Chính quyền Trump có thể đang nói rắn về việc giảm xuất khẩu dầu thô của Iran xuống còn “0” không thông qua lệnh trừng phạt đối với Tehran nhưng giá dầu dự kiến sẽ ảnh hưởng mạnh mẽ đến những gì Washington đưa ra khi quyền miễn trừ cho 8 nước nhập khẩu dầu thô Iran hết hạn vào tháng 5.
Với quan điểm của tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng giá dầu cao là một bất lợi chính trị trong nước, chính quyền của ông có thể duy trì một số - nếu không phải là đa số - trong số tám trường hợp ngoại lệ cắt giảm đáng kể (SRE) trong sáu tháng nữa bắt đầu vào tháng 5.
Brian Hook, đại diện đặc biệt vấn đề Iran của chính quyền Trump, đã tuyên bố rằng Washington không có kế hoạch mở rộng các SRE. Trong một cuộc phỏng vấn với đài truyền hình công cộng Nhật Bản NHK vào ngày 6 tháng 2, Hook tuyên bố: “Chúng tôi không tìm cách cấp bất kỳ sự miễn trừ hoặc ngoại lệ nào trong tương lai cho chệ độ bị chúng tôi trừng phạt, cho dù đó là dầu hay bất cứ thứ gì khác.”
Ông Hook bày tỏ tâm lý tương tự tại một diễn đàn năng lượng ngày 12 tháng 1 tại Abu Dhabi, mặc dù ông cho rằng tình trạng của các thị trường dầu mỏ sẽ góp phần vào việc ra quyết định của Washington.
Ông lưu ý rằng các lệnh trừng phạt mới có nghĩa là nhằm tối đa hóa áp lực kinh tế đối với Tehran để buộc nước này phải đàm phán về một thỏa thuận hạt nhân mới. “Về mặt năng lượng, chúng tôi đã rất thành công và sẽ có sự cắt giảm sâu hơn nhiều đối với hàng nhập khẩu của Iran. Mục tiêu của chúng tôi là đạt đến mức zero nhanh nhất có thể,” ông Hook nói.
Chính quyền Trump đã đánh giá các điều kiện thị trường trong việc cấp miễn trừ 180 ngày khi các lệnh trừng phạt được áp dụng vào ngày 5 tháng 11. “Vì vậy, chúng tôi đã cân nhắc rất cẩn thận việc cân bằng các mục tiêu an ninh quốc gia và lợi ích kinh tế của chúng tôi,” Hook nói. “Tổng thống rất rõ ràng rằng ông không muốn gây ra sự tăng vọt giá cả của dầu mỏ, và vì vậy chúng tôi đã cấp tám trường hợp ngoại lệ dầu mỏ - trường hợp ngoại lệ cắt giảm đáng kể.”
Khi được hỏi liệu Mỹ có gia hạn SRE hay không, Hook trả lời: “Hiện tại tất cả những gì tôi có thể nói là chúng tôi tin rằng khi chúng ta có một thị trường dầu được cung cấp tốt hơn, thì điều đó đặt chúng ta vào một môi trường tốt hơn nhiều để đẩy nhanh con đường về không.”
Chính quyền Trump đã phân bổ các SRE cho Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ, Italy và Hy Lạp, với điều kiện “cam kết sẽ giảm sự phụ thuộc vào dầu thô của Iran.” Ví dụ như người mua dầu thô hàng đầu của Iran, Trung Quốc đã được dự kiến thu mua dầu Iran xuống còn khoảng 360.000 thùng mỗi ngày, trong khi người mua lớn thứ hai Ấn Độ cũng bị sức ép phải giảm nhập khẩu Iran xuống khoảng 300.000 thùng/ngày từ khối lượng thông thường 450.000-550.000 thùng/ngày.
Các ước tính của ngành cho thấy xuất khẩu dầu thô của Iran đã giảm xuống còn 1 triệu - 1,3 triệu thùng/ngày từ mức trước khi bị cấm vận là 2,6 - 2,7 triệu thùng/ngày.
Sự ra đời của các SRE không phải là không có trục trặc đối với Tehran. Trung Quốc và Ấn Độ đã không bị gián đoạn trong việc tiếp nhận dầu của Iran vào tháng 11, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ đã nối lại nhập khẩu dầu của Iran vào tháng 12. Tuy nhiên, Hàn Quốc chỉ bắt đầu chấp nhận dầu ngưng tụ Iran vào cuối tháng 1, sau khi tạm dừng nhập khẩu từ Tehran vào tháng 9. Sau khi giải quyết vấn đề bảo hiểm tàu biển và ngân hàng, các công ty Nhật Bản cũng đã tiếp tục mua dầu thô Iran vào cuối tháng 1.
Đài Loan, một người mua dầu thường xuyên của Iran, đã từ chối sử dụng SRE của mình. Bộ trưởng Dầu mỏ Iran, ônganan Zanganeh, đã chỉ trích hai quốc gia còn lại được cấp quyền miễn trừ nhưng đã ngừng giao dịch dầu mỏ với Tehran. Vào ngày 4 tháng 2, Zanganeh nói rằng “Hy Lạp và Italy đã được Mỹ miễn trừ nhưng họ không mua dầu của Iran và họ không trả lời câu hỏi của chúng tôi.”
Quyết định cấp SRE vào tháng 11 khiến thị trường dầu mất cảnh giác. Saudi Arabia và các nước khác đã tăng cường xuất khẩu dầu của họ trong khi sản lượng của Mỹ đang đạt mức cao kỷ lục để bù cho sự sụt giảm dự kiến trong việc giao hàng dầu thô của Iran. Tuy nhiên, giá dầu đã sụp đổ và Saudi đã dẫn đầu một chiến dịch của OPEC với các đồng minh sản xuất để giảm sản lượng nhằm đẩy giá lên cao.
Ban đầu cùng mục tiêu hạn chế giá dầu của Trump trước khi lệnh trừng phạt được đưa ra lại, sau đó Riyadh quyết định rằng nhu cầu ngân sách của họ nên được ưu tiên hơn mong muốn xoa dịu cơ sở chính trị của nhà lãnh đạo Mỹ.
Riyadh đang chú ý giá dầu cao tới 80-85 đô la một thùng để tài trợ cho kế hoạch chi tiêu của mình. Với giá dầu thô quốc tế trung bình 50 - 60 đô la một thùng trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu giảm bớt và sản lượng dầu cao của Mỹ, Saudi Arabia đang có biện pháp khắc phục bổ sung, tuyên bố sẽ giảm sản lượng dầu thêm 500.000thùng/ngày trong tháng 3.
Nhiều yếu tố có thể thay đổi thị trường dầu mỏ trong vài tháng tới khi chính quyền Trump xem xét vòng vòng 2 của việc gia hạn quyền miễn trừ. Italy, Hy Lạp và Đài Loan đã đưa họ ra khỏi phương trình. Do đó, Washington có thể quyết định tung ra các SRE cho năm quốc gia còn lại với yêu cầu cắt giảm nhập khẩu mạnh hơn đến tháng 11 như một sự đảm bảo rằng giá dầu sẽ không quá nóng.
Nguồn: xangdau.net
