Nghị viện phía Đông Libya đã chính thức phê chuẩn bản đồ ranh giới hàng hải mà Thổ Nhĩ Kỳ thúc đẩy trong 7 năm qua. Ankara từng ký bản thỏa thuận phân định ranh giới này với Chính quyền Tripoli vào năm 2019, dù Hạ viện tại Benghazi (phía Đông) từ chối chấp thuận vào năm 2020. Vào ngày 20/10, Hạ viện Benghazi liên minh với Tướng Haftar đã đồng thuận thông qua thỏa thuận. Hiện cả hai chính quyền song song tại Libya đều công nhận đường ranh giới chạy giữa đảo Crete và Síp, khiến các đảo của Hy Lạp trong khu vực không có vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) ngoài vùng hải hải lý cơ bản. Ankara hiện cũng đang xúc tiến thỏa thuận tương tự với Damascus.
Việc thông qua diễn ra sau khi phe của Saddam Haftar (con trai Tướng Khalifa Haftar) bãi nhiệm Chủ tịch Hạ viện Aguila Saleh — người vốn có lập trường thân Cairo và liên tục ngăn cản thỏa thuận trong nhiều năm. Phe của Saddam Haftar đã đưa ông Al-Salhin Abdelnabi al-Obeidi lên thay thế. Trước đó vào tháng 7, Thổ Nhĩ Kỳ đã ký hợp tác quân sự với Quân đội Quốc gia Libya (LNA) của Haftar. Thỏa thuận hàng hải này được xem là bước đi của Saddam Haftar nhằm tranh thủ sự ủng hộ của Ankara cho kế hoạch do Mỹ bảo trợ để đưa ông lên làm Chủ tịch Hội đồng Tổng thống Libya.
Bằng việc phê chuẩn ghi nhớ này, cả hai chính quyền tại Libya đã thừa nhận tuyên bố của Thổ Nhĩ Kỳ rằng các đảo của Hy Lạp không tạo ra thềm lục địa hay vùng đặc quyền kinh tế. Điều này củng cố vị thế của Thổ Nhĩ Kỳ trong các tranh chấp phân định ranh giới trên biển Ê-jê với Hy Lạp. Đồng thời, Thổ Nhĩ Kỳ cũng bày tỏ sẵn sàng tiến hành khảo sát và khoan dò ngoài khơi bờ biển Syria.
Nước đi này gặp phải sự phản đối gay gắt từ Hy Lạp, Síp, Ai Cập, UAE, Bahrain và EU. Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres tuyên bố các thỏa thuận hàng hải không tương thích với Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) không nên được công nhận (Thổ Nhĩ Kỳ không tham gia UNCLOS). Ai Cập tuyên bố thỏa thuận xâm phạm nghiêm trọng quyền chủ quyền của nước này trên thềm lục địa và EEZ, đồng thời đang phối hợp với Hy Lạp để mở rộng đàm phán ranh giới hàng hải.
Đối với hoạt động thăm dò dầu khí biển của Thổ Nhĩ Kỳ, thỏa thuận chưa mang lại tác động thương mại ngay lập tức do các tập đoàn dầu khí quốc tế (IOCs) sẽ tránh đầu tư vào các vùng biển tranh chấp. Tập đoàn TPAO của Thổ Nhĩ Kỳ hiện nắm 40% cổ phần tại Lô O7 nước sâu ngoài khơi Benghazi (với Repsol là đơn vị vận hành), trong khi Chevron nắm quyền thăm dò 4 lô của Hy Lạp ở phía nam đảo Crete. Tuy nhiên, Ankara đã tạo ra cơ sở pháp lý để khiếu nại và cản trở bất kỳ dự án năng lượng nào cắt qua đường ranh giới này. Giới phân tích nhận định các hoạt động thăm dò của Hy Lạp ở phía đông kinh tuyến 26° Đông có thể là điểm nóng kích hoạt các điều động quân sự từ phía Thổ Nhĩ Kỳ.
Nguồn tin: Xangdau.net
