Cùng với kế hoạch thiết lập một ngành năng lượng tái tạo mạnh mẽ, Nhật Bản đặt mục tiêu tái phát triển năng lực năng lượng hạt nhân để tăng cường sức mạnh và hỗ trợ các mục tiêu về khí hậu. Tuy nhiên, với những ký ức về thảm họa hạt nhân Fukushima vẫn còn ám ảnh, nhiều người ở Nhật Bản lo ngại về những rủi ro liên quan đến việc phát triển năng lực hạt nhân của đất nước. Mặc dù vậy, chính phủ có những kế hoạch lớn cho một kỷ nguyên hạt nhân mới, bắt đầu bằng việc khởi động lại nhà máy hạt nhân lớn nhất thế giới.
Sự cố Fukushima Daiichi năm 2011 được xem là thảm họa hạt nhân tồi tệ thứ hai sau thảm họa Chernobyl năm 1986. Vào ngày 11 tháng 3 năm 2011, một trận động đất mạnh 9,0 độ richter đã xảy ra ở phía bắc Nhật Bản, dư chấn từ trận động đất gây ra sóng thần, làm phá hỏng các máy phát điện dự phòng tại nhà máy Fukushima Daiichi. Mặc dù cả ba lò phản ứng đang hoạt động đều được tắt thành công, nhưng việc mất điện đã khiến hệ thống làm mát bị hỏng ở mỗi lò.
Nhiệt dư tích tụ bên trong lõi mỗi lò phản ứng khiến các thanh nhiên liệu trong lò phản ứng số 1, 2 và 3 quá nóng và tan chảy một phần, dẫn đến phát tán phóng xạ. Ba vụ nổ xảy ra do sự tích tụ khí hydro áp suất cao trong những ngày sau đó, dẫn đến lo ngại về rò rỉ phóng xạ và việc sơ tán hàng chục nghìn người trong bán kính 30 km quanh nhà máy.
Sự cố này đã gây ra sự mất lòng tin lớn đối với năng lượng hạt nhân ở Nhật Bản trong hơn một thập kỷ. Tuy nhiên, vào tháng 2 năm 2025, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản đã công bố dự thảo sửa đổi kế hoạch năng lượng cơ bản quốc gia, trong đó tuyên bố về việc chuyển đổi khỏi năng lượng hạt nhân đã bị loại bỏ. Cuối tháng đó, Nội các đã phê duyệt Kế hoạch Năng lượng Chiến lược lần thứ bảy sửa đổi, trong đó nêu rõ mục tiêu sản xuất 20% điện năng từ năng lượng hạt nhân vào năm 2040. Điều này đánh dấu một sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận của Nhật Bản đối với năng lượng hạt nhân
Trước năm 2011, Nhật Bản có 54 lò phản ứng cung cấp khoảng 30% điện năng của cả nước. Hiện tại, chỉ có 14 trong số 33 lò phản ứng đang hoạt động sản xuất điện, trong khi các nỗ lực khởi động lại những lò phản ứng khác đã bị cản trở do sự phản đối của công chúng.
Nhật Bản là nơi đặt nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới, nhà máy Kashiwazaki-Kariwa công suất 8,2 GW, trải rộng trên diện tích 4,2 km2 tại tỉnh Niigata, cách Tokyo 220 km về phía tây bắc. Nhà máy được xây dựng vào năm 2012, nhưng vẫn chưa đi vào hoạt động, vì sau thảm họa Fukushima, nhận thức tiêu cực của công chúng về sự an toàn trong lĩnh vực hạt nhân đã khiến chính phủ phải đóng cửa một số lò phản ứng hạt nhân.
Kashiwazaki-Kariwa do Tokyo Electric Power (Tepco) vận hành, cùng một công ty điện lực đã quản lý Fukushima. Tepco đặt mục tiêu khởi động lại một trong bảy lò phản ứng tại Kashiwazaki vào ngày 19 tháng 1, nhưng buộc phải trì hoãn việc khởi động lại do một thiết bị báo động bị trục trặc trong quá trình thử nghiệm, mặc dù công ty dự kiến sẽ đưa nó vào hoạt động trong vài ngày tới. Việc khởi động lại lò phản ứng số 6 sẽ làm tăng nguồn cung cấp điện cho Tokyo khoảng 2%, đồng thời đánh dấu một bước tiến lớn trong kế hoạch của chính phủ nhằm triển khai thêm điện hạt nhân trong những năm tới.
Tuy nhiên, nhiều người ở Nhật Bản vẫn còn e ngại về những rủi ro liên quan đến các dự án điện hạt nhân. Nhiều người sống gần nhà máy Kashiwazaki-Kariwa lo lắng về khả năng xảy ra một sự cố quy mô như Fukushima, có thể dẫn đến việc phải sơ tán tới 420.000 cư dân trong bán kính 30 km.
Tuy nhiên, Tepco cho biết họ đã rút kinh nghiệm từ những sai lầm của sự cố Fukushima. Kể từ khi đi vào hoạt động, 6.000 công nhân vẫn tiếp tục làm việc tại Kashiwazaki. Các bức tường chắn sóng và cửa chống thấm nước đã được lắp đặt tại nhà máy để đảm bảo khả năng bảo vệ tốt hơn trước nguy cơ sóng thần. Nhà máy cũng được trang bị máy phát điện diesel di động và một đội xe cứu hỏa lớn có khả năng cung cấp nước làm mát lò phản ứng trong trường hợp khẩn cấp. Ngoài ra, các hệ thống lọc được nâng cấp đã được lắp đặt để kiểm soát sự phát tán của vật liệu phóng xạ.
Tuy nhiên, niềm tin của công chúng vào các công ty điện hạt nhân đã bị tổn hại thêm do thông tin gần đây về một công ty làm giả dữ liệu. Người ta phát hiện ra rằng Chubu Electric Power, một công ty điện lực ở miền trung Nhật Bản, đã làm giả dữ liệu rủi ro địa chấn trong quá trình xem xét quy định, trước khả năng khởi động lại hai lò phản ứng tại nhà máy Hamaoka đang ngừng hoạt động. Phản hồi lại, Cơ quan Quản lý Hạt nhân Nhật Bản (NRA) đã hủy bỏ việc kiểm tra an toàn tại nhà máy này, nằm trên bờ biển, cách Tokyo khoảng 200 km về phía tây, trong khu vực dễ xảy ra các trận động đất lớn ở rãnh Nankai. NRA hiện đang xem xét việc kiểm tra trụ sở chính của Chubu.
Điện hạt nhân hiện được xem là một trong những hình thức sản xuất năng lượng an toàn nhất trên toàn cầu, điều này đã dẫn đến việc nhiều quốc gia đầu tư vào kỷ nguyên mới của điện hạt nhân. Mặc dù vấp phải sự phản đối kiên quyết của công chúng đối với sự phát triển của ngành điện hạt nhân Nhật Bản, chính phủ vẫn có kế hoạch dần dần khởi động lại một số lò phản ứng và mở rộng công suất hạt nhân trong những thập kỷ tới để hỗ trợ các mục tiêu khử carbon.
Nguồn tin: xangdau.net
