Venezuela đã bước vào giai đoạn tái cấu trúc quan trọng nhất trong lịch sử hiện đại của mình. Việc lật đổ Nicolás Maduro vào ngày 3 tháng 1 đã đột ngột mở cửa trở lại một quốc gia dầu mỏ sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được xác minh lớn nhất thế giới nhưng chỉ đang khai thác được một phần nhỏ tiềm năng. Sau hai thập kỷ quản lý yếu kém, lệnh trừng phạt và cơ sở hạ tầng sụp đổ đã làm suy yếu Petróleos de Venezuela, S.A. (PDVSA) và đẩy sản lượng xuống mức thấp lịch sử, Washington hiện đang đặt cược rằng một sự phục hồi nhanh chóng, do Mỹ chỉ đạo, có thể biến quốc gia này từ một gã khổng lồ bị bỏ rơi thành một tài sản chiến lược. Kế hoạch này vượt xa việc tiếp thị dầu thô đã được lưu trữ: nó nhằm mục đích tái cấu trúc ngành dầu mỏ của Venezuela, định hình lại các quy tắc đầu tư và đưa quốc gia này ra khỏi quỹ đạo của Nga và Trung Quốc - với những tác động trải rộng ra ngoài Vành đai Orinoco.

Mặc dù những ảnh hưởng tai hại của việc tăng cường kiểm soát nhà nước dưới thời cựu Tổng thống Hugo Chávez và chính quyền Maduro kế nhiệm, tiềm năng dầu mỏ của Venezuela vẫn rất lớn. Venezuela vẫn nắm giữ trữ lượng dầu thô đã được chứng minh lớn nhất thế giới – khoảng 303 tỷ thùng, tương đương khoảng 17% tổng trữ lượng toàn cầu. Phần lớn trong số này là dầu thô siêu nặng từ Vành đai Orinoco, đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao hơn để xử lý so với các loại dầu nhẹ hơn, nhưng lại rẻ hơn khi khai thác và thường mang lại lợi nhuận cao hơn khi tinh chế. Thách thức nằm ở khâu vận chuyển, nâng cấp và tinh chế, chứ không phải ở khâu khai thác. Những hạn chế thực sự của Venezuela là cơ sở hạ tầng xuống cấp, tình trạng thiếu chất pha loãng bấy lâu nay, các nhà máy nâng cấp bị hư hỏng, lệnh trừng phạt và sự suy yếu của PDVSA. Nếu những nút thắt này được giải quyết, quốc gia này có thể một lần nữa sản xuất hàng triệu thùng dầu thô giá rẻ mỗi ngày, ngay cả khi chi phí xử lý ở khâu hạ nguồn vẫn còn cao. Trên thực tế, vào năm 2008, Venezuela đã sản xuất khoảng 3 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, nhưng đến cuối năm ngoái, với tất cả những trở ngại hiện có, sản lượng đã giảm xuống còn khoảng 963.000 thùng/ngày.

Nhìn về phía trước, các đánh giá bên ngoài cho thấy một loạt các cơ hội có cấu trúc để khôi phục sản lượng dầu của Venezuela, với chiến lược gia năng lượng của Macquarie Group, Walt Chancellor, ở Houston, xác định bốn nhóm tiềm năng sản xuất chính của Venezuela. Ông nói: “Đầu tiên là ‘sự suy giảm vượt mức’ khoảng 200.000 đến 500.000 thùng mỗi ngày có thể do các nguyên nhân có thể dễ dàng khắc phục bằng việc nới lỏng lệnh trừng phạt và một mức đầu tư cơ bản cũng như việc loại bỏ các nút thắt”, đồng thời cho biết thêm rằng ông thấy những cơ hội này sẽ xuất hiện trong khung thời gian từ 6 đến 24 tháng. Thứ hai liên quan đến việc hồi sinh các ‘mỏ cũ’, chiếm khoảng 100.000 đến 200.000 thùng/ngày, vốn đã chứng kiến ​​mức đầu tư và hoạt động rất thấp trong thập kỷ qua, với những cơ hội này sẽ xuất hiện trong khung thời gian từ 1 đến 3 năm. Thứ ba, Chancellor nhấn mạnh tiềm năng khôi phục khoảng 200.000 đến 300.000 thùng/ngày tại các dự án dầu siêu nặng Orinoco hiện có, sau những nỗ lực sửa chữa và khắc phục tình trạng tắc nghẽn ban đầu, một quá trình có thể diễn ra trong khoảng thời gian dài hơn từ 1 đến 4 năm, do sự phức tạp trong khâu vận hành và quyền sở hữu dự án. Và nhóm thứ tư liên quan đến khoảng 500.000 đến 700.000 thùng/ngày từ các sáng kiến ​​đầu tư mới, với thời gian thực hiện khoảng 3 đến 6 năm. “Tất nhiên, mỗi nhóm sản lượng tăng thêm này sẽ có những yếu tố rủi ro/hạn chế riêng biệt,” Chancellor lưu ý. “Nhưng chỉ cần giả định 75% sản lượng tiềm năng này được đạt được, điều này sẽ cho thấy tiềm năng tăng trưởng dài hạn (khoảng năm 2030-2032) lên khoảng 2 triệu thùng/ngày, mặc dù lộ trình sản xuất của Venezuela vẫn còn nhiều điều chưa chắc chắn,” ông kết luận.

Nói rộng hơn, Venezuela vẫn còn tiềm năng chưa được khai thác rất lớn. Trong số 14 mỏ dầu siêu khổng lồ của Venezuela, 11 mỏ vẫn giữ được hơn một nửa trữ lượng ban đầu, và một số công ty lớn của phương Tây vẫn duy trì sự hiện diện, bất chấp môi trường hoạt động khó khăn kể từ khi Chávez nhậm chức năm 1999. Chevron là nhà sản xuất dầu mỏ duy nhất của Mỹ vẫn hoạt động tại Venezuela, sau khi nhận được giấy phép hoạt động dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden năm 2022, bất chấp các lệnh trừng phạt hiện hành của Mỹ. Các lệnh trừng phạt này được áp đặt vào năm 2015 dưới thời chính quyền Barack Obama vì cáo buộc vi phạm nhân quyền. Tuy nhiên, công ty Mỹ này vẫn sản xuất khoảng 244.000 thùng dầu mỗi ngày thông qua ba liên doanh: Petroboscan, Petropiar và Petroindependencia. Tập đoàn Repsol của Tây Ban Nha nắm giữ 40% cổ phần trong liên doanh Petroquiriquire Occidente với PDVSA, và hiện đang sản xuất 45.000 thùng dầu thô mỗi ngày, trong khi các liên doanh khác của công ty nhà nước này bao gồm các liên doanh với North American Blue Energy Partners, Petro Romaina và China National Petroleum Corporation. Công ty Nga chính vẫn đang hoạt động tại nước này là Roszarubezhneft, công ty đã tiếp quản tài sản của Rosneft tại Venezuela vào năm 2020 sau khi Mỹ trừng phạt các chi nhánh thương mại của Rosneft. Venezuela gần đây đã phê duyệt gia hạn 15 năm cho các liên doanh với PDVSA tại các mỏ Boquerón và Perijá. Trong khi đó, tập đoàn lớn của Ý ENI tiếp tục sản xuất khí đốt tự nhiên thông qua mỏ Cardón I. ENI đang hợp tác liên doanh với Repsol tại mỏ khí đốt ngoài khơi Perla, nơi cung cấp khoảng 30% nhu cầu khí đốt của Venezuela. Mỹ đã thu hồi quyền được thanh toán bằng dầu mỏ cho khí đốt mà ENI sản xuất, nhưng công ty hiện đang đàm phán một cơ chế thanh toán mới tuân thủ các lệnh trừng phạt.

Trong ngắn hạn, chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tập trung vào việc kiếm tiền từ lượng dầu dự trữ. Ông Trump tuyên bố ngay sau khi bắt giữ Maduro rằng Venezuela sẽ giao nộp 30-50 triệu thùng dầu bị trừng phạt cho Mỹ, đến từ các kho chứa nổi trên đất liền và ngoài khơi. Các ước tính gần đây của ngành cho thấy khoảng 34 triệu thùng dầu thô đang được lưu trữ xung quanh Venezuela, 3 triệu thùng khác ở Aruba và gần 6 triệu thùng ở Bahamas. Theo Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, dầu sẽ được bán cho các nhà máy lọc dầu của Mỹ và các người mua khác, với số tiền thu được sẽ được gửi vào các tài khoản do chính phủ Mỹ kiểm soát. “Từ đó, những khoản tiền này có thể chảy ngược trở lại Venezuela để mang lại lợi ích cho người dân Venezuela, nhưng chúng ta cần có đòn bẩy và quyền kiểm soát việc bán dầu đó để thúc đẩy những thay đổi cần thiết phải xảy ra ở Venezuela,” ông Wright nhấn mạnh.

Về lâu dài, như ông Trump đã nêu bật, mục tiêu là khuyến khích đầu tư quốc tế lớn trở lại các mỏ dầu trọng điểm của Venezuela, và bán sản lượng thu được từ đó, theo cùng một cách thức như dầu dự trữ. Chevron và Repsol dự kiến ​​sẽ dẫn đầu giai đoạn đầu, nhờ sự hiện diện rộng khắp của họ tại chỗ và những bình luận lạc quan từ ban lãnh đạo của các công ty này. Phó chủ tịch của Chevron, Mark Nelson, cho biết trong tuần trước rằng công ty sẵn sàng tăng sản lượng dầu ở Venezuela khoảng 50% trong vòng 18 đến 24 tháng tới, chỉ bằng cách tận dụng cơ sở hạ tầng hiện có tại chỗ. Cùng thời điểm đó, Giám đốc điều hành của Repsol, Josu Jon Imaz, cho biết công ty của ông sẵn sàng đầu tư nhiều hơn vào Venezuela và tăng gấp ba sản lượng ở đó trong hai hoặc ba năm tới. Tuy nhiên, những kế hoạch như vậy – và những kế hoạch dự kiến ​​của các bên tham gia tiềm năng khác – có thể cần làm rõ thêm về tính hợp pháp của các hoạt động này và lợi nhuận thu được.

Hiện tại, lãnh đạo phe đối lập lâu năm Maria Corina Machado đề xuất thu hẹp quy mô PDVSA, chuyển giao tài sản cho các nhà đầu tư tư nhân, mở cửa tất cả các khu vực có tiềm năng cho hoạt động thăm dò và thành lập một cơ quan quản lý độc lập với công ty dầu khí nhà nước. Cuộc gặp gần đây của bà với Trump – tại đó bà đã trao tặng ông huy chương Giải Nobel Hòa bình năm 2025 (vì những đóng góp của bà trong việc thúc đẩy các quyền dân chủ cho người dân Venezuela) – đã diễn ra “vô cùng tốt đẹp đối với bà”, một nguồn tin pháp lý cấp cao tại Washington thân cận với chính quyền Trump hiện tại đã tiết lộ độc quyền với OilPrice.com tuần trước. Mặc dù tổng thống lâm thời của Venezuela (kiêm Bộ trưởng Dầu mỏ và đại diện OPEC) Delcy Rodriguez đã cam kết hợp tác với Washington, vai trò của Machado trong tương lai của đất nước dường như đang ngày càng gia tăng. Trong bối cảnh chưa có luật mới cụ thể nào về lĩnh vực dầu khí của Venezuela, nhóm của Machado tin rằng các hợp đồng sản xuất và tham gia của PDVSA được cấp cho các nhà đầu tư quốc tế theo Luật Chống Phong tỏa có thể được phép tiếp tục, mặc dù với phiên bản phản ánh mô hình chia sẻ lợi nhuận và hệ thống thuế mới. Tương tự, cuối tuần trước, Rodríguez đã trình dự luật lên Quốc hội nhằm khuyến khích đầu tư nước ngoài và tư nhân khác vào các mỏ dầu và cơ sở hạ tầng của nước này. Dự luật này nhằm mục đích tích hợp các mô hình sản xuất trong Luật Chống Phong tỏa vào Luật Dầu khí của Venezuela, cho phép các dòng vốn đầu tư này được chuyển hướng vào các mỏ dầu mới chưa từng có đầu tư trước đây và các mỏ chưa có cơ sở hạ tầng.

Cuối cùng, việc Venezuela tái gia nhập hệ thống dầu khí toàn cầu sẽ không chỉ phụ thuộc vào ảnh hưởng của Washington hay sự nhiệt tình của các tập đoàn dầu khí lớn quay trở lại, mà còn phụ thuộc vào việc liệu quốc gia này có thể xây dựng lại cấu trúc thể chế đã bị phá hủy bởi hàng thập kỷ chính trị hóa và sụp đổ hay không. Những đường nét của một mô hình mới đang dần hiện ra – một PDVSA tinh gọn hơn, sự tham gia sâu rộng hơn của tư nhân, và một khung pháp lý mang lại sự rõ ràng cho các nhà đầu tư mà không làm mất chủ quyền – nhưng sự cân bằng chính trị giữa Caracas, Washington và các bên tham gia toàn cầu khác vẫn còn mong manh. Tuy nhiên, điều rõ ràng là sự kết hợp giữa trữ lượng khủng, sự quan tâm quốc tế được khơi dậy, và một thời điểm hiếm hoi của sự liên kết địa chính trị đã mang lại cho Venezuela cơ hội thực sự đầu tiên trong một thế hệ. Liệu điều này có trở thành bước ngoặt hay chỉ là một hy vọng hão huyền khác sẽ phụ thuộc vào việc đất nước này có thể nhanh chóng biến cơ hội này thành hiện thực bền vững và khả thi về mặt đầu tư như thế nào.

Nguồn tin: xangdau.net