Những dấu hiệu đầu tiên về vấn đề nguồn cung khí đốt đã xuất hiện ở châu Âu, với khu vực Transnistria ly khai của Moldova cảnh báo về tình trạng thiếu hụt. Có khả năng tình hình sẽ xấu đi hơn nữa trừ khi dòng chảy khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông sớm được khôi phục – hiện tại, đây là một kịch bản rất khó xảy ra.
Transnistria, còn được gọi là Transdniestria và Pridnestrovie, là một khu vực thân Nga của Moldova, ly khai khỏi nước cộng hòa Xô Viết cũ vào đầu những năm 1990. Khu vực nói tiếng Nga này, cho đến gần đây, nhận được khí đốt tự nhiên từ Nga gần như miễn phí – và sản xuất điện để cung cấp cho Moldova. Điều đó đã kết thúc vào năm 2024, khi Ukraine từ chối gia hạn hợp đồng vận chuyển khí đốt với Gazprom của Nga. Việc chấm dứt hợp đồng đó đã gây ra tình trạng thiếu khí đốt nghiêm trọng ở Transnistria, cho đến khi khu vực này chuyển sang các nhà cung cấp khí đốt châu Âu – với giá cao hơn.
Kể từ đó, khu vực ly khai này đã nhận khí đốt từ châu Âu, nhưng hiện nay, với những ảnh hưởng lan tỏa từ cuộc chiến ở Trung Đông ngày càng rõ rệt, lượng khí đốt sẵn có đã giảm, theo một báo cáo của Reuters.
“Liên quan đến các sự kiện ở Trung Đông, nguồn cung cấp khí đốt đã bị gián đoạn nghiêm trọng,” Bộ Phát triển Kinh tế Transnistria cho biết, đồng thời nói thêm rằng “Việc cắt giảm mạnh khối lượng khí đốt đã dẫn đến việc hạn chế sử dụng cho mục đích thương mại hoặc sưởi ấm.”
Điều thú vị là, báo cáo cũng dẫn lời của chủ tịch quốc hội Moldova nói rằng Transnistria chỉ có khí đốt đủ dùng trong vài ngày, và nói thêm, “Hãy để tôi hỏi họ lựa chọn gì - có khí đốt mỗi ngày, ngay cả khi đắt hơn, hay là không có khí đốt cho trường học, nhà trẻ hoặc nhà cửa?” Câu hỏi này cho thấy việc có đủ khí đốt chỉ là vấn đề khả năng thanh toán chứ không phải là nguồn cung khan hiếm.
Tuy nhiên, giá khí đốt ở châu Âu đã tăng gấp đôi trong chưa đầy một tuần, với hợp đồng giao dịch trong ngày TTF đạt đỉnh 60 euro/megawatt-giờ vào đầu tuần này. Tính đến thứ Tư, giá TTF cho hợp đồng tương lai tháng Tư là 48,77 euro/megawatt-giờ.
Giá khí đốt tăng vọt sau các cuộc tấn công của Iran vào các cơ sở sản xuất khí hóa lỏng (LNG) của Qatar, khiến QatarEnergy phải ngừng toàn bộ hệ thống sản xuất LNG của mình. Vài ngày sau, công ty này tuyên bố bất khả kháng đối với xuất khẩu LNG. Vì Qatar chiếm một phần năm lượng LNG toàn cầu, những diễn biến này ngay lập tức ảnh hưởng đến giá cả.
Châu Âu là lục địa dễ bị tổn thương nhất trước những cú sốc về nguồn cung khí đốt. Kể từ khi giảm sự phụ thuộc vào khí đốt đường ống của Nga, Liên minh châu Âu đã trở nên phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu LNG bằng đường biển, với Qatar là một trong những nhà cung cấp lớn nhất. Một số nhà quan sát đã lưu ý rằng có rất nhiều khí hóa lỏng của Mỹ, nhưng nó sẽ không được bán với giá do người mua quyết định. Với việc Qatar tạm ngừng sản xuất LNG, thị trường khí hóa lỏng đã hoàn toàn nằm dưới sự kiểm soát của người bán, có nghĩa là các nhà nhập khẩu khí đốt châu Âu sẽ phải chịu thêm nhiều khó khăn do lạm phát.
Các quốc gia thành viên nhỏ hơn của EU và các nước châu Âu khác, như Moldova, có thể nói là dễ bị tổn thương hơn nữa trước những cú sốc về khí đốt vì họ nghèo hơn các nền kinh tế lớn của EU, đồng nghĩa với việc họ có ít sự linh hoạt hơn trong việc quản lý nguồn cung khí đốt. Tuy nhiên, tác động của một cuộc khủng hoảng khí đốt khác có thể gây thiệt hại nặng nề hơn đối với các nền kinh tế lớn này, chẳng hạn như Đức, quốc gia được coi là xương sống của Liên minh châu Âu, trong đó Moldova đang hướng tới mục tiêu trở thành thành viên vào năm 2030.
Qatar cung cấp từ 12% đến 14% lượng khí đốt tự nhiên của Liên minh châu Âu. Viện nghiên cứu năng lượng Bruegel nhận định: “Châu Âu ít phụ thuộc vào dầu mỏ và khí hóa lỏng (LNG) vùng Vịnh hơn so với Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản hay Hàn Quốc, nhưng không phải là hoàn toàn miễn nhiễm”. Thật không may, ít phụ thuộc trực tiếp hơn không có nghĩa là ít phụ thuộc vào giá cả hơn. Dù muốn hay không, châu Âu sẽ cảm nhận được sự khó khăn từ việc gián đoạn dòng chảy LNG từ Transnistria đến Anh.
Nguồn tin: xangdau.net
