Để phản ứng với nhận thức ngày càng lan rộng về sự không đáng tin cậy do khó khăn tài chính, Rosatom, cơ quan năng lượng hạt nhân của Nga, đang cố gắng tăng cường thực hiện các cam kết xây dựng để nâng cao năng lực năng lượng hạt nhân của Uzbekistan.
Thay vì chỉ xây dựng các lò phản ứng, Rosatom hiện đang đề xuất thành lập một “cụm công nghiệp hạt nhân” ở Uzbekistan. Giám đốc điều hành Rosatom, Alexei Likhachev, được cho là đã đưa ra đề xuất này trong cuộc gặp riêng với Tổng thống Uzbekistan Shavkat Mirziyoyev vào ngày 27 tháng 1 tại Tashkent. Cụm công nghiệp được đề xuất “sẽ bao gồm không chỉ năng lượng hạt nhân, mà còn cả y học hạt nhân, chuyên môn phóng xạ phục vụ nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe và khoa học vật liệu”, Likhachev nói.
Viện Kurchatov, đơn vị nghiên cứu và phát triển hạt nhân chính của Nga, được cho là sẽ tham gia vào việc xây dựng cụm công nghiệp này, bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng xã hội có khả năng đáp ứng nhu cầu nhà ở cho 30.000 người. Chi phí ước tính để mở rộng kế hoạch ban đầu của Rosatom chưa được tiết lộ ngay. Tháng 9 năm ngoái, Rosatom đã đồng ý xây dựng hai lò phản ứng hạt nhân quy mô lớn và hai mô hình nhỏ hơn, có tổng công suất phát điện hơn 2,1 Gigawatt.
Một tuyên bố được văn phòng của ông Mirziyoyev đưa ra không đề cập đến đề nghị hợp tác cụm năng lượng hạt nhân của ông Likhachev, và chỉ đưa ra một đánh giá mơ hồ về các cuộc thảo luận, ám chỉ rằng tiến triển trong việc thúc đẩy hợp tác năng lượng hạt nhân rất ít. “Sự chú ý đặc biệt cũng được dành cho việc phát triển hợp tác trong ứng dụng công nghệ hạt nhân trong nông nghiệp và y tế, đào tạo nhân lực chất lượng cao trong ngành, phát triển khoa học và thực hiện các dự án xã hội,” tuyên bố của tổng thống ghi nhận.
Một bầu không khí hoài nghi dường như bao trùm cuộc gặp giữa ông Mirziyoyev và ông Likhachev. Chính quyền Uzbekistan đã hoãn việc đổ bê tông móng cho lò phản ứng hạt nhân Rosatom quy mô nhỏ đầu tiên tại vùng Jizzakh. Viện dẫn lý do là thiếu sự cho phép từ các cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, truyền thông Uzbekistan cũng chỉ ra rằng một số chi tiết tài chính liên quan đến thỏa thuận với Rosatom vẫn chưa được hoàn tất. Tuyên bố ngày 27 tháng 1 của ông Mirziyoyev cũng lưu ý rằng “công việc thiết kế lò phản ứng đầu tiên vẫn đang tiếp tục”. Mục tiêu ban đầu là lò phản ứng đầu tiên sẽ đi vào hoạt động vào năm 2029.
Uzbekistan không phải là quốc gia Trung Á duy nhất mà Rosatom đang phải đối mặt với những lo ngại âm ỉ về khả năng duy trì tiến độ các dự án năng lượng hạt nhân. Kazakhstan, quốc gia cũng đã ký hợp đồng với Rosatom để xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của nước này, được cho là đang thận trọng vào cuối năm 2025, khi ký một thỏa thuận với Mỹ để tiến hành công tác thăm dò việc triển khai các lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ trong nước.
Nguồn tin: xangdau.net/Eurasianet
