Giá dầu Brent đã mất khoảng 18% giá trị trong tháng này, với đà bán tháo tăng tốc sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào tuần trước khi kết quả bầu cử làm dấy lên kỳ vọng rằng Tổng thống Trump sẽ tìm kiếm một giải pháp ngoại giao. Giá sau đó đã ổn định trong một biên độ tương đối hẹp quanh vùng thấp của mốc 90 USD/thùng, gần mức đáy hai tháng, mặc dù các báo cáo liên tục về những vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu cho thấy rủi ro an ninh dai dẳng đối với hoạt động vận tải biển trong khu vực, ngay cả khi sự chú ý của thị trường vẫn tập trung vào đà phục hồi sản lượng dầu thô Trung Đông và viễn cảnh quay trở lại trạng thái dư cung. Khu vực này vẫn mắc kẹt trong trạng thái mong manh "không chiến tranh, không hòa bình", với dòng chảy dầu cải thiện tương phản gay gắt với tiến trình ngoại giao bế tắc và các cuộc tấn công tiếp diễn nhằm vào hạ tầng năng lượng cũng như tàu biển.
Các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran vẫn rơi vào ngõ cụt, khi Iran từ chối giao nộp vật liệu hạt nhân đã làm giàu đồng thời yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt và chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ trước khi các cuộc thương lượng thực chất có thể nối lại. Mặc dù Tổng thống Trump gần đây phát tín hiệu ưu tiên tránh leo thang quân sự thêm nữa, khoảng cách lập trường giữa hai bên vẫn rất lớn. Điều này khiến thị trường đối mặt với nguy cơ đảo chiều đột ngột nếu nỗ lực ngoại giao một lần nữa thất bại.
Trong khi đó, thị trường dầu ngày càng cho thấy khả năng vận hành thích ứng xung quanh cuộc xung đột với sản lượng phục hồi mạnh mẽ như được nêu bật trong Báo cáo Thị trường Dầu mỏ Hàng tháng của OPEC. Ả Rập Xê Út và Iraq đều báo cáo sản lượng tháng 10 phục hồi mạnh, góp phần nâng tổng sản lượng của OPEC+ lên 41,23 triệu thùng/ngày, tương đương 97% mức trước chiến tranh. Cùng với sản lượng tăng của UAE, sự phục hồi này cho thấy các nhà sản xuất vùng Vịnh ngày càng dựa vào các tuyến xuất khẩu thay thế, đường ống dẫn dầu và hoạt động chuyển tải mạn-qua-mạn để khôi phục dòng chảy bất chấp việc thiếu vắng thỏa thuận hòa bình hay các tuyến hàng hải an toàn hoàn toàn.
Sự phục hồi sản lượng cũng diễn ra vào thời điểm then chốt đối với OPEC, khi tổ chức này đang đánh giá công suất khai thác bền vững của các thành viên trước khi ấn định hạn mức sản lượng cho năm 2027. Báo cáo sản lượng cao hơn có thể củng cố vị thế của Ả Rập Xê Út và Iraq trong các cuộc đàm phán đó, đồng thời làm nổi bật sự cạnh tranh ngày càng tăng với UAE — quốc gia đã rời OPEC vào tháng 5 để thoát khỏi các hạn chế sản lượng của nhóm. Cả Ả Rập Xê Út và UAE gần đây đều công bố cắt giảm mạnh giá bán chính thức (OSP) cho các lô dầu thô giao tháng 12, gia tăng thêm dấu hiệu cạnh tranh thị phần gay gắt hơn khi nguồn cung khu vực phục hồi. Tổng hợp lại, những diễn biến này có thể ngày càng chuyển hướng sự chú ý của thị trường dầu thô từ nguy cơ gián đoạn nguồn cung sang rủi ro dư cung trong tương lai.
Sản xuất dầu thô phục hồi, trong khi nguồn cung sản phẩm chưng cất và LNG vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước chiến tranh
Tình hình lại hoàn toàn trái ngược trên thị trường nhiên liệu lọc dầu và khí tự nhiên. Trong khi hoạt động khai thác và xuất khẩu dầu thô vùng Vịnh đã phục hồi đáng kể, hoạt động của các nhà máy lọc dầu và vận chuyển sản phẩm lọc dầu vẫn bị kìm hãm bởi hạ tầng hư hại, các nút thắt logistics và những lo ngại an ninh kéo dài. Tình trạng thiếu hụt sản phẩm chưng cất trung bình hệ quả tiếp tục hỗ trợ giá dầu diesel và nhiên liệu bay, với các mức giá dầu diesel chuẩn tại cả New York và Rotterdam giao dịch gần mức 180 USD/thùng, cao gần gấp đôi giá dầu thô Brent.
Sự thắt chặt kéo dài cũng được phản ánh qua số liệu tồn kho của Mỹ, nơi lượng tồn kho sản phẩm chưng cất gần đây đã giảm xuống dưới 100 triệu thùng, mức thấp nhất trong hơn hai thập kỷ. Điều này khiến thị trường đặc biệt dễ tổn thương trước một cú sốc gián đoạn nguồn cung khác đúng vào lúc nhu cầu sưởi ấm mùa đông gia tăng. Trong khi đó, giá dầu diesel cao tiếp tục thẩm thấu vào chi phí vận tải, nông nghiệp và công nghiệp, có khả năng duy trì áp lực lạm phát bất chấp đợt sụt giảm giá dầu thô gần đây. Rủi ro lạm phát dai dẳng hơn, đến lượt nó, có thể tác động tới kỳ vọng lạm phát, lợi suất trái phiếu, đồng USD và các quyết định lãi suất của ngân hàng trung ương, mở rộng tác động của thị trường nhiên liệu thắt chặt ra ngoài phạm vi ngành năng lượng.
Sự phân hóa tương tự cũng thể hiện rõ trên thị trường LNG. Mặc dù tháng 10 chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ nhất của các chuyến hàng LNG vùng Vịnh kể từ khi chiến tranh bắt đầu, lưu lượng tàu Qatar đi qua eo biển Hormuz vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước chiến tranh. Sự phục hồi không đồng đều này khiến các khách hàng châu Âu và châu Á phải cạnh tranh nhau để giành giật lượng hàng khả dụng hạn chế trước thềm cao điểm nhu cầu mùa đông. Với tồn kho khí đốt châu Âu bước vào mùa đông ở mức thấp bất thường, thời tiết lạnh hơn có thể nhanh chóng làm bùng phát trở lại áp lực tăng giá — vốn đã tăng khoảng 190% so với cùng kỳ năm ngoái.
Hợp đồng tương lai năng lượng mang lại tỷ suất sinh lời vượt trội bất chấp đợt bán tháo tháng 11
Bất chấp đợt bán tháo mạnh trong tháng 11, các hợp đồng tương lai năng lượng vẫn mang lại tổng tỷ suất sinh lời vượt trội trong năm nay, với dầu Brent tăng 107%, WTI tăng 92%, trong khi dầu gasoil và dầu diesel hàm lượng lưu huỳnh cực thấp New York (NY ULSD) tăng vọt lần lượt 194% và 165%. Mức tăng này không chỉ phản ánh giá giao dịch cao hơn mà còn đến từ lợi suất đảo kỳ hạn dương (positive roll yield) đáng kể được tạo ra bởi cấu trúc bù hoãn bán (backwardation) kéo dài, khi nguồn cung vật chất thắt chặt giữ giá các hợp đồng kỳ hạn gần cao hơn đáng kể so với các hợp đồng kỳ hạn xa. Hiệu ứng này đặc biệt rõ nét ở nhóm sản phẩm chưng cất, nơi các gián đoạn nguồn cung liên quan đến chiến tranh đã tạo ra một giai đoạn khan hiếm kéo dài bất thường.
Khí tự nhiên của Mỹ lại mang đến một bức tranh tương phản rõ rệt. Trong khi hợp đồng kỳ hạn gần nhất giảm khoảng 11% tính từ đầu năm đến nay, tổng tỷ suất sinh lời của nó lại ở mức âm 22%, phản ánh tác động tiêu cực của việc đảo vị thế hợp đồng qua các giai đoạn cấu trúc bù hoãn mua (contango). Sự phân hóa này làm nổi bật cách thức cấu trúc đường cong giá kỳ hạn có thể khuếch đại đáng kể lợi nhuận trong các thị trường thắt chặt, đồng thời bào mòn hiệu suất đầu tư khi nguồn cung dồi dào hơn.
Triển vọng ngày càng bất đối xứng
Những tháng tới do đó mở ra hai kịch bản hoàn toàn trái ngược. Một bước đột phá ngoại giao giúp khôi phục an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz và cho phép các nhà máy lọc dầu cùng cơ sở LNG hoạt động bình thường trở lại có thể đẩy nhanh đà giảm của giá năng lượng, đặc biệt là đối với dầu diesel, nhiên liệu bay và khí tự nhiên — những mặt hàng mà hạn chế nguồn cung đang thể hiện rõ rệt nhất.
Ngược lại, sự leo thang quân sự trở lại có thể nhanh chóng đảo ngược phần nào đà bán tháo dầu thô gần đây, đặc biệt nếu các cuộc tấn công nhắm vào hạ tầng trọng yếu hoặc làm gián đoạn các tuyến xuất khẩu thay thế vốn đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì dòng chảy khu vực. Sự cộng hưởng của tồn kho cạn kiệt, cước vận tải đắt đỏ và công suất logistics dự phòng hạn chế sẽ khiến thị trường đặc biệt dễ tổn thương trước một cú sốc mới.
Hiện tại, triển vọng ngày càng bi quan (bearish) đối với dầu thô đang tương phản với tình trạng thắt chặt vật chất kéo dài trên thị trường nhiên liệu lọc dầu và LNG. Thị trường có thể đang học cách thích nghi với trạng thái không có hòa bình, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc các rủi ro gắn liền với chiến tranh đã bị loại bỏ.
Nguồn tin: Xangdau.net
