Để sử dụng Xangdau.net, Vui lòng kích hoạt javascript trong trình duyệt của bạn.

To use Xangdau.net, Please enable JavaScript in your browser for better use of the website.

Loader

Cơn sốt lợi nhuận dầu khí 130 tỷ USD được châm ngòi từ cuộc chiến Iran

Nhiều tập đoàn dầu khí tại Mỹ đã hưởng lợi lớn từ sự gia tăng giao dịch thương mại sau khi cuộc chiến tại Iran bùng phát hồi tháng 2, cũng như từ các hạn chế tiếp theo đối với thương mại năng lượng quốc tế. Nhiều quốc gia buộc phải chuyển sang tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế do hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz — tuyến hàng hải huyết mạch nối Vịnh Ba Tư với Biển Ả Rập — bị hạn chế, tạo điều kiện cho các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ nhảy vào lấp đầy khoảng trống nguồn cung.

Eo biển Hormuz đã phải đối mặt với các hạn chế nghiêm trọng kéo dài và tình trạng phong tỏa trên thực tế kể từ cuối tháng 2/2026, tiếp sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran khiến Tehran đáp trả bằng cách siết chặt lưu thông qua tuyến đường thủy này. Trước khi xảy ra các lệnh hạn chế, eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển của khoảng 1/5 tổng lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.

Trong năm 2025, khoảng 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển này mỗi ngày, tương đương giá trị thương mại năng lượng gần 600 tỷ USD/năm, theo ước tính của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Khi Iran tiếp tục áp đặt các biện pháp hạn chế thương mại, nhiều quốc gia — đặc biệt tại khu vực Vịnh Ba Tư — đã buộc phải tạm dừng xuất khẩu năng lượng, gây tác động tiêu cực nghiêm trọng đến nền kinh tế của họ.

Những bất định xoay quanh việc bao giờ và bằng cách nào eo biển Hormuz có thể mở cửa trở lại, cũng như diện mạo thương mại năng lượng trong tương lai, đã thúc đẩy nhiều quốc gia trên toàn cầu ráo riết tìm kiếm các nhà cung cấp nhiên liệu mới. Các hạn chế thương mại gần đây đã phơi bày sự mong manh của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và cho thấy tầm quan trọng của việc đa dạng hóa — cả trong nguồn cung xuất khẩu năng lượng lẫn việc mở rộng sản xuất vượt ra ngoài nhiên liệu hóa thạch sang các nguồn năng lượng tái tạo thay thế.

Một phân tích gần đây của tờ New York Times ước tính (ở mức thận trọng) rằng các công ty dầu khí Mỹ đã kiếm được hơn 130 tỷ USD lợi nhuận trong năm nay nhờ giá nhiên liệu cao và nhu cầu tăng mạnh đối với một số mặt hàng. Đánh giá này dựa trên kết quả kinh doanh của hơn 50 tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ — chủ yếu là các nhà khai thác và lọc hóa dầu — trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9. Để so sánh, nhóm công ty này chỉ đạt tổng lợi nhuận chưa tới 47 tỷ USD trong cùng kỳ năm ngoái.

Một số doanh nghiệp ghi nhận mức lợi nhuận vượt trội hơn hẳn phần còn lại, đặc biệt là các công ty trong ngành lọc dầu Mỹ. Nhiều cơ sở lọc hóa dầu tại Trung Đông và Nga đã bị hư hại trong những năm gần đây do các cuộc xung đột kéo dài, đe dọa công suất lọc dầu toàn cầu và tạo cơ hội cho các doanh nghiệp dầu khí Mỹ vươn lên bù đắp khoảng trống.

Các công ty Mỹ có thể duy trì vận hành an toàn và ổn định trong khi nhiều nhà máy lọc dầu Trung Đông phải hoạt động trong điều kiện nguy hiểm do chiến sự tiếp diễn. Ngoài ra, các tập đoàn dầu khí Mỹ phần lớn được che chắn khỏi chi phí vận tải biển đắt đỏ, bởi phần lớn lượng dầu thô họ chế biến được vận chuyển qua hệ thống đường ống nội địa.

Ông Geoffrey Miller, nhà phân tích địa chính trị kiêm biên tập viên bản tin Gulf States Insights, giải thích rằng cuộc chiến tại Iran đã "tạo ra một phần bù rủi ro (risk premium) mà các nhà điều hành đặt trụ sở tại Mỹ có lợi thế về mặt cấu trúc để hiện thực hóa thành tiền", trong khi các nhà sản xuất vùng Vịnh "bị giáng đòn nặng nề bởi cả chi phí lẫn rủi ro tăng cao, cùng với thiệt hại vật chất đối với hạ tầng, khiến khả năng tận dụng mặt bằng giá cao của họ trở nên khó khăn hơn nhiều".

Hai tập đoàn dầu khí lớn nhất nước Mỹ là Exxon Mobil và Chevron nằm trong số những doanh nghiệp hưởng lợi nhiều nhất từ cuộc chiến, với báo cáo lợi nhuận quý III công bố hồi tháng 10 đạt mức cao ngất ngưởng. Lợi nhuận quý III của Exxon tăng hơn gấp đôi, trong khi lợi nhuận của Chevron tăng gần gấp ba lần.

Tuy nhiên, mức lợi nhuận ghi nhận từ đầu năm đến nay vẫn thấp hơn so với năm 2022 — thời điểm ngay sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine và hàng loạt lệnh trừng phạt nhắm vào các sản phẩm năng lượng Nga được ban hành. Vào năm 2022, giá dầu tăng lên mức bình quân 100 USD/thùng, so với mức quanh 90 USD/thùng trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 9 năm nay.

Trong khi các tập đoàn dầu khí Mỹ liên tục báo lãi đậm, người tiêu dùng trên khắp nước Mỹ lại buộc phải chi trả nhiều hơn cho năng lượng và xăng dầu trong những tháng gần đây khi nguồn cung nhiên liệu quốc tế thắt chặt đẩy giá không ngừng leo thang. Các ước tính cho thấy người tiêu dùng Mỹ đã phải chi thêm 147 tỷ USD — tương đương hơn 1.100 USD cho mỗi hộ gia đình — cho xăng và dầu diesel kể từ khi cuộc chiến tại Iran bùng phát. Sự chênh lệch này đã làm dấy lên cuộc tranh luận chính trị gay gắt về việc ai là người hưởng lợi và ai là người phải trả giá cho cuộc chiến.

Mỹ không phải là quốc gia duy nhất chứng kiến lợi nhuận dầu khí tăng vọt nhờ xung đột tại Trung Đông, khi nhiều tập đoàn dầu khí lớn của Châu Âu cũng báo cáo mức lợi nhuận cao hơn hẳn trung bình. Shell ghi nhận 12,06 tỷ USD lợi nhuận trong quý III, cao xấp xỉ gấp đôi cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, tập đoàn TotalEnergies của Pháp cũng đạt lợi nhuận quý III tăng hơn gấp đôi so với năm 2025, lên mức 8,26 tỷ USD.

Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp dầu khí tại Trung Đông và Châu Á tiếp tục đối mặt với các hạn chế về sản xuất và thương mại do xung đột kéo dài, hư hại hạ tầng và sự phong tỏa lưu thông qua eo biển Hormuz, các công ty nhiên liệu hóa thạch của Mỹ và Châu Âu dự kiến sẽ tiếp tục thu lợi lớn từ cả nhu cầu tiêu thụ tăng cao tại các thị trường này lẫn mặt bằng giá dầu khí neo ở mức cao.

Nguồn tin: Xangdau.net

ĐỌC THÊM