với trung bình 18 chuyến/ngày trước xung đột.
Diesel crack spread tiếp tục lập đỉnh khi Nga kéo dài lệnh cấm xuất khẩu diesel đến hết tháng 10/2026.
Các đợt tập kích vào nhà máy lọc dầu Nga tiếp tục siết nguồn cung hạ nguồn toàn cầu.
3. CUỐI TUẦN
Phiên 17/09/2026, Brent giảm -1.01 USD (-0.95%) về 104.82 USD/thùng; WTI giảm -0.52 USD (-0.5%) về 101.91 USD/thùng. Thị trường tiếp tục thoái lui khi Saudi Arabia mở rộng STS tại Sohar và nỗ lực khôi phục 50% công suất East-West. Dù vậy, rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng vẫn hiện hữu: tuyến East-West bị phong tỏa kéo dài đe dọa khoảng 4% nguồn cung toàn cầu; lưu lượng tanker qua Hormuz sụt giảm mạnh; giao tranh Saudi – Houthi tiếp tục đe dọa hạ tầng năng lượng.
DBS Bank đưa ra kịch bản cơ sở Q4: nếu căng thẳng Mỹ – Iran hạ nhiệt, Brent có thể tìm điểm cân bằng kỹ thuật trong dải 85.00 – 95.00 USD/thùng.
Phiên chốt cuối tuần ghi nhận Brent quanh 104.87 USD/thùng, giảm -0.95 USD (-0.93%); WTI quanh 100.30 USD/thùng, giảm -1.61 USD (-1.58%). Các thông tin tác động:
Trung Quốc, theo đề nghị từ Saudi Arabia, thúc Iran kiềm chế các cuộc tập kích của Houthi vào hạ tầng năng lượng Saudi.
Kế hoạch khôi phục 50% công suất East-West và logistics STS tạm thời giúp giải tỏa tâm lý khan hiếm.
Tuy nhiên, Hormuz vẫn tê liệt cục bộ, chỉ 4 tàu hàng qua lại trong ngày thứ Năm; 3 trạm bơm trên tuyến East-West hư hại nặng khiến Saudi Aramco phải cắt/hủy một số lô hàng giao tháng tới cho khách châu Âu.
Refining bottleneck: công suất lọc dầu Mỹ dự kiến giảm thêm 371.000 thùng/ngày, đẩy diesel lên 6.45 USD/gallon tại Mỹ.
JPMorgan lần đầu không thể thiết lập mô hình dự phóng cơ sở cho thị trường kể từ khi xung đột nổ ra, phản ánh biên độ biến động cực đoan của dòng tiền đầu cơ.
➥ PHÂN TÍCH CHIẾN LƯỢC VÀ CẢNH BÁO
1. Phân kỳ paper – physical:
Paper market đã điều chỉnh khoảng 2–4% từ đỉnh giữa tuần nhờ EIA, STS Sohar và kỳ vọng ngoại giao. Tuy nhiên, physical market vẫn thắt chặt do Hormuz, East-West, Yanbu, Libya và Nga. Việc Brent giữ được vùng 100 USD/thùng phản ánh risk premium chưa được tháo hoàn toàn.
2. Cấu trúc sản phẩm:
Middle distillates là điểm căng thẳng nhất. Diesel/gasoil/ULSD lập đỉnh lịch sử do:
Công suất lọc dầu Mỹ giảm thêm 371.000 thùng/ngày.
Nga kéo dài lệnh cấm xuất khẩu diesel đến hết tháng 10/2026.
Tập kích UAV vào nhà máy lọc dầu Yaroslavl và các cơ sở khác.
Diesel crack spread có thể tiếp tục duy trì ở mức cao, hỗ trợ giá dầu thô nhưng đồng thời gây áp lực lạm phát hạ nguồn.
3. Kịch bản chiến lược:
Base-case: Ngoại giao hạ nhiệt, East-West khôi phục, Hormuz dần thông suốt. Brent có thể về 95–100 USD/thùng, sau đó dao động 85–95 USD/thùng trong Q4 nếu Mỹ – Iran đạt thỏa thuận.
Bull-case: East-West kéo dài vài tuần, Hormuz đóng một phần, Libya force majeure, lọc dầu Nga tiếp tục gián đoạn. Brent có thể vượt 120 USD/thùng; WTI lên 110–115 USD/thùng; crack spread tiếp tục lập đỉnh.
Bear-case: Thỏa thuận ngoại giao Mỹ – Iran – Nga tiến triển, Saudi STS và Ras Tanura/Juaymah bù đắp đủ nguồn cung, EIA tiếp tục build. Brent có thể mất vùng 100 USD/thùng, WTI về 90–95 USD/thùng.
4. Cảnh báo:
Biến động cực đoan, JPMorgan không thể thiết lập baseline; rủi ro gap giá và thanh khoản mỏng.
Rủi ro force majeure tại Libya, Saudi Arabia, Nga.
Chênh lệch Brent – WTI có thể mở rộng trở lại nếu lọc dầu Mỹ suy yếu và châu Âu tiếp tục gom dầu ngọt nhẹ Mỹ.
Theo dõi sát: lưu lượng tàu qua Hormuz, tiến độ East-West, tồn chứa Yanbu, EIA, Fed, USD, và diễn biến diesel crack spread.
Khuyến nghị: ưu tiên quản trị rủi ro bằng options, hedge crack spread, hạn chế chase paper rallies khi physical chưa xác nhận hạ nhiệt.
⚖️⚠️ CẢNH BÁO RỦI RO & KHUYẾN NGHỊ HÀNH ĐỘNG
Nhà giao dịch, refiner và đơn vị tiêu thụ cần stress-test danh mục ở kịch bản Brent 120 USD/thùng, WTI 110–115 USD/thùng; theo dõi sát Kpler/Vortexa, AIS, tồn kho EIA/OPEC/IEA, CME FedWatch và vị thế CFTC. Không nên đuổi theo đà tăng khi paper market đã overbought và CTA tập trung một chiều; đồng thời không nên bán khống mạnh vì rủi ro đứt gãy vật chất tại Hormuz, East-West, Yanbu, Libya và Nga vẫn ở mức cao. Ưu tiên phòng vệ bằng quyền chọn, collar hoặc mua bảo hiểm rủi ro giá cho các hợp đồng giao sau; kết hợp hedge crack spread diesel/gasoil/ULSD trong bối cảnh chênh lệch sản phẩm chưng cất và rủi ro vận tải Biển Đỏ–Hormuz chưa có dấu hiệu đảo chiều.
---
⚖️⚠️ LƯU Ý MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM:
Mọi thông tin dự báo giá dầu thô và khuyến nghị trên đây chỉ mang tính chất tham khảo phục vụ mục đích toán tính nội bộ.
Đây không phải là lời khuyên đầu tư tài chính hay cam kết lợi nhuận thương mại. Thị trường năng lượng có biên độ biến động và rủi ro cực kỳ cao.
Khối doanh nghiệp và nhà đầu tư cần tự nghiên cứu sâu sát thực tế và chịu trách nhiệm 100% với quyết định giao dịch của mình.