Năng lượng hạt nhân gần đây đang trở lại như một trong những lựa chọn phát điện nền ít carbon. Sự trở lại này dự kiến sẽ tăng tốc trong bối cảnh khủng hoảng Trung Đông và sự khan hiếm dầu khí mà nó gây ra. Vấn đề duy nhất là việc xây dựng công suất hạt nhân cần thời gian.
“Đó là một sai lầm chiến lược của châu Âu khi quay lưng lại với một nguồn năng lượng đáng tin cậy, giá cả phải chăng và phát thải thấp,” Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen thừa nhận hồi đầu tháng này tại hội nghị thượng đỉnh về năng lượng hạt nhân ở Pháp. Bản thân bà Von der Leyen đã bỏ phiếu cho việc loại bỏ dần năng lượng hạt nhân ở quê hương mình, Đức. Giờ đây, với tư cách là chủ tịch EC, bà cam kết 200 triệu euro cho việc phát triển “các công nghệ hạt nhân tiên tiến”.
Những công nghệ tiên tiến này dường như là các lò phản ứng mô-đun nhỏ, đang được truyền thông nhắc đến nhiều nhưng vẫn chưa được hiện thực hóa trong thực tế. Việc triển khai công nghệ này đã chứng tỏ khó khăn hơn nhiều người dự đoán. May mắn thay, đã có sẵn công suất lớn có thể được khởi động lại – ít nhất là ở Nhật Bản.
Gần đây, Wood Mackenzie đã đăng một bài viết lập luận rằng cuộc khủng hoảng ở Trung Đông sẽ thúc đẩy Nhật Bản và Hàn Quốc hướng tới năng lượng hạt nhân nhiều hơn trong dài hạn, trong khi than đá sẽ đảm bảo an ninh cung cấp điện trong ngắn hạn. Wood Mac viết rằng cuộc khủng hoảng này đang “thúc đẩy những thay đổi cấu trúc hướng tới mở rộng năng lượng hạt nhân, làm chậm quá trình loại bỏ than đá và nội địa hóa chuỗi cung ứng năng lượng sạch”. Điều đáng chú ý là việc mở rộng năng lượng hạt nhân diễn ra bất chấp việc cả Nhật Bản và Hàn Quốc đều ít bị ảnh hưởng bởi hậu quả tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng.
Nhật Bản đã khởi động lại 5 lò phản ứng hạt nhân kể từ năm 2022, tăng công suất tải cơ bản thêm 4,6 GW, không phụ thuộc vào hàng hóa nhập khẩu. Tại Hàn Quốc, dư luận và các kế hoạch chính trị đều ủng hộ năng lượng hạt nhân. Và tại Pháp, Tổng thống Emmanuel Macron đã kêu gọi châu Âu xây dựng thêm nhiều nhà máy điện hạt nhân.
“Năng lượng hạt nhân là chìa khóa để dung hòa cả sự độc lập – và do đó là chủ quyền năng lượng – với việc khử carbon, và do đó là trung hòa carbon”, Macron nói tại cùng sự kiện mà Ursula von der Leyen thừa nhận chiến dịch phản đối hạt nhân là một sai lầm.
Thêm bằng chứng cho thấy năng lượng hạt nhân đang ngày càng được ưa chuộng trong giới lãnh đạo chính trị của Liên minh châu Âu, tuần trước, chủ tịch Ủy ban được cho là đã gửi thư cho người đứng đầu các nước thành viên, trong đó bà khuyên họ nên xem xét kéo dài tuổi thọ của các nhà máy điện hạt nhân.
“Việc tránh ngừng hoạt động sớm các cơ sở như nhà máy điện hạt nhân hiện có, vốn có thể tiếp tục cung cấp điện năng đáng tin cậy, tiết kiệm chi phí và ít phát thải, cũng có thể đóng một vai trò quan trọng,” bà von der Leyen viết, theo trích dẫn của Brussels Signal. Điều đáng chú ý ở đây là vào những năm 90, các nước Đông Âu đã nỗ lực đáp ứng tất cả các điều kiện mà Brussels đặt ra để họ gia nhập khối, và một trong những điều kiện đó là đóng cửa một số lò phản ứng hạt nhân do Liên Xô xây dựng mà chính quyền trung ương EU tuyên bố là không an toàn, mặc dù các cuộc kiểm tra của chuyên gia đã chứng minh rằng chúng thực sự có thể được sử dụng khá an toàn. Điều này đã làm giảm công suất điện hạt nhân của các nước này và khiến họ phụ thuộc nhiều hơn vào than đá để sản xuất nguồn điện năng đáng tin cậy.
Đối với Hàn Quốc, việc kéo dài tuổi thọ của các lò phản ứng hạt nhân hiện có là điều hiển nhiên. Theo báo cáo của Wood Mackenzie, Seoul đã xác định được 7,8 GW công suất dự kiến sẽ hết hạn sử dụng theo kế hoạch ban đầu vào năm 2030, nhưng sẽ được kéo dài tuổi thọ để tiếp tục cung cấp điện. Điện hạt nhân hiện chiếm một phần ba sản lượng điện của Hàn Quốc, với tổng công suất là 26 GW. Mặc dù vậy, một cựu tổng thống đã từng cân nhắc ý tưởng loại bỏ dần năng lượng hạt nhân để chuyển sang các nguồn năng lượng phụ thuộc vào thời tiết được coi là tương đương nhưng luôn không đáp ứng đủ nhu cầu điện năng ổn định.
Ngay cả Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng ủng hộ năng lượng hạt nhân, vì năng lượng gió và năng lượng mặt trời không thể tự mình gánh vác sự gia tăng dự báo về nhu cầu điện năng, ngay cả khi có pin lưu trữ. Cơ quan này báo cáo rằng tổng công suất điện hạt nhân toàn cầu là 413 GW, “góp phần đạt được cả hai mục tiêu bằng cách tránh phát thải 1,5 gigatonnes (Gt) khí thải toàn cầu và giảm 180 tỷ mét khối (bcm) nhu cầu khí đốt toàn cầu mỗi năm”.
Điểm cuối cùng này đặc biệt quan trọng hiện nay với sự gián đoạn trong sản xuất khí đốt của Qatar mà công ty năng lượng nước này cho biết sẽ mất vài năm để khắc phục. Tuy nhiên, trong khi năng lượng hạt nhân có thể đáp ứng nhu cầu sản xuất điện, nó không thể thay thế khí đốt trong các lĩnh vực khác, chẳng hạn như sản xuất phân bón. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung do chiến tranh ở Trung Đông đã và đang gây ra nhiều vấn đề. Điều này ảnh hưởng đến ngành nông nghiệp, với nguy cơ lạm phát giá lương thực đáng kể trong tương lai gần. Mặc dù không có giải pháp nhanh chóng hay dễ dàng nào cho vấn đề này, các quốc gia sở hữu điện hạt nhân ít nhất có thể an tâm rằng nguồn cung cấp điện của họ an toàn và đáng tin cậy—và được sản xuất trong nước.
Như nhà phân tích Xiaonan Feng của Wood Mac đã nói, “Những cân nhắc về an ninh năng lượng sẽ tiếp tục thúc đẩy việc mở rộng điện hạt nhân, trì hoãn việc ngừng hoạt động các nhà máy than và thúc đẩy việc chú trọng hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng trong nước ở cả hai thị trường.”
Nguồn tin: xangdau.ne
