Phó Tổng thống Hoa Kỳ JD Vance vừa tiếp tục khẳng định quan điểm của chính quyền Tổng thống Donald Trump về khả năng sử dụng vũ lực quân sự đối với Iran nếu các nỗ lực ngoại giao không đạt được kết quả cụ thể. Hiện tại, hai bên đang duy trì Biên bản ghi nhớ (MOU) có thời hạn 60 ngày nhằm tạm dừng các hành động đối địch trực tiếp, tuy nhiên các vấn đề cốt lõi về chương trình hạt nhân và an ninh khu vực vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
Trong các tuyên bố gần đây, ông Vance nhấn mạnh rằng Nhà Trắng ưu tiên một thỏa thuận hạt nhân dài hạn, trong đó Tehran phải chấp nhận các giới hạn có thể kiểm chứng được. Phía Hoa Kỳ bày tỏ sự thận trọng trước các tín hiệu mâu thuẫn từ Tehran về tiến trình đàm phán kỹ thuật. Ông Vance khẳng định Washington tập trung vào những hành động thực tế của Iran hơn là các phát ngôn chính trị.
Đánh giá về an ninh và chiến lược căn cứ khu vực
Tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), cựu Tướng Joseph L. Votel, nguyên Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM), nhận định rằng lực lượng quân đội Hoa Kỳ hiện vẫn duy trì khả năng răn đe thông qua sự hiện diện của hai nhóm tác chiến tàu sân bay trong khu vực. Dù vậy, ông Votel cảnh báo rằng việc duy trì thế trận này trở nên thách thức hơn sau vài tháng.
Cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28/2 đã gây thiệt hại "trên diện rộng" đối với mạng lưới căn cứ quân sự của Hoa Kỳ, bao gồm các vị trí trọng yếu như sở chỉ huy Hạm đội 5 tại Bahrain, căn cứ không quân Ali Al Salem (Kuwait), căn cứ Prince Sultan (Saudi Arabia) và sở chỉ huy tiền phương CENTCOM tại căn cứ Al Udeid (Qatar). Các nhà hoạch định chiến lược đang xem xét điều chỉnh chiến lược như tăng cường phòng thủ các cơ sở cốt lõi hoặc chuyển dịch tài sản sang mô hình mạng lưới phân tán để giảm thiểu rủi ro.
Tác động kinh tế và chuỗi cung ứng năng lượng
An ninh năng lượng và lưu thông hàng hải qua Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao. Theo dữ liệu từ các chuyên gia tại CFR, lưu lượng vận tải biển qua eo biển này hiện chỉ còn khoảng 1/3 so với mức trước xung đột. Sự gián đoạn này gây ra những hệ quả không đồng đều cho các quốc gia trong khu vực:
Các nền kinh tế lớn có đa dạng tuyến đường xuất khẩu như Saudi Arabia, UAE và Oman có khả năng ứng phó tốt hơn.
Các quốc gia như Qatar, Kuwait và Bahrain chịu ảnh hưởng nặng nề do thiếu lộ trình xuất khẩu thay thế và hư hại hạ tầng năng lượng.
Các ngành phi dầu mỏ như du lịch, hàng không và logistics tại các trung tâm như cảng Jebel Ali (Dubai) cũng ghi nhận chi phí vận hành tăng cao và gián đoạn hoạt động. Đặc biệt, tình trạng thu ngân sách suy giảm do giá dầu dao động quanh ngưỡng 70 USD/thùng kết hợp với chi phí đầu tư lớn đã tạo áp lực lên cán cân tài khóa của nhiều quốc gia vùng Vịnh.
Giới phân tích tại Washington đồng thuận rằng khung thỏa thuận 60 ngày hiện tại khó có thể dẫn đến một giải pháp hòa bình toàn diện. Kịch bản có khả năng xảy ra cao nhất là các đợt gia hạn thỏa thuận tạm thời, trong khi khu vực vẫn duy trì trạng thái cảnh giác cao độ trước các rủi ro leo thang quân sự từ những diễn biến bất ngờ trên thực địa.
