Thêm một tháng nữa trôi qua với một báo cáo Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) đáng lo ngại khác. Khi cuộc chiến tại Iran kéo dài, lạm phát tại Mỹ vẫn duy trì ở mức cao dai dẳng, phần lớn do chi phí thực phẩm và năng lượng tăng vọt. Tính chung toàn bộ rổ hàng hóa, mặt bằng giá đã tăng 0,4% trong tháng qua và dự kiến sẽ khép lại năm nay với mức tăng 4% so với năm 2025 — một mức tăng nóng đã phản ánh trực tiếp qua lá phiếu trong cuộc bầu cử giữa kỳ tuần trước, nơi "làn sóng xanh" phần lớn được xem là sự phản đối nhằm vào ông Trump, cuộc chiến của ông tại Iran cũng như tác động tổng thể từ các chính sách của ông đối với nền kinh tế.

Đồng thời, bất chấp các số liệu việc làm tương đối khả quan, tiền lương vẫn giậm chân tại chỗ. "Điều đó vẽ nên một bức tranh ảm đạm cho người dân Mỹ đang chật vật với chi phí sinh hoạt cao, những người nhiều khả năng sẽ chưa thể thấy giá bán lẻ tại các trạm bơm xăng dầu hạ nhiệt trong tương lai gần — đặc biệt khi nguy cơ gia tăng các hành động quân sự [tại Iran] vẫn đang hiện hữu," trang Business Insider đưa tin phản hồi về báo cáo Chỉ số Giá tiêu dùng tháng 10. "Đối với người dân Mỹ bình thường, tất cả những căng thẳng quốc tế này về bản chất tương đương với một đợt cắt giảm lương," bài báo viết tiếp.

Trong cuộc phỏng vấn với PBS News, ông Austan Goolsbee thuộc Ngân hàng Dự trữ Liên bang chi nhánh Chicago đã bày tỏ mức độ quan ngại sâu sắc về tính dai dẳng của lạm phát trong nền kinh tế, chỉ ra rằng những tác động kéo dài từ cuộc chiến tại Iran là điều có thể dự báo trước — đặc biệt ở khía cạnh giá năng lượng cao — nhưng cho rằng các tác động khác, chẳng hạn như giá cả tăng cao do thuế quan, lẽ ra đến nay đã phải suy yếu. Và điều đáng lo ngại là chúng hoàn toàn chưa hề giảm bớt.

"Hiện tại, những gì chúng ta đang phải đối mặt là một chuỗi các cú sốc — một phần từ giá dầu, một phần từ thuế quan, nay thêm một phần từ phía cầu, và rất nhiều trong số đó lẽ ra đã phải biến mất," ông Goolsbee nói với PBS. "Và chúng vẫn có thể biến mất để chứng minh tính chất tạm thời, nhưng bất cứ khi nào bạn bắt đầu nghe thấy từ 'tạm thời', bạn nên cảnh giác đôi chút, bởi chúng ta từng trải qua kịch bản đó rồi — nơi mà lạm phát được cho là sẽ tự qua đi. Và chúng ta nhận ra rằng khi chuỗi cung ứng gặp phải những gián đoạn lớn, những tác động đó thường kéo dài dai dẳng hơn nhiều so với [...] những gì lý thuyết dự đoán."

Các vấn đề từ phía cầu mà ông Goolsbee đề cập bao gồm bài toán ngày càng nan giải về nhu cầu năng lượng tăng vọt phục vụ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, yếu tố đã đẩy giá năng lượng lên cao hơn nữa tại các khu vực đang diễn ra hoạt động mở rộng trung tâm dữ liệu siêu quy mô. Lĩnh vực này cũng tạo ra hiệu ứng lạm phát tổng thể vượt ra ngoài biểu giá năng lượng, khi làn sóng bùng nổ này đẩy chi phí của hàng loạt dịch vụ và hàng hóa lên cao, bao gồm xây dựng, máy tính, thiết bị điện và chip máy tính.

Mặc dù những tác động lạm phát này phần lớn được nhìn nhận là hệ quả từ sự điều hành của chính quyền ông Trump — minh chứng qua thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ tuần trước nghiêng về các ứng cử viên đảng Dân chủ — các vấn đề này thực chất vượt xa tầm kiểm soát của một nhiệm kỳ chính trị đơn lẻ. Thay vào đó, theo ông Tim McDonnell, biên tập viên mảng khí hậu và năng lượng của hãng tin phi đảng phái Semafor, cốt lõi vấn đề nằm ở chỗ dầu mỏ và khí đốt — những nguồn tài nguyên năng lượng trụ cột từng đưa nước Mỹ trở thành siêu cường số một thế giới — không còn là nguồn bảo đảm an ninh năng lượng đáng tin cậy nữa.

"Biến động cố hữu của giá dầu khí là một điểm yếu dai dẳng trong nền kinh tế Mỹ mà chỉ có thể giải quyết bằng cách hạn chế mức độ phụ thuộc vào các nguồn năng lượng này," ông McDonnell viết trong một bài bình luận trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ. "Hoạt động khoan khai thác nội địa đã giúp Mỹ kiểm soát tốt hơn cán cân cung - cầu, nhưng không thể che chắn cho người tiêu dùng Mỹ trước những biến động giá toàn cầu," ông nhận định thêm.

Tác động quá lớn của biến động thị trường dầu khí, cùng khả năng định đoạt sự thành bại của các chính quyền bất chấp quyền kiểm soát tương đối hạn chế của họ, không phải là điều mới mẻ. Chừng nào dầu mỏ và khí đốt còn chi phối cơ cấu năng lượng toàn cầu, địa chính trị vẫn sẽ nắm giữ ảnh hưởng to lớn và đầy rủi ro đối với toàn bộ các nền kinh tế cũng như các thể chế chính trị thông qua một tác động mà quan chức Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Isabel Schnabel gọi là "lạm phát hóa thạch" (fossilflation).

Nguồn tin: Xangdau.net