Căng thẳng Mỹ-Iran một lần nữa lại đang nóng lên, ngay cả khi Iran cho đến nay đã cố gắng ổn định xuất khẩu dầu ở mức thấp hơn.
Iran đã chính thức vi phạm các quy định làm giàu uranium thấp trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015, theo các thanh tra của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Một vài tuần trước, Iran tuyên bố ý định tăng dự trữ uranium, nói rằng không còn ý nghĩa gì khi duy trì thỏa thuận này trong khi Hoa Kỳ đã rút khỏi. Iran cũng không có lợi ích gì để tiếp tục tuân thủ thỏa thuận hạt nhân vì dù sao nước này cũng phải đối mặt với các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Do đó, mong muốn trong chiến dịch “gây áp lực tối đa” được tuyên bố của chính quyền Trump - để kiềm chế tham vọng hạt nhân của Iran - được dự đoán là có kết quả ngược lại.
Hôm thứ Hai, Nhà Trắng đã đưa ra một tuyên bố, gọi quyết định của Iran là “một sai lầm”, trước khi kỳ lạ tuyên bố rằng “có một chút nghi ngờ rằng ngay cả trước khi thỏa thuận tồn tại, Iran đã vi phạm các điều khoản của mình”. Sau đó, tuyên bố này tiếp tục nói: “Chúng tôi phải khôi phục tiêu chuẩn hạn chế các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt có từ lâu đời về việc không làm giàu Uranium cho Iran”, điều này rõ ràng, không phải là tiêu chuẩn trong những năm qua.
Về phần mình, Tổng thống Trump đã nhiều lần, cảnh báo vào tháng trước rằng Iran phải đối mặt với “sự hủy diệt” nếu hai bên tham chiến, đồng thời nói rằng ông sẵn sàng gặp và đàm phán với Iran mà không cần bất kỳ điều kiện tiên quyết nào. Đáng chú ý, ông cũng hủy cuộc tấn công quân sự vào tháng trước, trước sự thất vọng của một số người lập trường cứng rắn ở Washington. Hôm thứ Hai, khi Iran vi phạm giới hạn dự trữ uranium, Trump cho biết Iran “đang đùa với lửa”.
Đáng chú ý, Trung Quốc và một số quan chức từ châu Âu không hài lòng với quyết định của Iran về việc vi phạm các giới hạn của thỏa thuận hạt nhân. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bày tỏ “sự gắn bó của ông với sự tôn trọng hoàn toàn của hiệp ước hạt nhân năm 2015 và yêu cầu Iran thay đổi mà không trì hoãn việc đi quá giới hạn này, cũng như tránh mọi biện pháp bổ sung sẽ đặt ra nghi vấn về các cam kết hạt nhân của họ”. Tuần trước Tổng thống Macron cảnh báo Tổng thống Iran rằng việc vi phạm các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân sẽ là không khôn ngoan. Vương quốc Anh cũng bày tỏ lo ngại tương tự.
Châu Âu đã cố gắng đưa ra các khuyến khích để Iran duy trì các điều khoản của thỏa thuận hạt nhân, bằng việc thành lập một thực thể tài chính đặc biệt để cho phép các công ty châu Âu tiếp tục làm ăn với Tehran. Nhưng Bộ trưởng Ngoại giao Iran Zarif nói rằng những nỗ lực này là không đủ, đặc biệt là vì nó không cho phép Iran tiếp tục xuất khẩu dầu. “Những nỗ lực của người châu Âu là không đủ, do đó Iran sẽ cứ thực hiện các biện pháp đã được công bố”, Zarif cho biết vào tuần trước, đề cập đến kế hoạch vi phạm các giới hạn dự trữ.
Hôm thứ Hai, ông ấy đã đi xa hơn. “Bước tiếp theo của chúng tôi là sẽ làm giàu uranium vượt quá 3,67% được cho phép theo thỏa thuận”, ông nói. “Người Châu Âu đã không thực hiện lời hứa bảo vệ lợi ích của Iran theo thỏa thuận này”. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng các hành động của Iran là “có thể đảo ngược lại”, cho thấy rằng Iran có thể rút lui nếu những nỗ lực của châu Âu tỏ ra hiệu quả hơn.
“Nếu không có thỏa thuận dầu mỏ, nó rất rõ ràng, Instex sẽ không hoạt động”, Bộ trưởng dầu mỏ Iran, Bijan Namdar Zanganeh nói trong một cuộc phỏng vấn với Bloomberg Television tại Vienna hôm thứ Ba, đề cập đến việc thực thể tài chính của EU.
Nhưng chiến dịch gây áp lực tối đa của Hoa Kỳ khiến cả hai bên rất khó tìm ra cách để giảm leo thang. Thực vậy, có một logic tự hoàn thành nhất định mà phe diều hâu ở Washington đang chắc chắn tin tưởng. Bằng cách tăng áp lực lên một mức độ mạnh mẽ như vậy, nó khiến Iran không còn lựa chọn nào khác ngoài việc rút khỏi thỏa thuận hạt nhân và theo đuổi các biện pháp đối đầu hơn. Nói cách khác, điều đó sẽ khiến cho Iran trở thành một nhân vật phản diện, và có thể làm mất dần sự ủng hộ đối với Tehran.
Bộ trưởng năng lượng Nga Alexander Novak cho biết hôm thứ Ba rằng Iran không có lỗi. “Liên quan đến những hạn chế đối với xuất khẩu của Iran, chúng tôi ủng hộ Iran và chúng tôi tin rằng các lệnh trừng phạt là bất hợp pháp; chúng đã không được Liên Hợp Quốc chấp thuận”, Novak nói với Dan Murphy của CNBC ở Vienna, theo một bản dịch.
Tuy nhiên, rõ ràng là các chính phủ châu Âu, vốn đã hết lòng giúp đỡ cho Iran, đang mất niềm tin vào thỏa thuận hạt nhân và đang cảm thấy áp lực để lên án các kế hoạch làm giàu Uranium của Iran, điều mà họ đã từng làm trong một loạt các tuyên bố chính thức. Thời gian không còn nhiều. “Hạn chót mà Iran đặt ra cho người châu Âu để đảm bảo việc bán dầu sẽ hết hạn vào cuối tuần này”, Commerzbank viết hôm thứ Ba. “Sau thời hạn đó, Iran dự định sẽ ngừng thêm các mục của thỏa thuận hạt nhân, điều này có thể khiến người châu Âu chấp nhận lộ trình trừng phạt cứng rắn của Mỹ và do đó dẫn đến sự sụt giảm thêm trong xuất khẩu dầu của Iran”.
Việc đặt cược của Iran rằng các động thái leo thang của chính mình sẽ buộc châu Âu phải hành động có thể có tác dụng ngược lại. Do đó, động lực hiện tại là Hoa Kỳ và Iran đang trong quá trình căng thẳng leo thang, với khả năng đi đến giải pháp rất thấp.
Tuy nhiên, bất chấp căng thẳng gia tăng, Iran vẫn cố gắng giữ cho xuất khẩu dầu không bị sụp đổ về 0. Như tờ New York Times đã đưa tin, một số tàu chở dầu gần đây đã dùng đến biện pháp tắt các bộ tiếp sóng của họ khi họ vào Vịnh Ba Tư, có khả năng nạp dầu Iran và sau đó tiến ra thị trường ở châu Á. Hoa Kỳ đã đe dọa các công ty vi phạm lệnh trừng phạt, nhưng cho đến nay, họ vẫn chưa thể đưa xuất khẩu dầu của Iran về 0, như đã hứa.
Theo Báo cáo thị trường dầu tháng 6 của IEA, sản lượng dầu của Iran là 2,4 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 5, giảm 210.000 thùng/ngày so với tháng trước đó. Xuất khẩu giảm mạnh hơn xuống còn 810.000 thùng/ngày, thấp hơn 480.000 thùng/ngày so với tháng Tư. “Điểm đến cuối cùng của xuất khẩu dầu Iran ngày càng trở nên khó theo dõi sau khi Công ty Dầu khí Quốc gia Iran (NIOC) tắt các hệ thống theo dõi vệ tinh trên tàu của họ”, IEA viết. “Hầu hết các thùng dầu được dự kiến sẽ tới châu Á, mặc dù vẫn chưa rõ ở đâu và một số dầu có thể đang di chuyển vào bể chứa”.
Nguồn tin: xangdau.net
