Khi Israel và Hoa Kỳ tiến hành chiến dịch ném bom dữ dội ở Iran năm ngoái, mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm và đối tác vũ trang khu vực của Tehran phần lớn đứng ngoài cuộc.
Nhưng cái gọi là trục kháng chiến dự kiến sẽ tham gia cuộc chiến và ủng hộ Iran nếu Tổng thống Mỹ Donald Trump thực hiện lời đe dọa của mình và cho phép hành động quân sự chống lại Cộng hòa Hồi giáo, các chuyên gia cho biết.
Iran coi một cuộc xung đột tiềm tàng với Hoa Kỳ là mối đe dọa sống còn, khác với cuộc chiến hồi tháng Sáu, theo Hamidreza Azizi, một nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức.
Điều đó có nghĩa là Tehran "sẵn sàng dốc toàn lực và sử dụng bất kỳ khả năng nào mình có, về năng lực quân sự của riêng mình, và đồng thời là năng lực bất đối xứng của trục kháng chiến" để đảm bảo sự tồn tại của mình, Azizi nói.
Đã có những dấu hiệu cho thấy các đồng minh của Iran ở Iraq, Lebanon và Yemen đang chuẩn bị cho chiến tranh trong trường hợp Mỹ tấn công Tehran.
Các đồng minh suy yếu
Iran đã dành hàng thập kỷ để xây dựng trục liên minh, một mạng lưới rộng lớn nhưng lỏng lẻo gồm các lực lượng ủy nhiệm vũ trang và các nhóm chiến binh được Tehran hậu thuẫn ở Trung Đông. Các thành viên bao gồm Hezbollah của Lebanon, phiến quân Houthi của Yemen và các lực lượng dân quân thân Iran ở Iraq.
Mạng lưới này là một yếu tố then chốt trong chiến lược răn đe của Tehran chống lại các mối đe dọa được cho là từ Hoa Kỳ và, chủ yếu là, Israel.
Nhưng liên minh này đã phải chịu một loạt đòn giáng mạnh trong những năm gần đây. Chính phủ của Tổng thống Syria Bashar al-Assad, quốc gia duy nhất trong mạng lưới ngoài Iran, đã bị lật đổ vào tháng 12 năm 2024.
Trong khi đó, Hezbollah đã bị suy yếu nghiêm trọng sau cuộc chiến kéo dài một năm đầy khốc liệt với Israel, khiến thủ lĩnh lâu năm của nhóm, Hassan Nasrallah, thiệt mạng.
Tuy nhiên, bất chấp khả năng chiến đấu suy giảm, mạng lưới này vẫn có thể cung cấp thêm hỏa lực cho Iran trong trường hợp xảy ra xung đột với Hoa Kỳ, các chuyên gia cho biết.
Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Iran hồi tháng 6, Israel và sau đó là Hoa Kỳ đã ném bom các địa điểm hạt nhân và quân sự quan trọng của Iran. Tehran đã đáp trả bằng cách phóng hàng trăm tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái vào Israel, kẻ thù không đội trời chung của họ, và nhắm mục tiêu vào một căn cứ của Mỹ ở Qatar.
Các thành viên của trục kháng chiến Iran đã không tham gia vào cuộc xung đột ngắn ngủi này.
"Iran đã không bóp cò trong cuộc chiến tháng 6," Azizi nói. "Vào thời điểm đó, Iran kết luận rằng họ có thể tự mình quản lý cuộc xung đột. Họ không muốn mở rộng xung đột và muốn kết thúc nó càng sớm càng tốt."
Nhưng một cuộc xung đột mới có thể xảy ra với Hoa Kỳ sẽ làm thay đổi tính toán của Iran, các chuyên gia cho biết.
Giới giáo sĩ Iran đang ở thời điểm yếu thế nhất trong nhiều thập kỷ, đối mặt với tình trạng bất ổn chưa từng có và sự sụp đổ kinh tế trong nước cũng như sự tăng cường quân sự khổng lồ của Mỹ ngay sát biên giới. Để tồn tại, giới cầm quyền Iran sẵn sàng sử dụng mọi công cụ trong khả năng của mình. Các chuyên gia cho biết.
"Mọi dự đoán đều bị hủy bỏ"
"Chúng ta đã thấy những dấu hiệu cho thấy trục kháng chiến - những gì còn lại của nó - đang được kích hoạt," Azizi nói.
Lãnh đạo Hezbollah tuyên bố vào ngày 26 tháng 1 rằng nhóm này đang chuẩn bị cho "khả năng bị tấn công và quyết tâm tự vệ" nhưng không nói rõ ông sẽ hành động như thế nào nếu Iran bị tấn công.
Hezbollah, từ lâu đã là lực lượng ủy nhiệm mạnh nhất của Iran, vẫn là một mối đe dọa đáng gờm, các chuyên gia cho biết.
"Hezbollah đã suy yếu nhưng chưa bị đánh bại hoàn toàn," Sascha Bruchmann, một nhà phân tích các vấn đề quân sự và an ninh tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế có trụ sở tại London, cho biết. "Nó đã mất phần lớn khả năng chiến lược, phần lớn kho vũ khí tên lửa, các xưởng sản xuất máy bay không người lái và các đường hầm tấn công dọc biên giới với Israel, nhưng nó vẫn là một lực lượng dân quân mạnh mẽ."
Tại nước láng giềng Iraq, các lực lượng dân quân thân Iran đã phát động chiến dịch tuyển mộ chiến binh, bao gồm những kẻ đánh bom tự sát.
Lãnh đạo của Kataib Hezbollah, một trong những nhóm dân quân, đã đưa ra một tuyên bố gay gắt vào ngày 25 tháng 1, kêu gọi các chiến binh của mình chuẩn bị cho chiến tranh.
Được thành lập năm 2007, Kataib Hezbollah là một trong những thành viên mạnh nhất của Lực lượng Huy động Nhân dân (PMF), một tổ chức dù gồm phần lớn các nhóm vũ trang Hồi giáo Shia được Iran hậu thuẫn, và đã là một phần của Quân đội Iraq từ năm 2016. PMF là một thế lực quân sự và chính trị quan trọng ở Iraq.
"Việc lôi kéo Iraq vào cuộc xung đột này có thể khiến họ phải trả giá về mặt chính trị," Bruchmann nói. "Nhưng mọi chuyện sẽ thay đổi nếu Lãnh đạo tối cao của Iran Ayatollah Ali Khamenei bị giết hoặc chế độ có thể tin rằng nó đang sụp đổ khi một số nhóm dân quân Shia của Iraq đã thề trung thành với Khamenei."
Tại Yemen, phiến quân Houthi đã đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn đạt được với Hoa Kỳ năm ngoái. Phiến quân Houthi đã đồng ý ngừng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào tàu thuyền quốc tế ở Biển Đỏ. Đổi lại, Hoa Kỳ cam kết ngừng các cuộc không kích nhắm vào nhóm này.
Colin Clarke, giám đốc điều hành của Trung tâm Soufan, một viện nghiên cứu có trụ sở tại New York, cho biết nếu trục này tiếp tục im lặng sau một cuộc tấn công khác nhằm vào Iran, nó có thể "mất đi tầm ảnh hưởng".
"Những lực lượng ủy nhiệm này được thiết kế như một rào cản đối với chế độ, vì vậy việc sử dụng chúng trong thời kỳ khủng hoảng dường như là điều cần thiết," ông nói.
Nguồn tin: xangdau.net/RFE/RL
