Thổ Nhĩ Kỳ vừa thực hiện một bước đi rất lớn, rất có chủ ý để tiến sâu hơn vào quỹ đạo năng lượng của Nga - và lần này với cái giá 9 tỷ đô la.
Ankara cho biết Nga đã cung cấp thêm 9 tỷ USD tài chính cho nhà máy điện hạt nhân Akkuyu, cơ sở hạt nhân đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ, đang được xây dựng bởi tập đoàn Rosatom thuộc sở hữu nhà nước của Nga trên bờ biển Địa Trung Hải. Theo Bộ trưởng Năng lượng Alparslan Bayraktar, phần lớn số tiền đó sẽ được giải ngân vào năm 2026 và 2027, với khoảng 4-5 tỷ USD chỉ riêng trong năm tới. Nhà máy hiện dự kiến sẽ đi vào hoạt động năm 2026, sau nhiều lần trì hoãn.
Mặc dù điều này có vẻ chỉ là một bản cập nhật cơ sở hạ tầng đơn giản, nhưng nó cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa lợi ích năng lượng của Thổ Nhĩ Kỳ và Nga, bất chấp nhiều năm nói suông về việc đa dạng hóa và giảm sự phụ thuộc vào Moscow.
Akkuyu luôn khác biệt so với các tham vọng năng lượng khác của Thổ Nhĩ Kỳ. Đó là một dự án xây dựng-sở hữu-vận hành. Điều này có nghĩa là Rosatom gánh chịu rủi ro tài chính, sở hữu nhà máy và sẽ vận hành nó trong nhiều thập kỷ. Chính cấu trúc đó là lý do tại sao Akkuyu tồn tại khi dự án hạt nhân thứ hai của Thổ Nhĩ Kỳ tại Sinop sụp đổ do chi phí vượt tầm kiểm soát và sự phức tạp về chính trị. Chỉ có Nga là trụ lại.
Điều khiến thời điểm này trở nên thú vị là khoản tài trợ này đến đúng lúc Thổ Nhĩ Kỳ đang rầm rộ quảng bá về năng lượng tái tạo của mình. Công suất năng lượng tái tạo lắp đặt của nước này đã tăng vọt lên khoảng 74 gigawatt, công suất điện mặt trời đã tăng gấp đôi trong vòng chưa đầy ba năm, và Ankara cho biết năng lượng gió và mặt trời đã giúp tránh được 15 tỷ đô la nhập khẩu khí đốt tự nhiên kể từ năm 2022. Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã đặt mục tiêu không phát thải ròng vào năm 2053 và đang đàm phán các dự án điện mặt trời quy mô lớn mới, bao gồm gói 5 gigawatt với ACWA Power của Ả Rập Xê Út.
Tuy nhiên, năng lượng hạt nhân lại nằm ngoài câu chuyện về năng lượng sạch đó. Riêng nhà máy điện hạt nhân Akkuyu dự kiến sẽ cung cấp khoảng 10% nhu cầu điện của Thổ Nhĩ Kỳ khi đi vào hoạt động chính thức. Nó giúp giảm nhập khẩu khí đốt, ổn định nguồn điện cơ bản và âm thầm duy trì mối quan hệ đối tác chiến lược lâu dài với Nga mà năng lượng tái tạo đơn thuần không thể thay thế.
Thổ Nhĩ Kỳ cũng đang đàm phán với Hàn Quốc, Trung Quốc và Hoa Kỳ về các dự án hạt nhân trong tương lai ở Sinop và Thrace. Nhưng lời nói suông thì dễ. Nga đã có sẵn cốt thép, các lò phản ứng đang mọc lên, và giờ lại thêm 9 tỷ đô la nữa.
Đối với Ankara, đây không chỉ đơn thuần là việc chọn Moscow thay vì Brussels hay Washington. Đó là vấn đề về đòn bẩy. Thổ Nhĩ Kỳ đang xây dựng một hệ thống năng lượng đa dạng trên lý thuyết, nhưng lại vô cùng thực dụng bên trong. Khí đốt của Nga, nguồn tài trợ hạt nhân của Nga, vốn đầu tư năng lượng mặt trời từ Trung Đông, lưới điện châu Âu và năng lượng tái tạo trong nước đều cùng tồn tại vì Thổ Nhĩ Kỳ muốn có nhiều lựa chọn và sức mạnh đàm phán.
Vì vậy, bất kể Thổ Nhĩ Kỳ nói gì công khai về việc đa dạng hóa, họ vẫn chưa ngừng làm ăn với Nga.
Nguồn tin: xangdau.net
