Ngay cả khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tấn công Iran, ông vẫn nhiều lần kêu gọi Tehran “đạt được một thỏa thuận”.
Các yêu cầu của Trump đối với một thỏa thuận rất rõ ràng: Iran phải chấm dứt chương trình hạt nhân, hạn chế khả năng tên lửa đạn đạo và cắt đứt quan hệ với các lực lượng ủy nhiệm vũ trang ở Trung Đông. Đổi lại, Hoa Kỳ sẽ không tấn công Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt khắc nghiệt.
Nếu Cộng hòa Hồi giáo Iran không chấp nhận những điều khoản đó, Trump đã cảnh báo rằng nước này sẽ phải gánh chịu những hậu quả “tồi tệ hơn nhiều” so với năm ngoái, khi Hoa Kỳ cùng với Israel ném bom các địa điểm hạt nhân của Iran.
Các chuyên gia cho rằng Iran khó có thể chấp nhận những yêu cầu cực đoan của Trump, điều này sẽ đánh dấu sự đảo ngược chính sách kéo dài hàng thập kỷ và được coi là sự đầu hàng trong mắt Tehran.
“Trước khi quá muộn”
Trong bình luận bằng văn bản gửi tới RFE/RL, một quan chức Nhà Trắng cho biết Trump “hy vọng rằng sẽ không cần thiết phải có bất kỳ hành động nào” chống lại Iran nhưng kêu gọi Tehran đạt được thỏa thuận “trước khi quá muộn”.
Trump đã “chứng minh bằng Chiến dịch Búa Nửa Đêm và Chiến dịch Quyết Tâm Tuyệt Đối rằng ông ấy thực sự nghiêm túc”, quan chức này nói, đề cập đến các cuộc tấn công vào các địa điểm hạt nhân của Iran vào tháng 6 năm 2025 và chiến dịch của Mỹ lật đổ nhà lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro vào ngày 3 tháng 1.
“Tổng thống có rất nhiều lựa chọn để giải quyết tình hình ở Iran”, quan chức Nhà Trắng nói thêm.
Hoa Kỳ đã triển khai các khí tài quân sự chủ chốt, bao gồm một tàu sân bay và thêm máy bay ném bom, đến Trung Đông trong những ngày gần đây.
Ông Trump cũng đã gia tăng áp lực kinh tế lên Tehran bằng cách tuyên bố áp thuế 25% đối với bất kỳ quốc gia nào giao dịch với Iran và áp đặt các lệnh trừng phạt mới.
Tổng thống Mỹ đã đe dọa tiến hành một cuộc tấn công quân sự vào Iran kể từ khi các cuộc biểu tình trên toàn quốc nổ ra vào cuối tháng 12 năm 2025 và chính quyền đã phát động một cuộc đàn áp bạo lực khiến hàng nghìn người biểu tình thiệt mạng.
Hành động quân sự của Mỹ 'có khả năng xảy ra'
Vào ngày 28 tháng 1, ông Trump nói rằng ông muốn một “thỏa thuận công bằng và bình đẳng” đảm bảo rằng Iran sẽ “không có vũ khí hạt nhân”. Tehran từ lâu đã tuyên bố rằng chương trình hạt nhân của họ là vì mục đích hòa bình.
Nhưng vấn đề hạt nhân chỉ là một trong số nhiều yêu cầu của Mỹ. Theo các báo cáo, ông Trump cũng nhấn mạnh rằng Iran phải chấp nhận giới hạn đối với chương trình tên lửa đạn đạo của mình và chấm dứt sự hỗ trợ cho các nhóm vũ trang thân Iran ở Lebanon, Iraq, Yemen và các vùng lãnh thổ Palestine.
Tehran sở hữu các tên lửa tầm ngắn đe dọa các căn cứ quân sự và lợi ích thương mại của Mỹ ở Vịnh Ba Tư, cùng với các tên lửa tầm trung tiên tiến có thể vươn tới Israel, một đồng minh chủ chốt của Mỹ.
Các chuyên gia cho rằng ông Trump đang tìm cách khai thác điểm yếu chưa từng có của giới lãnh đạo tôn giáo Iran để buộc Tehran phải nhượng bộ trên diện rộng.
Giới cầm quyền Iran đã bị suy yếu bởi cuộc khủng hoảng kinh tế ngày càng trầm trọng và các cuộc biểu tình trên toàn quốc kéo dài nhiều tuần, gây ra mối đe dọa lớn nhất đối với quyền lực của họ trong nhiều năm. Israel cũng đã làm suy yếu khả năng quân sự của các đồng minh của Tehran, bao gồm Hezbollah của Lebanon, phiến quân Houthi ở Yemen và nhóm khủng bố Hamas do Mỹ chỉ định.
“Một số quan chức Mỹ coi thời điểm này là cơ hội để gây áp lực buộc Tehran nhượng bộ về giới hạn hạt nhân, hành vi khu vực và khả năng tên lửa”, Alex Vatanka, giám đốc chương trình Iran tại Viện Trung Đông có trụ sở tại Washington, cho biết.
“Sự sụp đổ của Cộng hòa Hồi giáo”
Các quan chức Iran, bao gồm Ngoại trưởng Abbas Araqchi và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf, cho biết Tehran sẵn sàng đàm phán nhưng cáo buộc Washington không quan tâm đến một thỏa thuận công bằng.
Lãnh đạo tối cao của Iran, Ayatollah Ali Khamenei, sẽ “rất hoài nghi và phản đối việc chấp nhận” các yêu cầu của Trump “vì ông ấy sẽ coi việc nhượng bộ là mở đường cho sự sụp đổ của nền cộng hòa Hồi giáo”, theo Jason Brodsky, giám đốc chính sách của tổ chức United Against Nuclear Iran có trụ sở tại Washington.
Trong trường hợp không đạt được thỏa thuận, Trump “rất có khả năng” sẽ cho phép hành động quân sự chống lại Iran, Brodsky nói, chỉ ra những lời lẽ của tổng thống và việc Mỹ tăng cường quân sự trong khu vực.
“Đây là một mô hình tuyên bố và hành động rất giống với những gì đã dẫn đến cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6 và việc Mỹ bắt giữ Nicolas Maduro ở Venezuela”, ông nói. “Tổng thống Trump luân phiên giữa các tuyên bố đối đầu và hòa giải để làm rối loạn chế độ Iran.”
Brodsky cho biết mục tiêu của hành động quân sự sẽ là để buộc Iran phải chịu trách nhiệm về cuộc đàn áp đẫm máu đối với người biểu tình, ngăn chặn hành vi của nước này trong khu vực và làm suy yếu khả năng quân sự của họ.
Ông nói thêm rằng Trump có thể coi “hành động quân sự tiếp theo là khúc dạo đầu cho một thỏa thuận cuối cùng trong tương lai”.
Ông Vatanka đưa ra đánh giá thận trọng hơn, cho rằng "vẫn còn lý do để Hoa Kỳ phải suy nghĩ kỹ lại."
Ông nhấn mạnh rằng "Lầu Năm Góc biết rằng bất kỳ cuộc tấn công nào cũng có thể gây ra phản ứng dây chuyền trong khu vực" liên quan đến các nhóm vũ trang đồng minh và lực lượng ủy nhiệm của Iran.
Ông cho rằng việc Hoa Kỳ tăng cường quân sự ở Trung Đông có thể "chủ yếu mang tính phòng thủ hoặc nhằm gây áp lực lên Tehran trên con đường ngoại giao, hơn là mang lại sự thay đổi chế độ."
Nguồn tin: xangdau.net/RFE/RL
