Thị trường xăng châu Á bước vào giai đoạn mùa đông trong trạng thái nguồn cung dồi dào. Biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) của nhóm sản phẩm chưng cất trung gian gồm dầu diesel (DO) và nhiên liệu bay (Jet A-1) neo ở mức cao — được hỗ trợ bởi sự sụt giảm nguồn cung xuất khẩu từ Trung Đông kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát — đang duy trì công suất vận hành của các nhà máy lọc dầu khu vực Đông Suez ở ngưỡng cao, bất chấp biên lợi nhuận mặt hàng xăng suy yếu và cước vận tải biển đắt đỏ. Trong bối cảnh tiêu thụ tại Đông Bắc Á giảm theo chu kỳ mùa vụ và các thị trường đầu ra xuất khẩu thu hẹp, áp lực dư cung xăng trong khu vực được dự báo sẽ tiếp diễn sang đầu quý I.
Xuất khẩu phục hồi khi hạn ngạch được bổ sung và công suất lọc dầu tăng
Khối lượng xuất khẩu xăng của châu Á đã sụt giảm từ mức 2,14 triệu thùng/ngày trong tháng 8 xuống còn 1,92 triệu thùng/ngày trong tháng 10, chủ yếu do Trung Quốc tạm ngưng xuất khẩu sản phẩm lọc dầu trong kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng (1–7/10) và Hàn Quốc ưu tiên xuất khẩu naphtha. Tuy nhiên, dòng chảy xuất khẩu đang phục hồi trở lại với lượng hàng xếp lên tàu gia tăng trong 10 ngày đầu tháng 11.
Cụ thể, Trung Quốc đã cấp bổ sung đợt hạn ngạch xuất khẩu thứ tư hiếm hoi vào cuối tháng 10, đúng thời điểm nhu cầu tiêu thụ xăng nội địa bước vào nhịp giảm theo mùa. Tại Ấn Độ, lượng hàng xuất khẩu theo quy luật thường tăng thêm hơn 100.000 thùng/ngày vào giai đoạn cuối năm khi công suất vận hành hệ thống lọc dầu đạt đỉnh. Trong khi đó, Hàn Quốc đã nâng trần hạn ngạch xuất khẩu dầu diesel lên mức 110% so với cùng kỳ năm ngoái kể từ tháng 11. Quốc gia này nhiều khả năng sẽ áp dụng cơ chế nới lỏng tương tự đối với mặt hàng xăng, do tồn kho xăng nội địa duy trì ở ngưỡng cao (vượt 11% so với mức trung bình giai đoạn 2021–2025 tính đến tháng 8, theo dữ liệu JODI) và biên lợi nhuận kinh doanh nội địa của các nhà máy lọc dầu tiếp tục chịu áp lực thua lỗ bởi cơ chế áp trần giá bán lẻ.
Sức cầu nhập khẩu thu hẹp bên ngoài khu vực châu Á
Nhu cầu tiêu thụ đang gặp khó khăn trong việc hấp thụ lượng nguồn cung gia tăng. Đà sụt giảm tiêu thụ theo mùa tại Đông Bắc Á vốn thường được bù đắp bởi lực cầu nhập khẩu tăng lên từ Đông Nam Á. Tuy nhiên, nhu cầu nhập khẩu từ các thị trường ngoài khu vực châu Á hiện cũng đang co hẹp:
* Châu Đại Dương: Lượng nhập khẩu dự kiến duy trì ở mức khiêm tốn, theo chu kỳ lịch sử chỉ tăng thêm khoảng 50.000 thùng/ngày trong hai tháng 11–12. Tính đến ngày 3/11, tồn kho xăng của Úc đạt 11,06 triệu thùng, cao hơn đáng kể so với ngưỡng Nghĩa vụ Dự trữ Tối thiểu là 6,96 triệu thùng (theo Argus). Ngoài ra, việc phân xưởng cracking xúc tác tầng sôi (FCC) tại nhà máy lọc dầu Lytton của Ampol dự kiến vận hành trở lại vào giữa tháng 11 sẽ tiếp tục tiết giảm nhu cầu nhập khẩu.
* Châu Phi: Nguồn hàng xuất khẩu từ Ấn Độ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt hơn khi siêu tổ hợp lọc dầu Dangote nâng công suất vận hành, song song với dòng chảy hàng hóa ổn định từ châu Âu đổ về lục địa này.
* Bờ Tây nước Mỹ: Khối lượng xăng xuất khẩu từ châu Á (chủ yếu từ Hàn Quốc) sang khu vực này đã rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 3 năm vào tháng 10, sau khi mức tồn kho tại khu vực PADD 5 phục hồi về ngưỡng trung bình theo mùa (theo EIA).
Naphtha giữ nhịp vượt trội, giảm bớt áp lực lên bể pha chế xăng
Trong những tuần gần đây, mặt hàng naphtha ghi nhận diễn biến vượt trội hơn hẳn so với xăng khi biên lợi nhuận tái tạo xúc tác thu hẹp đáng kể. Diễn biến này giúp giữ lại một khối lượng lớn naphtha ở bên ngoài bể pha chế xăng, qua đó giảm bớt phần nào áp lực dư thừa nguồn cung xăng.
Số liệu cho thấy xuất khẩu naphtha của châu Á đã tăng trong tháng 10, trong khi nguồn cung từ Trung Đông và Nga đổ về châu Á vẫn bị hạn chế. Sự sụt giảm lượng xuất khẩu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) từ Trung Đông đã thúc đẩy các tổ hợp cracking hóa dầu tại Đông Bắc Á gia tăng tỷ trọng nạp nguyên liệu naphtha. Đồng thời, biên lợi nhuận xăng kém khả quan khuyến khích các nhà máy lọc dầu vận hành phân xưởng FCC theo chế độ tối đa hóa sản phẩm chưng cất trung gian (max-distillate mode), làm giảm sản lượng propylene đầu ra và tiếp tục kích thích nhu cầu tiêu thụ naphtha. Theo ghi nhận của Argus, chênh lệch giá ethylene–naphtha tại Đông Bắc Á — thước đo biên lợi nhuận của các tổ hợp cracking — đã tăng hơn gấp đôi lên gần 330 USD/tấn trong tuần đầu tháng 11, tạo lực hút kéo dòng naphtha rời xa khỏi bể pha chế xăng.
Biên lợi nhuận suy yếu khó tạo ra mức cắt giảm sản lượng đáng kể
Chỉ riêng yếu tố biên lợi nhuận mặt hàng xăng sụt giảm chưa đủ động lực để buộc các nhà máy lọc dầu cắt giảm mạnh sản lượng. Dù các nhà máy có thể điều chỉnh điểm cắt chưng cất nhằm chuyển hóa naphtha nặng sang sản xuất dầu hỏa phục vụ nhu cầu sưởi ấm mùa đông và đưa naphtha nhẹ sang ngành hóa dầu, biên độ linh hoạt kỹ thuật này khá hẹp.
Về mặt lịch sử, biên độ dịch chuyển hiệu suất thu hồi giữa xăng và sản phẩm chưng cất trung gian tại Hàn Quốc (quốc gia xuất khẩu điều tiết trọng yếu) và Nhật Bản chỉ dao động quanh mức 2–3 điểm phần trăm, và tỷ lệ này gần như không mở rộng thêm ngay cả khi chênh lệch giá diesel–xăng neo ở mức cực rộng. Trong nửa cuối năm 2022, khi chênh lệch giá diesel–xăng tại thị trường Singapore liên tục duy trì trên ngưỡng 20 USD/thùng, hiệu suất thu hồi dầu diesel của Hàn Quốc cũng chỉ nhích thêm khoảng 2 điểm phần trăm. Với việc chênh lệch giá này đã nới rộng từ đầu tháng 7 năm nay, phần lớn dư địa điều chỉnh cơ cấu sản phẩm nhiều khả năng đã được khai thác hết, khiến khả năng gia tăng thêm sản lượng dầu diesel bằng cách cắt giảm sản lượng xăng không còn nhiều.
Bên cạnh đó, các phân xưởng FCC và RFCC sẽ tiếp tục duy trì hoạt động ổn định. Mặt hàng xăng chỉ chiếm khoảng một nửa cơ cấu sản lượng đầu ra của phân xưởng FCC, trong khi nhu cầu đối với nhóm sản phẩm đồng hành còn lại — bao gồm dầu tuần hoàn nhẹ (LCO) được nâng cấp thành sản phẩm chưng cất trung gian, khí C3–C4 phục vụ hóa dầu và sưởi ấm, cùng dầu cặn đưa vào bể pha chế dầu nhiên liệu (FO) — vẫn được hỗ trợ tích cực. Việc chuyển hướng nguyên liệu dầu khí chân không (VGO) sang bể pha chế nhiên liệu hàng hải để thay thế lại vấp phải rào cản từ các quy chuẩn hàm lượng lưu huỳnh và giới hạn kỹ thuật pha chế. Do đó, các nhà máy lọc dầu có xu hướng chỉ tiết giảm công suất vận hành phân xưởng FCC ở mức biên thay vì dừng vận hành hoàn toàn. Tổng thể, tình trạng dư cung xăng vẫn kéo dài, dù việc đẩy mạnh đưa naphtha sang lĩnh vực hóa dầu phần nào kìm hãm lượng cấu tử đi vào bể pha chế xăng.
Triển vọng thị trường
Cân đối cung – cầu mặt hàng xăng tại châu Á dự kiến tiếp tục duy trì trạng thái dư thừa cho đến đầu quý I. Biên lợi nhuận hấp dẫn của dầu diesel và nhiên liệu bay sẽ giữ công suất vận hành tổng thể của các nhà máy lọc dầu ở mức cao và duy trì hoạt động bình thường của phần lớn các phân xưởng FCC/RFCC, qua đó neo sản lượng xăng quanh vùng hiện tại bất chấp biên lợi nhuận thấp.
Ở chiều ngược lại, tốc độ tiêu thụ khó theo kịp đà tăng của nguồn cung khi nhu cầu tại Đông Bắc Á giảm sâu hơn trong tháng 1, lực cầu nhập khẩu ngoài châu Á thu hẹp và yếu tố hỗ trợ theo mùa rõ nét nhất chỉ đến từ hoạt động gom hàng dự trữ của Trung Quốc trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Tổng hợp các yếu tố trên, tồn kho xăng tại châu Á được dự báo sẽ tiếp tục phình to, có khả năng đẩy mức dự trữ vượt ngưỡng trung bình theo mùa tại các thị trường trọng điểm như Hàn Quốc, Nhật Bản và Úc. Rủi ro chính có thể làm thay đổi kịch bản này nằm ở biến số nguyên liệu đầu vào: xuất khẩu LPG+ của Trung Đông hiện vẫn chỉ đạt khoảng 50% so với giai đoạn trước xung đột; nếu tỷ lệ này tiếp tục duy trì ở mức thấp, nhu cầu tiêu thụ naphtha vững chắc từ các tổ hợp cracking hóa dầu sẽ giữ lại nhiều cấu tử nhẹ bên ngoài bể pha chế xăng, qua đó thu hẹp quy mô dư cung xăng trên thị trường.
Nguồn tin: Xangdau.net





















