Trong kế hoạch 5 năm mới của Trung Quốc, được công bố hôm thứ Năm tuần trước, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã tuyên bố mục tiêu của mình là "dẫn đầu quản trị khí hậu toàn cầu". Tuy nhiên, các mục tiêu được đề ra trong kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của quốc gia này đánh dấu một bước ngoặt thận trọng trong cách tiếp cận chiến lược năng lượng của Trung Quốc, phản ánh sự giảm nhiệt toàn cầu trong các chính sách liên quan đến khí hậu và cảm giác bất an chung trên thị trường năng lượng.
Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc bổ sung năng lượng tái tạo, nhưng đang thay đổi căn bản cách thức theo dõi tiến độ giảm phát thải. Kế hoạch 5 năm mới đây đánh dấu sự kết thúc của các mục tiêu cường độ năng lượng của Trung Quốc, vốn đã định hướng việc đo lường và đánh giá tiến độ khí hậu của nước này trong nhiều năm. Điều này có nghĩa là, trong tương lai, “tốc độ giảm tổng lượng khí thải sẽ phụ thuộc chủ yếu vào việc triển khai năng lượng tái tạo có thể theo kịp tốc độ tăng trưởng kinh tế chung hay không”, dựa trên những gì Greenpeace đã nói với hãng tin phi đảng phái Semafor.
Tuy nhiên, tốc độ bổ sung năng lượng tái tạo dự kiến sẽ vẫn ở mức cao. Kế hoạch đặt mục tiêu thay thế 30 triệu tấn than mỗi năm bằng công suất năng lượng tái tạo. Kế hoạch cũng nêu rõ mục tiêu đạt đỉnh điểm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch bẩn nhất vào năm 2030. Đồng thời, Trung Quốc cũng đang phê duyệt cho việc triển khai này. Công suất điện than mới đang được xây dựng với tốc độ cao nhất trong hơn một thập kỷ.
“Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 do đó làm nổi bật một mâu thuẫn cốt lõi trong chính sách khí hậu của Trung Quốc,” EnviroTec viết, “việc xây dựng năng lượng tái tạo hàng đầu thế giới diễn ra song song với việc tiếp tục mở rộng nhiên liệu hóa thạch, gây ra sự không chắc chắn về việc liệu lượng khí thải có bắt đầu giảm bền vững trước mục tiêu đỉnh điểm năm 2030 hay không.”
Nhìn chung, các biện pháp cắt giảm được nêu trong kế hoạch mới không đủ tham vọng để đáp ứng các cam kết của Trung Quốc theo thỏa thuận Paris. Trong các cam kết ràng buộc về mặt pháp lý, Trung Quốc đã đồng ý cắt giảm cường độ carbon của mình 65% từ năm 2005 đến năm 2030. Kế hoạch hiện tại sẽ chỉ dẫn đến việc cắt giảm 17% từ nay đến năm 2030, nhưng các nhà phân tích tính toán rằng Trung Quốc cần phải đạt được mức giảm 23% trong 5 năm tới để đáp ứng cam kết Paris của mình.
Li Shuo, giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc tại Viện Chính sách Hiệp hội Châu Á, nói với Climate Home News rằng giọng điệu được giảm nhẹ hơn trong các mục tiêu khử carbon của Trung Quốc “cho thấy một sự điều chỉnh âm thầm, thực chất là thừa nhận mức độ khó khăn của mục tiêu này”. Thật vậy, giai đoạn cuối cùng đến năm 2030 sẽ là khó khăn nhất.
Những mục tiêu dễ đạt được nhất trong việc khử carbon đã được thực hiện, và giờ đây những vấn đề thực sự khó khăn vẫn còn ở phía trước. "Trọng tâm ngày càng chuyển sang những lĩnh vực khó khăn hơn - khử carbon trong các lĩnh vực khó giảm thiểu, tích hợp tỷ lệ năng lượng tái tạo lớn hơn nhiều vào hệ thống điện và xây dựng một hệ thống điện linh hoạt và kiên cường hơn", Muyi Yang, một nhà phân tích năng lượng cấp cao của viện nghiên cứu năng lượng Ember, gần đây đã nói với Reuters. Nhưng trong khi việc Trung Quốc giảm bớt tham vọng khử carbon phản ánh thực tế khắc nghiệt này, nó cũng phản ánh tính chính trị – cụ thể là sự nới lỏng các tham vọng về khí hậu trên toàn cầu. Với việc nền kinh tế lớn nhất thế giới, Hoa Kỳ, hoàn toàn quay lưng lại với biến đổi khí hậu, áp lực trên phạm vi toàn cầu để thực hiện công việc khó khăn và vất vả là khử carbon đã giảm bớt.
Vào tháng Hai, chính quyền Trump đã giáng một đòn chí mạng vào việc điều tiết khí thải ở Mỹ khi chính thức bãi bỏ “kết luận về mối nguy hiểm” năm 2009, vốn công nhận về mặt pháp lý rằng khí thải carbon là mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường. Cơ quan Bảo vệ Môi trường đã gọi động thái này là “hành động bãi bỏ quy định lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ”.
Việc dỡ bỏ này làm suy yếu khả năng của các nhà lập pháp trong việc điều tiết và đặt ra các mục tiêu khí thải ràng buộc. “Sự đồng thuận khoa học cơ bản vẫn không thay đổi, nhưng các chính sách và hành động chống biến đổi khí hậu đã bị vô hiệu hóa – cho thấy sự rút lui nhanh chóng và hoàn toàn của chính sách khí hậu của Hoa Kỳ,” theo báo cáo của China U.S. Focus.
Sự rút lui này phản ánh rõ nét và là yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ trong xu hướng toàn cầu ưu tiên an ninh năng lượng hơn là tính bền vững năng lượng. Sự chuyển hướng này sẽ càng gia tăng trong bối cảnh hỗn loạn thị trường năng lượng mới do cuộc chiến của Hoa Kỳ ở Iran gây ra. Nguồn cung bị mắc kẹt ở vùng Vịnh đã khiến thị trường châu Á hoảng loạn, và chúng ta có thể dự đoán rằng các ưu tiên thời chiến sẽ đẩy các mục tiêu khí hậu xuống hàng thứ yếu.
Nguồn tin: xangdau.net
