Một cuộc xung đột âm ỉ ở Yemen trong nhiều năm qua đã bùng phát trong những tuần gần đây, với những hệ quả có thể lan rộng vượt ra ngoài Trung Đông.
Lực lượng nổi dậy Houthi đã chiếm gần như toàn bộ bờ biển Biển Đỏ của Yemen, trao cho nhóm chiến binh thân Iran quyền kiểm soát Eo biển Bab al-Mandab, một điểm nghẽn quan trọng đối với thương mại toàn cầu.
Houthi cũng đã gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào các cơ sở năng lượng tại Ả Rập Xê-út, đối thủ của nhóm này và là nhà xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới. Riyadh đã buộc phải tạm thời đóng cửa một đường ống dẫn dầu quan trọng sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái mà họ đổ lỗi cho một lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq.
Sự leo thang trong cuộc xung đột Houthi - Ả Rập Xê-út đã góp phần làm tăng vọt giá dầu gần đây, lên mức 110 USD vào ngày 15 tháng 9, mức cao nhất trong nhiều tháng, trước khi giảm nhẹ.
Các chuyên gia cảnh báo rằng việc đóng cửa kéo dài đường ống Đông - Tây trọng yếu của Ả Rập Xê-út hoặc nỗ lực của Houthi nhằm phong tỏa Eo biển Bab al-Mandab — nơi chiếm khoảng 6% lượng dầu giao dịch vận chuyển bằng đường biển của thế giới — có thể gây ra những chấn động lớn trên toàn cầu.
Ngay cả trước khi sự thù địch leo thang gần đây ở Yemen, các thị trường năng lượng đã chao đảo, và nền kinh tế toàn cầu bị đảo lộn bởi cuộc chiến tranh Iran, vốn đã khiến Eo biển Hormuz — huyết mạch dầu mỏ và khí đốt quan trọng nhất thế giới — gần như đóng cửa hoàn toàn.
Mặc dù giao tranh lớn đã tạm lắng trong cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng Hai, Tehran và Washington vẫn tiếp tục ăn miếng trả miếng bằng các cuộc tấn công rải rác, bao gồm cả nhắm vào hoạt động vận tải biển.
"Đây vẫn là một động lực gồm hai cuộc xung đột: xung đột Ả Rập Xê-út - Houthi và xung đột Mỹ - Iran, cả hai đều đang gây áp lực lên thị trường dầu mỏ quốc tế và nguồn cung dầu quốc tế," Gregory Brew, một chuyên gia về dầu mỏ và là nhà phân tích cao cấp tại Eurasia Group có trụ sở tại New York, cho biết.
Ngân hàng đầu tư Mỹ Goldman Sachs đã cảnh báo rằng giá dầu toàn cầu có thể chạm mức 120 USD/thùng nếu các cuộc xung đột ở Iran và Yemen tiếp tục tiếp diễn.
Tránh một "vũng lầy ở Yemen"
Nhiều người đã thiệt mạng ở Yemen kể từ khi Houthi phát động một cuộc tấn công chớp nhoáng nhắm vào chính phủ được quốc tế công nhận của nước này vào tuần trước, chiếm giữ thành phố cảng trọng điểm Mokha và các hòn đảo ở Biển Đỏ.
Ả Rập Xê-út, bên hậu trợ chính phủ Yemen, đã tiến hành các cuộc không kích nhắm vào các mục tiêu của Houthi trong khi lực lượng nổi dậy phóng máy bay không người lái và tên lửa vào vương quốc này.
Riyadh đã khẩn khoản kêu gọi sự hỗ trợ quân sự từ Mỹ, nhưng Tổng thống Donald Trump dường như đã bác bỏ các lời kêu gọi đó. Houthi đã đồng ý một lệnh ngừng bắn với Washington vào năm ngoái sau chiến dịch ném bom kéo dài nhiều tháng của Mỹ.
Theo các báo cáo, Houthi đã đưa ra những đảm bảo với Washington rằng họ sẽ không phong tỏa Eo biển Bab al-Mandab hoặc tấn công hoạt động vận tải biển quốc tế ở Biển Đỏ, ngoại trừ các tàu của Ả Rập Xê-út. Các quan chức Mỹ đã gặp các thủ lĩnh Houthi tại quốc gia láng giềng Oman vào ngày 15 tháng 9.
"Từ góc độ của Mỹ, logic là rất rõ ràng," Thomas Juneau, một chuyên gia về Trung Đông và là giáo sư tại Đại học Ottawa, cho biết. Với việc Mỹ đang có chiến tranh với Iran ở Vịnh Ba Tư và chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa là đến cuộc bầu cử giữa kỳ, "Tổng thống Trump rõ ràng không muốn sa lầy vào một vũng lầy khác ở Yemen."
"Từ góc độ của Houthi, tôi nghĩ cũng có một lý do rõ ràng," Juneau nói thêm. "Vào năm 2025, khi Mỹ đánh vào Houthi, họ đã đánh mạnh, gây tổn thương và áp đặt một cái giá phải trả cho Houthi."
Ả Rập Xê-út đối mặt với các "kịch bản thảm khốc"
Các sự kiện tại Yemen đặt ra một bước thụt lùi lớn đối với Ả Rập Xê-út, quốc gia đã phát động một cuộc can thiệp quân sự tàn khốc để hỗ trợ chính phủ Yemen vào năm 2015, một năm sau khi Houthi chiếm miền tây bắc Yemen, bao gồm cả thủ đô Sanaa.
Các đồng minh của Riyadh tại Yemen đã bị đánh bại, và vương quốc này đang phải đối mặt với các cuộc tấn công ngày càng gia tăng từ Houthi cũng như từ các nhóm vũ trang khác trong khu vực được Iran hậu thuẫn.
Thiệt hại đối quá trình vận hành của đường ống Đông - Tây của Ả Rập Xê-út cũng đã bóp nghẹt khả năng xuất khẩu dầu của nước này, gây áp lực lên nguồn cung toàn cầu. Hiện vẫn chưa rõ khi nào đường ống này — tuyến đường thay thế chính để Riyadh xuất khẩu dầu sau khi Eo biển Hormuz đóng cửa — sẽ hoạt động trở lại.
Thế giới sẽ mất khoảng 120 triệu thùng dầu nếu đường ống này ngừng hoạt động trong một tháng, theo công ty thông tin hàng hóa Kpler.
"Ngay lúc này, đó chỉ là sự hội tụ của các kịch bản thảm khốc đối với người Ả Rập Xê-út khi Eo biển Hormuz đóng cửa gần như hoàn toàn, Eo biển Bab al-Mandab ít nhất bị đóng cửa một phần, và đường ống Đông - Tây đã bị hư hại," Juneau cho biết.
Nguồn tin Xangdau.net
