Cơ cấu tồn kho dầu toàn cầu được phân bổ thành ba cấu phần chính: tồn kho thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), tồn kho ngoài OECD và lượng dầu lưu trữ trên biển. Trong đó, tồn kho OECD bao gồm tồn kho thương mại và Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), được tổng hợp từ dữ liệu báo cáo chính phủ. Lượng dầu trên biển bao gồm lượng hàng tại các kho nổi và dầu đang trên tuyến vận chuyển, giữ vai trò mắt xích trung chuyển kết nối nguồn cung giữa các khu vực xuất khẩu và nhập khẩu. Đối với tồn kho ngoài OECD — bao gồm cả kho chứa thương mại và kho SPR — tỷ trọng của nhóm này đã gia tăng đáng kể trong thập kỷ qua, đặc biệt gắn liền với quá trình mở rộng hạ tầng sức chứa tại Trung Quốc.
Trong năm 2026, tồn kho dầu toàn cầu thiết lập mức đỉnh vào tháng 2 ở ngưỡng 8,580 tỷ thùng. Kể từ thời điểm này, áp lực từ các sự cố gián đoạn nguồn cung trên thị trường đã đẩy tổng mức tồn kho đi xuống. Tính đến cuối tháng 9/2026, dữ liệu hàng tháng mới nhất ghi nhận tồn kho toàn cầu đã sụt giảm 537 triệu thùng so với đỉnh tháng 2, lùi về mức 8,043 tỷ thùng.
Tác nhân chi phối lớn nhất đối với đà suy giảm này là khối lượng rút ròng tại khu vực ngoài OECD với mức giảm 294 triệu thùng, theo sau là lượng xả kho thực tế từ hệ thống SPR của khối OECD ở mức 218 triệu thùng. Trong khi đó, tồn kho thương mại của OECD chỉ ghi nhận mức giảm nhẹ 24 triệu thùng so với tháng 2/2026, còn lượng dầu trên biển tính đến tháng 9 đã cân bằng trở lại ngang bằng mức của tháng 2.
Đợt giải phóng kho dự trữ chiến lược SPR của khối OECD được kích hoạt từ tháng 3/2026 theo chương trình xả kho phối hợp do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) điều phối, với tổng quy mô công bố đạt 426 triệu thùng — tập trung chủ yếu tại Mỹ và Nhật Bản. Tại khu vực OECD châu Âu, cơ chế giải phóng nguồn cung khẩn cấp chủ yếu thông qua việc hạ định mức dự trữ bắt buộc đối với các doanh nghiệp đầu mối trong ngành. Biện pháp điều hành này giúp đưa lượng hàng vốn bị ràng buộc bởi quy định lưu thông ra thị trường, nhưng không nhất thiết tạo ra mức sụt giảm thực tế trên số liệu tồn kho vật chất.
Xét theo cơ cấu phân bổ từ tháng 3 đến hết tháng 9/2026, tổng lượng xả kho SPR thực tế của OECD đạt 218 triệu thùng; bao gồm 133 triệu thùng từ Mỹ, 79 triệu thùng từ khu vực OECD châu Á - Thái Bình Dương và 6 triệu thùng từ OECD châu Âu. Khoảng 65% khối lượng xả kho SPR tập trung trong hai tháng 4 và 5, trước khi giảm tốc dần trong các tháng kế tiếp.
Đối với mảng tồn kho thương mại của OECD, diễn biến ghi nhận sự trồi sụt kể từ đầu năm. Lũy kế đến cuối tháng 9, mức tồn kho này giảm 24 triệu thùng so với đỉnh tháng 2, neo ở mức 2,811 tỷ thùng. Trong đó, nhóm sản phẩm lọc dầu chiếm tới 23 triệu thùng mức giảm, trong khi tồn kho dầu thô thương mại chỉ giảm 1 triệu thùng. Đà rút ròng chậm của tồn kho dầu thô thương mại phần lớn nhờ lực bù đắp từ khối lượng xả kho dầu thô SPR quy mô lớn, giúp hãm đà sụt giảm của lượng hàng thương mại.
Phân tách theo từng khu vực của khối OECD từ tháng 2 đến tháng 9/2026 cho thấy sự phân hóa rõ rệt:
* OECD châu Mỹ: Tồn kho thương mại giảm 24 triệu thùng, bao gồm 18 triệu thùng dầu thô và 6 triệu thùng sản phẩm lọc dầu.
* OECD châu Âu: Tồn kho thương mại giảm 20 triệu thùng, trong đó dầu thô chỉ giảm 1 triệu thùng và phần còn lại thuộc về nhóm sản phẩm lọc dầu.
* OECD châu Á - Thái Bình Dương: Đi ngược xu hướng chung khi tồn kho thương mại tăng thêm 20 triệu thùng, gồm 19 triệu thùng dầu thô và 1 triệu thùng sản phẩm lọc dầu.
Trên tuyến vận tải biển, tổng lượng dầu lưu trữ hầu như đi ngang trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 9/2026 bất chấp những nhịp biến động mạnh theo từng tháng. Việc gia tăng sản lượng xuất khẩu từ các khu vực ngoài Trung Đông kết hợp với thời gian hải trình kéo dài đã làm sụt giảm lượng hàng neo đậu tại các kho nổi, đồng thời đẩy tăng lượng dầu đang trên đường vận chuyển, qua đó duy trì trạng thái cân bằng cho tổng tồn kho trên biển.
Ở chiều ngược lại, khu vực ngoài OECD đóng vai trò là động lực chính kéo giảm mặt bằng tồn kho toàn cầu. Trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 9, lượng tồn kho tại đây ước tính bốc hơi 294 triệu thùng, với mức giảm khoảng 156 triệu thùng tại Trung Quốc và 56 triệu thùng tại Trung Đông. Xét trên chỉ số số ngày đáp ứng nhu cầu tiêu thụ, tồn kho khu vực ngoài OECD tại thời điểm tháng 9 đạt 46 ngày, giảm sâu so với mức 60 ngày của tháng 2. Tỷ lệ này thấp hơn đáng kể so với mức độ an toàn của khối OECD ở ngưỡng 60,3 ngày đáp ứng nhu cầu vào tháng 9 (chỉ giảm nhẹ so với mức 63 ngày ghi nhận hồi tháng 2/2026).
Nguồn tin: Xangdau.net





















