Giá dầu diesel tại Mỹ đã phá vỡ một kỷ lục khác vào tuần trước, vượt mốc 6,50 USD/gallon. Tại châu Âu, giá nhiên liệu đang tăng vọt, và tình trạng thiếu hụt đang bao trùm các nền kinh tế vốn đã chật vật. Đơn giản là không có đủ năng lực lọc dầu trên thế giới để bù đắp cho sự sụt giảm của các thùng dầu từ Trung Đông và Nga. Và không có giải pháp khắc phục nhanh chóng nào cả.
Tuần trước, Nga cho biết họ sẽ gia hạn lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel cho đến cuối tháng 10, khi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu vẫn tiếp tục, bất chấp lời kêu gọi của Tổng thống Donald Trump đối với chính quyền Zelensky yêu cầu ngừng tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng, khi ông đổ lỗi cho việc giá dầu diesel tăng vọt hoàn toàn là do các cuộc tấn công đó. Cuộc tấn công mới nhất diễn ra vào chủ nhật, nhắm vào một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga.
Tuy nhiên, sự thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu từ Trung Đông lớn hơn nhiều, tờ Wall Street Journal đưa tin tuần trước, trích dẫn số liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho thấy lượng sản lượng dầu diesel bị mất ở Trung Đông cao gấp ba lần nguồn cung bị mất của Nga.
Bây giờ, có những lời kêu gọi trong Quốc hội về việc Mỹ áp lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel. Dân biểu Tim Burchett đã đệ trình một dự luật nhằm mục đích đó vào tuần trước, và Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune đã hậu thuẫn đề xuất này. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright và Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum phản đối vì cho rằng đó là một ý tưởng tồi cuối cùng sẽ phản tác dụng, nhưng chính việc một số nhà lập pháp cân nhắc lệnh cấm xuất khẩu cho thấy tình hình nguồn cung thực sự rất ảm đạm ngay cả đối với quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Liên quan: Việc phong tỏa Hormuz đẩy canh bạc LNG trị giá 83 tỷ USD của Qatar vào rủi ro.
Giá dầu diesel làm nền tảng cho giá của hầu hết mọi thứ khác. Khi chúng tăng lên, các mức giá khác cũng tăng theo, đáng chú ý nhất là giá lương thực, thứ mà người dân cực kỳ nhạy cảm. Đây là mối quan tâm đặc biệt ở Washington trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, do đó ý tưởng về một lệnh cấm xuất khẩu ra đời. Lệnh cấm có thể kéo giảm giá cả trong nước, nhưng nó sẽ đẩy giá lên cao hơn nữa ở những nơi khác, làm trầm trọng thêm một cuộc khủng hoảng nguồn cung nhiên liệu vốn đã khá trầm trọng. Đó là một cuộc khủng hoảng mà không ai có thể lường trước được, nhưng cũng là một cuộc khủng hoảng có lẽ sẽ ít trầm trọng hơn nếu có nhiều năng lực lọc dầu hơn trên thế giới.
Thực tế là trong khoảng thập kỷ qua, rất nhiều nhà máy lọc dầu đã bị đóng cửa dưới áp lực từ phong trào phát thải ròng bằng không đã thống trị các chính sách năng lượng, chủ yếu ở châu Âu, mà còn ở Mỹ dưới các chính quyền Dân chủ. Lọc dầu đã trở thành một trò chơi thua lỗ đối với nhiều người, vì vậy họ hoặc đóng cửa hoặc chuyển đổi công suất sang nhiên liệu sinh học.
"Chúng tôi đã chứng kiến các tập đoàn dầu mỏ lớn thực sự giảm bớt sự phơi bày của họ đối với lĩnh vực đó vì lợi nhuận trên vốn thực tế được sử dụng rất kém," Alan Gelder, phó chủ tịch cấp cao phụ trách thị trường lọc dầu, hóa chất và dầu mỏ của Wood Mackenzie, nói với Wall Street Journal. "Cụm từ cổ điển mà chúng tôi dùng là: 'Làm thế nào để có được một gia tài nhỏ? Hãy lấy một gia tài lớn và xây dựng một nhà máy lọc dầu.'"
Tuy nhiên, trong khi các nhà máy lọc dầu đóng cửa ở châu Âu và Mỹ, các quốc gia lọc dầu ở Trung Đông lại xây dựng những cái mới, chiếm tỷ trọng lớn hơn trong năng lực lọc dầu toàn cầu. Lợi nhuận, theo các chuyên gia được trích dẫn bởi WSJ, không phải là động lực chính. Việc làm và an ninh nguồn cung nhiên liệu nội địa mới là động lực. Giờ đây, năng lực đó đã bị tổn hại — và một phần trong số đó đã bị hư hại bởi các cuộc tấn công của Iran vào cơ sở hạ tầng năng lượng vùng Vịnh — và không có ai đứng ra gánh vác phần thiếu hụt đó, với việc các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã vận hành ở mức cao nhất có thể.
Để xát muối thêm vào vết thương, có một nhà máy lọc dầu ở châu Âu đang nằm bất động vì nó là tài sản của Lukoil (Nga), công ty mà chính quyền Trump đã trừng phạt vào tháng 11 năm ngoái, khiến công ty này phải rao bán hoạt động kinh doanh quốc tế của mình. Theo một báo cáo gần đây của Financial Times, một thỏa thuận giữa Lukoil và Carlyle Group về việc bên sau mua lại doanh nghiệp đã trở nên "sa lầy trong một quy trình liên cơ quan liên quan đến Hội đồng An ninh Quốc gia, Bộ Ngoại giao và Bộ Năng lượng," khiến năng lực lọc dầu đang rất cần thiết phải nằm ngoài tuyến hoạt động.
"Có năng lực lọc dầu chưa được tận dụng đáng kể trên khắp các tài sản châu Âu của Lukoil có thể giúp đưa nguồn cung sản phẩm tinh chế bổ sung ra thị trường và xoa dịu áp lực lên giá nhiên liệu," Carlyle cho biết, theo trích dẫn của FT, có lẽ ám chỉ đến nhà máy lọc dầu Petrotel ở Romania, vốn đã ngừng hoạt động kể từ khi các lệnh trừng phạt của Mỹ có hiệu lực. Cơ sở tại Bulgaria của Lukoil vẫn đang hoạt động. Petrotel có công suất khoảng 50.000 thùng mỗi ngày. Đây không phải là một lượng nhiên liệu khổng lồ, nhưng trong cuộc khủng hoảng hiện tại, mọi thùng dầu đều quan trọng.
Không có giải pháp nào cho vấn đề nhiên liệu của thế giới xuất hiện trong tầm mắt. Lưu lượng tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz vẫn suy giảm nghiêm trọng, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga vẫn tiếp tục, và nếu Mỹ cấm xuất khẩu dầu diesel, theo WSJ, Trung Quốc và Ấn Độ có thể làm theo gương của nước này, đẩy phần còn lại của thế giới vào tình trạng thiếu hụt nhiên liệu chưa từng có trước đây. Bên thua thiệt lớn nhất trong tình hình này, có vẻ như sẽ là châu Âu, do sự phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu năng lượng ở cả dầu thô và sản phẩm tinh chế, cùng với năng lực lọc dầu đang thu hẹp của khối này.
Nguồn tin: Xangdau.net
