Dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu, dự kiến áp dụng từ năm 2026, đang đặt ra những thay đổi đáng kể đối với mô hình hệ thống phân phối xăng dầu hiện hành. Trọng tâm của Dự thảo là việc tái cấu trúc quan hệ giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng, theo hướng giảm dần cơ chế mua – bán tầng nấc, chuyển sang quản lý và vận hành chuỗi phân phối trên nền tảng các hợp đồng cung cấp.

Mô hình phân phối ba cấp, liên kết bằng hợp đồng

Theo Dự thảo, hệ thống phân phối xăng dầu tiếp tục duy trì ba nhóm chủ thể chính gồm thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối và thương nhân bán lẻ xăng dầu. Tuy nhiên, điểm khác biệt cơ bản so với mô hình hiện nay nằm ở cách thức thiết lập quan hệ giữa các chủ thể.

Cụ thể, các mối quan hệ trong chuỗi không còn thuần túy là giao dịch mua – bán theo cấp bậc, mà được xác lập chủ yếu thông qua hợp đồng cung cấp. Trên cơ sở đó, thương nhân đầu mối ký hợp đồng cung cấp với thương nhân phân phối; thương nhân phân phối ký hợp đồng cung cấp với hệ thống thương nhân bán lẻ xăng dầu.

Mở rộng liên kết ngang giữa các thương nhân đầu mối

Một nội dung mới đáng chú ý trong Dự thảo là việc cho phép các thương nhân đầu mối ký hợp đồng cung cấp xăng dầu lẫn nhau. Quy định này được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng, nhằm tăng cường khả năng liên kết nguồn cung giữa các đầu mối, đặc biệt trong bối cảnh thị trường thường xuyên chịu tác động từ biến động giá thế giới và các yếu tố địa chính trị.

Về mặt vận hành, cơ chế liên kết ngang giúp các thương nhân đầu mối chủ động hơn trong việc cân đối nguồn hàng, tối ưu logistics và hạn chế tình trạng thiếu hụt cục bộ tại một số thời điểm cao điểm.

Nâng cao vai trò và trách nhiệm của thương nhân phân phối

Trong mô hình mới, thương nhân phân phối được xác lập vai trò trung tâm hơn trong việc tổ chức và duy trì hệ thống phân phối. Thông qua hợp đồng cung cấp ký với thương nhân đầu mối và thương nhân bán lẻ, thương nhân phân phối không chỉ thực hiện chức năng trung gian, mà còn chịu trách nhiệm đảm bảo nguồn cung ổn định cho mạng lưới bán lẻ thuộc hệ thống của mình.

Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực tài chính, quản trị hợp đồng và năng lực điều hành chuỗi cung ứng đối với các thương nhân phân phối.

Tác động đối với hệ thống bán lẻ xăng dầu

Đối với hệ thống thương nhân bán lẻ xăng dầu, mô hình mới giúp làm rõ tư cách pháp lý và quan hệ hợp đồng trong chuỗi cung ứng. Các cửa hàng bán lẻ tham gia thị trường trên cơ sở hợp đồng cung cấp, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mối quan hệ hành chính hoặc ràng buộc cứng với một thương nhân cấp trên như trước đây.

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, các thương nhân bán lẻ cũng sẽ chịu áp lực lớn hơn về tuân thủ hợp đồng, nghĩa vụ dự trữ, tiêu chuẩn kỹ thuật và minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Nhận định từ góc độ ngành

Từ góc nhìn ngành xăng dầu, mô hình hệ thống phân phối theo Dự thảo Nghị định mới thể hiện xu hướng điều chỉnh theo hướng thị trường có kiểm soát, trong đó Nhà nước tập trung vào xây dựng khung pháp lý, còn các quan hệ cung ứng được điều tiết bằng hợp đồng và năng lực doanh nghiệp.

Việc mô hình này đi vào thực tiễn sẽ phụ thuộc lớn vào các quy định hướng dẫn chi tiết, đặc biệt là cơ chế kiểm soát hợp đồng cung cấp, xử lý vi phạm và đảm bảo an ninh năng lượng trong các tình huống bất thường.

Xangdau.net sẽ tiếp tục bám sát và cập nhật kịp thời những thay đổi mới nhất của dự thảo này gửi đến quý đọc giả."

Bài trước: Một số điểm đáng chú ý của DỰ THẢO Nghị định mới (năm 2026) về KDXD

Link tải: DU THAO 9 VE ND KDXD

Nguồn: xangdau.net