Trong giai đoạn tháng 5–6/2026, nhà máy lọc dầu Lekki của Dangote (Nigeria) đã duy trì công suất vận hành kỷ lục 660.000 thùng/ngày, góp phần cắt giảm gần 25% lượng nhập khẩu sản phẩm sạch (clean products) từ ngoài khu vực Tây Phi so với cùng kỳ năm ngoái. Sự gia tăng công suất này đang làm thay đổi cơ cấu thương mại nhiên liệu, khi Dangote dần chiếm lĩnh thị phần thay thế các nguồn cung từ khu vực Vịnh Ba Tư và Mỹ tại thị trường châu Âu.

Chiến lược mở rộng và năng lực sản xuất

Sau đợt bảo dưỡng và gỡ bỏ các điểm nghẽn (de-bottlenecking), công suất hiện tại của nhà máy đã đạt 700.000 thùng/ngày. Dangote dự kiến triển khai giai đoạn mở rộng tiếp theo với một đơn vị chưng cất dầu thô (CDU) mới công suất 750.000 thùng/ngày cùng các đơn vị chế biến thứ cấp. Nếu hoàn tất vào năm 2028, tổng công suất của Lekki sẽ đạt 1,45 triệu thùng/ngày, vượt qua tổ hợp Jamnagar của Reliance Industries (Ấn Độ) để trở thành nhà máy lọc dầu lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá lộ trình này là một thách thức lớn về mặt kỹ thuật và tiến độ thực thi.

Tối ưu hóa nguồn liệu và sản phẩm

Để giải quyết bài toán nguyên liệu đầu vào, Dangote đã chuyển dịch từ việc chỉ sử dụng dầu thô nội địa (như Bonny Light) sang phối trộn với các loại dầu nhẹ/trung bình từ Mỹ (WTI Midland) và các nguồn từ Tây Phi, Libya, Ghana, Guyana. Việc điều chỉnh "crude slate" này giúp tối ưu hóa hiệu suất thu hồi sản phẩm xăng và diesel.

Jet fuel: Tháng 6/2026, sản lượng xuất khẩu nhiên liệu bay đạt kỷ lục 145.000 thùng/ngày, trong đó phần lớn được điều hướng sang trung tâm trung chuyển Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA), thay thế dần vai trò của các nhà cung cấp từ Kuwait và Ấn Độ.

Diesel: Tập trung phục vụ thị trường nội địa và khu vực lân cận, giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào các nguồn cung ngoại vùng.

Thách thức hạ tầng và hậu cần

Dangote đang xây dựng tham vọng thiết lập một mạng lưới phân phối sản phẩm dọc khắp châu Phi. Dự án kho bãi xăng dầu công suất 1,6 triệu thùng tại Walvis Bay (Namibia) được kỳ vọng sẽ trở thành "hub" trung chuyển cho Botswana, Zimbabwe, Zambia và xa hơn là Nam Phi – thị trường tiêu thụ nhiên liệu lớn (khoảng 405.000 thùng/ngày) nhưng phụ thuộc chủ yếu vào nhập khẩu từ Ấn Độ, Oman và Saudi Arabia.

Tuy nhiên, mô hình phân phối này đang đối mặt với các rào cản về an ninh, hạ tầng giao thông và logistics. Thay vì đầu tư vào hệ thống đường ống dẫn sản phẩm xuyên biên giới – vốn tiềm ẩn rủi ro an ninh cao – tập đoàn đang nghiêng về phương án vận tải biển và vận tải bộ sử dụng xe bồn chạy bằng khí nén thiên nhiên (CNG). Ngoài ra, dự án lọc dầu công suất 700.000 thùng/ngày tại Mombasa (Kenya) đang được cân nhắc, nhưng tính khả thi phụ thuộc lớn vào khả năng huy động vốn và quản trị rủi ro vận hành.

Tóm lại, Dangote đã chứng minh được khả năng tái định hình dòng chảy nhiên liệu tại châu Phi, nhưng việc duy trì đà tăng trưởng và kiểm soát chi phí trong bối cảnh hạ tầng còn phân tán sẽ là bài kiểm tra thực sự cho tham vọng trở thành nhà cung ứng năng lượng hàng đầu châu lục.

Nguồn tin: Xangdau.net