Thị trường dầu thô tuần qua trải qua một chu kỳ biến động mạnh mẽ với cấu trúc thị trường phân hóa rõ rệt. Trọng tâm của thị trường đã chuyển dịch từ việc định giá các rủi ro địa chính trị sang việc phản ánh tình trạng thắt chặt cục bộ của nguồn cung sản phẩm tinh chế. Sự giằng co giữa đà phục hồi của nguồn cung vật chất tại Trung Đông và áp lực thiếu hụt sản phẩm chưng cất đã tạo ra những nhịp điều chỉnh sâu, đan xen với các đợt bứt phá kỹ thuật. Cấu trúc contango/backwardation trên các hợp đồng kỳ hạn và chênh lệch giá giữa các chuẩn dầu thô tiếp tục giãn rộng, phản ánh sự mất cân đối nghiêm trọng giữa thị trường dầu thô và thị trường thành phẩm.
1. ĐẦU TUẦN (28/09/2026): KHỞI ĐỘNG VỚI KỲ VỌNG NGOẠI GIAO VÀ RỦI RO NGUỒN CUNG
Thị trường mở cửa tuần với sắc xanh nhẹ, thu hẹp đà tăng vọt đầu phiên (có thời điểm bứt phá hơn 4 USD/thùng) sau khi xuất hiện các tín hiệu hạ nhiệt ngoại giao.
➡ Dầu Brent (Kỳ hạn Nov '26): Chốt phiên tăng +0.96 USD/thùng (+0.9%), neo tại mốc 105.28 USD/thùng.
➡ Dầu WTI (Kỳ hạn Nov '26): Chốt phiên tăng nhẹ +0.19 USD/thùng (+0.2%), dừng tại mốc 92.60 USD/thùng.
➡ Chênh lệch Spread Brent - WTI: Nới rộng lên mốc 12.68 USD/thùng (mức cao nhất kể từ tháng 05/2026). Khoảng chênh lệch sâu này phản ánh trạng thái thắt chặt nguồn cung trực tiếp trên thị trường quốc tế (đẩy giá Brent), trong khi hợp đồng WTI chịu sức ép giảm giá do lo ngại chính quyền Mỹ xem xét sắc lệnh cấm xuất khẩu diesel — động thái có thể khiến nguồn thô nội địa bị mắc kẹt tại hệ thống lọc dầu Mỹ.
➡ Động lực cung cầu: Tuyến vận tải qua Hormuz phục hồi nhưng chưa về mức cơ sở (đạt 7.4 triệu thùng/ngày, so với mức bình thường ~20 triệu thùng/ngày). Xuất khẩu dầu thô Trung Đông tháng 9 phục hồi lên 12.8 triệu thùng/ngày. Áp lực thắt chặt thành phẩm chưng cất (Diesel) gia tăng khi Ukraine tập kích hạ tầng năng lượng tại Krasnodar (Nga), kết hợp với sắc lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu của Moscow và Bắc Kinh.
2. GIỮA TUẦN (29/09 - 30/09/2026): NHỊP ĐIỀU CHỈNH SÂU VÀ SỰ PHỤC HỒI CỦA DÒNG CHẢY VẬT CHẤT
Bước sang giữa tuần, thị trường ghi nhận nhịp điều chỉnh giảm mạnh (sell-off) vào ngày 29/09 khi giới đầu tư chuyển dịch trọng tâm sang việc đón nhận các tín hiệu phục hồi xuất khẩu từ Trung Đông, trước khi có sự phục hồi kỹ thuật vào ngày 30/09.
➡ Ngày 29/09: Dầu Brent giảm sâu -2.69 USD/thùng (-2.6%), lùi về 102.59 USD/thùng. Dầu WTI chịu áp lực bán tháo rõ nét hơn, giảm -3.22 USD/thùng (-3.5%), lùi về 89.38 USD/thùng. Nguyên nhân chính đến từ việc Saudi Arabia khôi phục hoạt động bơm dầu qua tuyến East-West Pipeline và nối lại bốc dỡ hàng tại cảng Yanbu (Biển Đỏ). Xuất khẩu dầu thô Trung Đông tháng 9 bật tăng lên 16.328 triệu thùng/ngày, xác lập mức đỉnh kể từ khi xung đột bùng phát.
➡ Ngày 30/09: Thị trường bứt phá trở lại. Dầu Brent (Nov) tăng +0.91 USD/thùng (+0.9%), chốt tại 103.50 USD/thùng. Hợp đồng Brent tháng 12 (thanh khoản chính) tăng mạnh hơn với mức +1.87 USD/thùng (+1.9%), đạt 98.03 USD/thùng. Dầu WTI tăng +1.04 USD/thùng (+1.2%), neo tại 90.42 USD/thùng. Lũy kế tháng 9, Brent ghi nhận mức tăng khoảng 14%, WTI tăng khoảng 5%. Chênh lệch Spread Brent-WTI tiếp tục giãn rộng lên mức cao nhất 4 tháng qua.
➡ Động lực cung cầu: Thị trường đối mặt với tình trạng thắt chặt sản phẩm tinh chế. Dữ liệu EIA cho thấy tồn kho sản phẩm chưng cất (distillates) giảm sâu 2.3 triệu thùng (xuống 105.2 triệu thùng), tồn kho xăng giảm 1.7 triệu thùng (xuống 204.4 triệu thùng). Ngược lại, tồn kho dầu thô thương mại Mỹ lại báo cáo tăng 922.000 thùng (lên 427.3 triệu thùng), trái ngược hoàn toàn với dự báo giảm 264.000 thùng, tạo ra tín hiệu Bearish kiềm chế đà tăng của WTI. Nhà Trắng đang cân nhắc cho phép bán diesel nhuộm đỏ và thúc giục EU xả kho dự trữ khẩn cấp.
3. CUỐI TUẦN (01/10 - 02/10/2026): BÙNG NỔ RỦI RO ĐỊA CHÍNH TRỊ VÀ CÚ SỐC NGUỒN CUNG THÀNH PHẨM
Phiên cuối tuần chứng kiến sự đảo chiều hoàn toàn từ trạng thái giảm 1% đầu phiên sang đà tăng vọt, trước khi chịu áp lực chốt lời và thông tin xả kho dự trữ vào phiên cuối cùng.
➡ Ngày 01/10: Dầu Brent (Kỳ hạn tháng 12/2026) bứt phá +4.28 USD/thùng (+4.37%), đóng cửa tại 102.31 USD/thùng. Dầu WTI (Kỳ hạn tháng 11/2026) tăng +2.45 USD/thùng (+2.71%), chốt tại mốc 92.87 USD/thùng. Động lực chính đến từ phần bù rủi ro địa chính trị (war premium) gia tăng đột biến tại Trung Đông và mối lo ngại thắt chặt nguồn cung nhiên liệu thành phẩm toàn cầu. Căng thẳng hàng hải leo thang khi 3 tàu chở dầu bị tấn công bằng đạn đạo tại eo biển Hormuz. Mỹ gia tăng sức ép quân sự với việc điều động thêm tàu sân bay và 10.000 binh sĩ.
➡ Ngày 02/10: Thị trường chốt phiên cuối tuần trong trạng thái phân hóa rõ rệt. Dầu Brent giảm nhẹ -0.06 USD/thùng (-0.06%), neo tại 102.25 USD/thùng. Dầu WTI giảm sâu -1.76 USD/thùng (-1.90%), đóng cửa tại 91.11 USD/thùng. Tính chung cả tuần, Brent bảo toàn mức tăng biên độ hẹp +0.11%, trong khi WTI ghi nhận mức suy giảm -1.6%. Áp lực bán tháo gia tăng sau thông tin Lực lượng của thị trường hiện đang bị không chế bởi thỏa thuận giữa EU và Mỹ về việc xả 50 triệu thùng diesel dự trữ khẩn cấp trong vòng 20 ngày, kết hợp cùng khả năng các quốc gia IEA xả thêm 50 triệu thùng dầu thô.
➡ Động lực cung cầu: Trọng tâm của thị trường hiện tại là sự thiếu hụt thành phẩm (refined products) thay vì dầu thô (crude). Trung Quốc bất ngờ dừng xuất khẩu các sản phẩm dầu trong tháng 10 để bảo đảm tồn kho nội địa. Kết hợp với việc Nga tiếp tục duy trì lệnh cấm xuất khẩu diesel, nguồn cung middle distillates và gasoline toàn cầu đối mặt rủi ro đứt gãy nghiêm trọng. Dòng chảy dầu thô Vùng Vịnh phục hồi lên mức 23.3 triệu thùng/ngày, tương đương bình quân năm 2025, nhưng công suất lọc và xuất khẩu thành phẩm từ khu vực này vẫn bị hạn chế.
BIẾN ĐỘNG MỞ PHIÊN SÁNG THỨ HAI 5/10
Trong phiên giao dịch đầu tuần, hợp đồng tương lai dầu thô Brent và WTI đồng loạt ghi nhận nhịp tăng sau thông tin lực lượng Houthi (Yemen, được Iran hậu thuẫn) tuyên bố triển khai tên lửa đạn đạo và UAV nhằm vào các cơ sở của Saudi Aramco tại Riyadh và khu vực Khurais. Sự kiện này làm gia tăng lo ngại về rủi ro gián đoạn công suất khai thác tại quốc gia xuất khẩu dầu thô hàng đầu khu vực, qua đó củng cố phần bù rủi ro địa chính trị (geopolitical risk premium) trên đường cong kỳ hạn.
Cụ thể, tại thời điểm 22:02 GMT:
➡ Dầu Brent: Hợp đồng tương lai tăng 81 cent, tương đương +0.79%, lên 103.06 USD/thùng.
➡ Dầu WTI: Hợp đồng tương lai tăng 46 cent, tương đương +0.50%, lên 91.57 USD/thùng.
Về cấu trúc thị trường, mức tăng này tiếp tục duy trì trạng thái phân hóa giữa hai chuẩn dầu: Brent neo cao hơn nhờ hấp thụ trực tiếp rủi ro nguồn cung tại Trung Đông, trong khi WTI chịu áp lực từ tồn kho dầu thô thương mại Mỹ tăng và rủi ro chính sách hạn chế xuất khẩu diesel. Chênh lệch Brent-WTI do đó có thể tiếp tục giãn rộng nếu các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu khí của Saudi Arabia leo thang hoặc làm gián đoạn tuyến vận tải qua eo biển Hormuz.
➥ PHÂN TÍCH CHIẾN LƯỢC VÀ CẢNH BÁO
1. Phân tích chiến lược
Thị trường dầu thô tuần qua đã cho thấy sự phân kỳ rõ nét giữa thị trường dầu thô (crude) và thị trường sản phẩm tinh chế (refined products). Trong khi giá dầu thô chịu áp lực điều chỉnh bởi các yếu tố cung cầu vĩ mô và chính sách xả kho dự trữ (SPR), thì thị trường nhiên liệu thành phẩm lại đang trải qua giai đoạn thắt chặt cực độ. Điều này được phản ánh qua việc mở rộng biên lợi nhuận lọc dầu (Crack spread) và chênh lệch giá Brent-WTI duy trì ở mức cao (12.68 USD/thùng).
Chiến lược giao dịch hiện tại không còn đơn thuần là mua bán dầu thô dựa trên rủi ro địa chính trị, mà đòi hỏi sự tập trung vào cấu trúc thời hạn và chênh lệch giữa các chuẩn dầu. Việc EU và Mỹ đồng loạt xả kho dự trữ khẩn cấp (50 triệu thùng diesel và 50 triệu thùng dầu thô) là một biện pháp can thiệp hành chính nhằm hạ nhiệt giá nhiên liệu trước thềm bầu cử, nhưng chỉ mang tính chất giải pháp tình thế ngắn hạn.
2. Cảnh báo rủi ro
Rủi ro đứt gãy nguồn cung thành phẩm: Đây là rủi ro lớn nhất hiện nay. Việc Trung Quốc dừng xuất khẩu sản phẩm dầu trong tháng 10 và Nga duy trì lệnh cấm xuất khẩu diesel sẽ tiếp tục bào mòn lớp đệm tồn kho toàn cầu. Bất kỳ sự cố nào tại các nhà máy lọc dầu lớn hoặc leo thang xung đột tại Trung Đông có thể đẩy giá diesel và xăng tăng vọt, kéo theo áp lực lạm phát.
Rủi ro địa chính trị: Căng thẳng tại eo biển Hormuz và các cuộc tấn công vào tàu chở dầu vẫn là mối đe dọa thường trực. Phần bù rủi ro địa chính trị có thể phình to bất cứ lúc nào nếu các cuộc đàm phán Mỹ-Iran qua trung gian Qatar đổ vỡ hoàn toàn.
Rủi ro chính sách: Việc Mỹ xem xét cấm xuất khẩu diesel hoặc áp đặt các biện pháp kiểm soát giá có thể gây ra hiệu ứng ngược, làm mất cân đối cục bộ nguồn cung dầu thô nội địa và gia tăng áp lực lên hệ thống lọc dầu.
Khuyến nghị: Các nhà giao dịch nên thận trọng với các vị thế mua dầu thô do áp lực xả kho dự trữ và nguồn cung Vùng Vịnh phục hồi. Thay vào đó, tập trung vào các cơ hội chênh lệch giá giữa Brent và WTI, cũng như theo dõi sát sao diễn biến của thị trường sản phẩm chưng cất trung bình (middle distillates) – nơi đang chứa đựng nhiều rủi ro và cơ hội nhất.
Nhà giao dịch cũng cần theo dõi xác nhận thiệt hại thực tế tại các cơ sở Aramco và phản ứng của Saudi Arabia. Nếu chỉ là tấn công mang tính biểu tượng, đà tăng có thể bị giới hạn bởi nguồn cung Vùng Vịnh đang phục hồi và các biện pháp xả kho dự trữ khẩn cấp. Ngược lại, bất kỳ tổn thất công suất thực tế nào tại Khurais hoặc Riyadh sẽ đẩy phần bù rủi ro lên cao hơn, hỗ trợ cấu trúc backwardation của Brent và mở rộng crack spread sản phẩm chưng cất.
⚖️⚠️ LƯU Ý MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM
Mọi thông tin dự báo giá dầu thô và khuyến nghị trên đây chỉ mang tính chất tham khảo phục vụ mục đích toán tính nội bộ.
Đây không phải là lời khuyên đầu tư tài chính hay cam kết lợi nhuận thương mại. Thị trường năng lượng có biên độ biến động và rủi ro cực kỳ cao.
Khối doanh nghiệp và nhà đầu tư cần tự nghiên cứu sâu sát thực tế và chịu trách nhiệm 100% với quyết định giao dịch của mình.
