Các nguồn cung nhiên liệu và dầu thô của Nga hướng tới châu Á đang phải định tuyến lại do cuộc chiến của Mỹ - Israel nhằm vào Iran và các gián đoạn tại eo biển Hormuz và Bab al-Mandab làm đình trệ các luồng dầu thô truyền thống từ Vịnh Ba Tư.
Thật vậy, Nga đã tăng các lô hàng dầu mỏ và LNG thông qua Tuyến hải trình Biển Bắc (NSR) và sử dụng các hạm đội bóng tối (shadow fleets) để né các điểm nghẽn hàng hải (chokepoints) và đáp ứng nhu cầu của châu Á.
Reuters báo cáo rằng xuất khẩu dầu mỏ của Nga qua NSR vào năm 2026 đã vượt mức của năm ngoái gần 50%, với 20 triệu thùng được vận chuyển sang châu Á trong cửa sổ hàng hải từ tháng 7 đến giữa tháng 10, thời điểm băng biển Bắc Cực đạt mức tối thiểu hàng năm.
Các thương nhân cho biết khối lượng dầu Nga xuất khẩu qua tuyến đường Bắc Cực dự kiến sẽ tăng thêm 5-10 triệu thùng nữa vào cuối mùa hàng hải. Nga đã vận chuyển 13 triệu thùng trong mùa hàng hải trước.
Mặc dù tuyến đường dài 13.947 km này ngắn hơn đáng kể so với tuyến đường Suez dài 20.921 km, nhưng nó cũng tốn kém và nguy hiểm hơn. Năm nay, NSR trở nên hấp dẫn hơn do các gián đoạn đối với các tuyến đường qua kênh đào Suez, eo biển Hormuz và Biển Đen.
Đường thủy Bắc Cực cung cấp một tuyến đường không bị kiểm tra, giam giữ và hạn chế cảng biển từ phương Tây đối với các nhà xuất khẩu dầu mỏ của Nga và "hạm đội bóng tối" già cỗi của nước này. Việc điều hướng qua đỉnh thế giới giúp cắt giảm thời gian di chuyển đến các thị trường như Trung Quốc và Ấn Độ lên đến hai tuần so với tuyến đường kênh đào Suez.
Các dự án năng lượng nội địa mới ở miền bắc nước Nga — chẳng hạn như dự án Dầu mỏ Vostok (Vostok Oil) của Rosneft và các hoạt động LNG Bắc Cực được mở rộng — đang tích cực bơm và vận chuyển khối lượng lớn hơn trực tiếp vào các chuỗi cung ứng của châu Á.
Trong khi đó, giá cước tàu chở dầu đã tăng vọt lên mức kỷ lục khi các siêu tàu chở dầu phải đối mặt với các nút thắt cổ chai và sự chậm trễ (như các hoạt động chuyển tải mạn-sang-mạn bên ngoài eo biển Hormuz). Chi phí cước kỷ lục đang làm thay đổi hành vi của những người mua châu Á, những người đang ngày càng sử dụng các tàu chở dầu nhỏ hơn và các con tàu theo các hợp đồng thuê dài hạn để lấy nguồn cung dầu thô. Giá cước cao hơn cũng đang buộc các nhà máy lọc dầu châu Á tìm kiếm các giải pháp thay thế từ Trung Đông và Mỹ Latinh.
Đối với Nga, Tuyến hải trình Biển Bắc đại diện cho một giải pháp thay thế an toàn cho vùng biển châu Âu, nơi các tàu chở dầu thường xuyên bị bắt giữ. Mỹ, Liên minh Châu Âu và Vương quốc Anh đã trừng phạt hàng trăm tàu thuộc hạm đội bóng tối vì vi phạm mức trần giá hoặc hoạt động mà không có bảo hiểm hàng hải phương Tây phù hợp.
Reuters cho biết công ty dầu khí lớn của Nga Gazprom Neft sẽ tăng các lô hàng NSR trong năm nay thêm 35% so với năm 2025. Tổng thống Putin được cho là đã phát biểu tại một diễn đàn kinh tế ở Vladivostok rằng Nga kỳ vọng sản lượng luân chuyển hàng hóa qua NSR sẽ tăng gấp đôi lên 70 triệu tấn mỗi năm vào năm 2030.
Trung Quốc và Ấn Độ là những người mua dầu thô lớn nhất của Nga.
Trung Quốc nhập khẩu chưa dưới 1 triệu thùng dầu thô của Nga mỗi ngày (bpd) trực tiếp qua cơ sở hạ tầng đường ống trên bộ, neo giữ chủ yếu bởi đường ống dẫn dầu Đông Xibir - Thái Bình Dương (ESPO) và nhánh rẽ Skovorodino-Mohe. Đối với các lô hàng vận chuyển đường biển, Trung Quốc lấy phần lớn dầu từ các cảng phía đông Thái Bình Dương của Nga — đáng chú ý nhất là cảng Kozmino — nơi xuất khẩu loại dầu thô ESPO được săn đón. Trong những tháng gần đây, có tới 90% lượng dầu thô Nga vận chuyển đường biển của Trung Quốc đến từ các cảng phía châu Á này thay vì các cảng đầu mối châu Âu.
Ấn Độ phụ thuộc vào một mạng lưới tàu chở dầu biển rộng lớn (bao gồm cả hạm đội bóng tối của Nga) để vận chuyển dầu thô trực tiếp từ các cảng của Nga đến các trung tâm lọc dầu lớn của Ấn Độ như Jamnagar, Vadinar và Paradip. Sau các gián đoạn trong các tuyến cung ứng Trung Đông, Ấn Độ đã chuyển hướng mạnh mẽ cơ cấu nhập khẩu của mình sang các kênh không qua eo biển Hormuz, qua đó thiết lập Nga làm nhà cung cấp dầu thô hàng đầu của nước này.
Theo một tuyên bố trên truyền thông Nga, vào ngày 6 tháng 6 năm 2023, Thủ tướng Nga Mikhail Mishustin đã phát biểu tại một phiên họp chiến lược về kế hoạch phát triển NSR. Kế hoạch này đã được chính phủ Nga phê duyệt vào tháng 8 năm 2022 rằng “bao gồm việc đóng mới hơn 50 tàu phá băng và tàu cấp độ băng, các cảng và bến cảng, các trung tâm khẩn cấp và cứu hộ, [và] xây dựng một cụm vệ tinh quỹ đạo”. Nga đã cam kết 2 nghìn tỷ rúp (21,4 tỷ USD) trong 13 năm tới cho việc phát triển NSR. (Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam)
Nguồn tin: Xangdau.net
