Quá trình chuyển đổi năng lượng sạch toàn cầu đã vượt qua điểm bùng phát khi năng lượng tái tạo trở nên quá rẻ để có thể thất bại. Trên toàn thế giới, các quốc gia giàu và nghèo đang gấp rút lắp đặt ngày càng nhiều công suất điện gió và điện mặt trời để đáp ứng tốc độ nhu cầu năng lượng ngày càng tăng do sự phát triển kinh tế toàn cầu và kỷ nguyên AI. Nhưng trong khi các quốc gia đã đầu tư mạnh vào việc tăng công suất sản xuất, thì đầu tư vào cơ sở hạ tầng lưới điện quan trọng lại không theo kịp, dẫn đến một nút thắt lớn trong quá trình chuyển đổi năng lượng và mối đe dọa tiềm ẩn đối với an ninh năng lượng của ngày càng nhiều quốc gia.
Hoa Kỳ và châu Âu đều đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt máy biến áp nghiêm trọng và cơ sở hạ tầng lưới điện cũ kỹ, không đáp ứng đủ nhu cầu. Mối đe dọa đối với an ninh năng lượng do tình trạng thiếu hụt này gây ra đã được cảm nhận qua những sự cố mất điện lịch sử như sự cố lưới điện lan rộng ở Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha năm ngoái. Mặc dù những thất bại này đã nâng cao tầm quan trọng của đầu tư vào cơ sở hạ tầng trong các chính sách của châu Âu, nhưng theo một báo cáo gần đây của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, “tham vọng vẫn chưa được hiện thực hóa bằng hành động từ các chính phủ, nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và doanh nghiệp”.
Tại Mỹ, các chuyên gia dự đoán tình trạng thiếu hụt máy biến áp kéo dài nhiều năm, và hầu như không có giải pháp nào được đưa ra. Trong khi các công ty đã gấp rút tăng cường sản xuất máy biến áp điện lực và máy biến áp phân phối, việc đáp ứng nhu cầu tăng vọt là một nhiệm vụ bất khả thi. Wood Mackenzie ước tính rằng, kể từ năm 2019, nhu cầu máy biến áp điện của Mỹ đã tăng 116%, trong khi nhu cầu máy biến áp phân phối tăng 41%.
"Nhu cầu máy biến áp tăng vọt này đã tạo ra sự thiếu hụt nguồn cung đáng kể, trong khi năng lực sản xuất trong nước không thể theo kịp", nhà phân tích cấp cao Ben Boucher của Wood Mackenzie cho biết. “Các công ty điện lực thường xuyên phải chuyển sang thị trường nhập khẩu để đáp ứng tiến độ dự án. Đến năm 2025, nhập khẩu dự kiến sẽ chiếm 80% nguồn cung máy biến áp điện lực và 50% nguồn cung máy biến áp phân phối tại Mỹ. Sự mất cân bằng thị trường này đang làm tăng chi phí và thời gian giao hàng, đồng thời làm chậm khả năng đưa các nhà máy phát điện vào hoạt động theo kịp nhu cầu năng lượng đang tăng cao.”
Tuy nhiên, một số chuyên gia không đồng ý với nhận định này, cho rằng tình trạng “thiếu hụt” máy biến áp đã bị thổi phồng quá mức, thậm chí là bịa đặt, và vấn đề nằm ở những khó khăn trong khâu mua sắm do chính mình gây ra. Có nhiều điểm cần tranh luận vì đây là một vấn đề phức tạp, trải rộng trên nhiều lĩnh vực kinh tế và chuỗi cung ứng khác nhau. Tuy nhiên, dù vấn đề là về nguồn cung hay về khâu mua sắm, thì tác động đều như nhau – tạo ra những nút thắt lớn cho việc sản xuất điện mới, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa an ninh năng lượng quốc gia.
“Trong vài năm qua, điều bắt đầu như một sự thiếu hụt đã dần biến thành một cuộc khủng hoảng,” tạp chí Power Magazine gần đây đưa tin. Bài báo trên tạp chí Power lập luận rằng cuộc khủng hoảng ngày càng trầm trọng này “được gây ra bởi nhiều năm đầu tư không đủ vào sản xuất trong nước, sự bùng nổ đột ngột trong xây dựng và điện khí hóa sau đại dịch, và sự biến động trên thị trường thép điện định hướng hạt (GOES) và đồng, điều này đã liên tục đẩy thời gian giao hàng cho các máy biến áp công suất lớn và máy biến áp tăng áp máy phát điện (GSU) vượt quá mức bình thường trong lịch sử.”
Và những yếu tố thúc đẩy đó cho thấy ít dấu hiệu thay đổi, cho thấy thời gian giao hàng máy biến áp sẽ tiếp tục kéo dài. Mặc dù nhu cầu đối với các sản phẩm này hiện đang tăng theo cấp số nhân, nhưng sự tăng đột biến này diễn ra sau nhiều năm nhu cầu ảm đạm, và các nhà đầu tư tiềm năng vẫn đang cân nhắc việc họ sẽ thu được lợi nhuận từ khoản đầu tư của mình trong lĩnh vực này.
Ví dụ, Hitachi, một nhà sản xuất lớn các máy biến áp như vậy, chỉ đầu tư chiến lược vào phát triển máy biến áp khi việc mua các linh kiện đó đã được đảm bảo và có người mua hỗ trợ. Theo Giám đốc điều hành của Hitachi Energy, Andreas Schierenbeck, “không ai muốn đầu tư quá mức” vào các cơ sở sản xuất mới.
Thông qua các thỏa thuận trả trước kiểu này, Hitachi đã lên kế hoạch đầu tư 1 tỷ đô la vào năng lực sản xuất mới trên khắp Hoa Kỳ. Tuy nhiên, ông Schierenbeck nói với hãng tin Semafor tuần này rằng những thỏa thuận này “có lẽ không đủ để thu hẹp khoảng cách giữa cung và cầu… Vẫn còn những khách hàng vẫn giữ lối suy nghĩ cũ với hành vi giao dịch, và họ sẽ phải rất may mắn mới có được một suất.”
Nguồn tin: xangdau.net
