Chỉ trong hơn hai tuần kể từ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz, hơn 12 triệu thùng dầu tương đương mỗi ngày (boepd) sản lượng dầu khí ở Trung Đông đã bị ngừng hoạt động, bao gồm 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày– tương đương với khoảng 7% tổng nhu cầu chất lỏng toàn cầu. Iraq bị ảnh hưởng nặng nề nhất, với hơn 60% sản lượng trước xung đột bị cắt giảm. Tuy nhiên, thực tế đáng báo động hơn là điều tồi tệ nhất có thể vẫn chưa đến.
Phân tích của Rystad Energy cho thấy, trong kịch bản xấu nhất, sản lượng dầu thô của Trung Đông có thể giảm xuống khoảng 6 triệu thùng/ngày, giảm 70% trên toàn khu vực so với mức trước xung đột.
Không thể loại trừ khả năng các nhà sản xuất dầu lớn ở Trung Đông tiếp tục cắt giảm sản lượng khi các bể chứa đầy, cơ sở hạ tầng đường ống dẫn dầu sắp đạt đến giới hạn và xung đột chưa có dấu hiệu được giải quyết trong thời gian ngắn. Mặc dù khả năng nguồn cung dầu giảm xuống 6 triệu thùng/ngày không phải là kịch bản chính của chúng tôi, nhưng nó vẫn hoàn toàn có thể xảy ra. Nếu và khi cuộc khủng hoảng kết thúc, sẽ mất nhiều tháng để khôi phục hoạt động về mức trước xung đột, với những vấn đề về tính toàn vẹn của cơ sở hạ tầng và trật tự địa chính trị được điều chỉnh lại vẫn còn là thách thức.
Trong tổng sản lượng 21 triệu thùng/ngày của khu vực trước xung đột, không tính của Iran, chỉ còn 14 triệu thùng/ngày ở mức hiện tại, giảm 33% chỉ trong hơn một tuần. Nhưng con số 14 triệu thùng/ngày này không phải là chắc chắn. Bản báo cáo này bao gồm hai loại nguồn cung có mức độ rủi ro rất khác nhau.
Thứ nhất là nguồn cung đang có nguy cơ bị cắt giảm thêm. Các mỏ dầu của Kuwait và Iraq chiếm khoảng 1,5 triệu thùng/ngày sản lượng, chỉ còn hoạt động nhờ nhu cầu nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy lọc dầu trong nước tạm thời duy trì mức sản lượng tối thiểu. Các nhà máy lọc dầu của Kuwait có tổng công suất 1,42 triệu thùng/ngày, nhưng nhu cầu trong nước chỉ tiêu thụ được 360.000 thùng/ngày, và do không có tuyến đường xuất khẩu, kho chứa sản phẩm dầu mỏ cũng đang nhanh chóng đầy lên ngay cả khi tốc độ xử lý giảm. Khi các bể chứa này đầy, sản lượng sẽ phải bị cắt giảm thêm, và cùng với đó là nguồn cung dầu thô cần thiết để vận hành chúng. Mức sản lượng tối thiểu không cố định – nó liên tục giảm.
Thứ hai là nguồn cung phụ thuộc vào đường ống dẫn dầu vòng – khoảng 6,5 triệu thùng/ngày – chỉ có thể tiếp tục đến thị trường xuất khẩu thông qua đường ống ADCOP của UAE đến Fujairah và đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út đến Yanbu. Nguồn cung này vẫn đang được vận chuyển tính đến ngày 13 tháng 3, nhưng nó đang vận chuyển qua cơ sở hạ tầng đã từng bị tấn công. Điển hình là Fujairah, nơi vẫn còn những hạn chế về năng lực bốc xếp và khả năng cung cấp tàu chở dầu.
Tại Ả Rập Xê Út, tác động về chủng loại dầu cũng nghiêm trọng không kém so với sự thiếu hụt về khối lượng. Dầu Arab Heavy và Arab Medium chiếm phần lớn trong tổng số 2,2 triệu thùng/ngày dầu ngừng hoạt động – đây là những loại dầu chiếm tỷ trọng lớn. Về các loại dầu thô chủ lực cho các nhà máy lọc dầu phức tạp ở châu Á được cấu hình xung quanh nguồn dầu có hàm lượng lưu huỳnh trung bình đến nặng. Ả Rập Xê Út vẫn đang chào bán Arab Light và Arab Extra Light thông qua các phiên đấu thầu giao ngay tại Yanbu, nhưng Arab Medium hầu như đã biến mất khỏi thị trường.
Các nhà máy lọc dầu không thể thay thế các loại dầu nhẹ hơn mà không bị phạt do thay đổi cấu hình hiện đang cạnh tranh để có được các loại dầu nặng thay thế vận chuyển đường dài từ châu Mỹ và Tây Phi – điều này làm tăng thêm chi phí vận chuyển, thời gian giao hàng và sự không chắc chắn về nguồn nguyên liệu cho một thị trường vốn đã căng thẳng. Thêm vào đó, nếu dầu của Iran bị loại bỏ khỏi thị trường do các cuộc tấn công liên tục vào cơ sở hạ tầng dầu khí của nước này, thì các loại dầu thay thế lý tưởng, Arab Heavy và Arab Medium, sẽ không còn khả dụng nữa.
Một bên có thể hưởng lợi ở đây là Nga, quốc gia có thể cung cấp thêm một số thùng dầu, vì hoạt động khoan mạnh hơn có thể làm tăng nguồn cung Urals khoảng 200.000 đến 300.000 thùng/ngày, nhưng ngay cả điều đó cũng chỉ bù đắp được một phần nhỏ cho bất kỳ tổn thất tiềm ẩn nào về dầu thô của Iran. Theo phân tích của chúng tôi, hiện không có loại dầu thay thế khả thi nào cho Arab Heavy và Arab Medium trong thời gian ngắn, gây ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung lịch sử nếu xung đột không được giải quyết trong những tuần tới.
Nguồn tin: xangdau.net/Rystad Energy
