Một diễn giả tại Hội nghị Năng lượng Cục Dự trữ Liên bang năm 2026 do Fed chi nhánh Dallas chủ trì cho biết cuộc xung đột tại Trung Đông sẽ để lại những tác động kéo dài đối với thị trường năng lượng toàn cầu, trong đó mối đe dọa lớn nhất nhắm vào các sản phẩm lọc dầu như xăng và dầu diesel.

Ngay cả khi dòng chảy dầu thô Trung Đông phần lớn đã phục hồi dù với chi phí cao hơn, dòng chảy sản phẩm lọc dầu vẫn chưa thể khôi phục. Và chính các sản phẩm lọc dầu mới là yếu tố dẫn dắt giá cả và lạm phát tại các nền kinh tế toàn cầu.

Bà Lakshmi Sreekumar tại LSR Energy Macro, đồng thời là thành viên Hội đồng Cố vấn Năng lượng của Fed Dallas, đã nêu bật bốn nhóm rủi ro trong cuộc xung đột Trung Đông: 1. Mối đe dọa đối với eo biển Hormuz và các tuyến hàng hải quốc tế; 2. Các cuộc tấn công vào cơ sở khai thác dầu khí; 3. Các cuộc tấn công vào đường ống và cảng biển; và 4. Các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu.

Sản phẩm lọc dầu là rủi ro lớn nhất

"Nhóm thứ tư có lẽ là nơi tập trung mối lo ngại lớn nhất của tôi vào thời điểm hiện tại, đó là các cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu, vốn đã lấy đi một lượng rất lớn sản phẩm lọc dầu khỏi thị trường," bà Sreekumar nhận định.

"Những sản phẩm lọc dầu đó mới thực sự đi trực tiếp vào hệ thống tiêu dùng của người dân và tác động đến lạm phát. Không chỉ riêng cuộc xung đột này... Cuộc xung đột Nga - Ukraine chồng lên xung đột Trung Đông đã khiến vấn đề sản phẩm lọc dầu trở nên trầm trọng hơn," bà nói thêm.

Bà chỉ ra rằng tính từ mức đỉnh xuống mức đáy, công suất vận hành nhà máy lọc dầu tại Trung Đông đã giảm 30% trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 4. Bên cạnh đó, công suất vận hành nhà máy lọc dầu của Nga từ đỉnh xuống đáy cũng giảm 28%.

"Chúng ta đang chồng chất hết vấn đề này lên vấn đề khác. Và các nhà máy lọc dầu này không thể vận hành trở lại một cách nhanh chóng," bà Sreekumar nói.

Khác với vụ tấn công vào Đường ống Đông - Tây của Ả Rập Xê Út vốn được khắc phục một phần chỉ sau sáu ngày, các nhà máy lọc dầu mất nhiều thời gian hơn nhiều để sửa chữa, bà lưu ý.

"Hệ thống dầu thô trông có vẻ bớt căng thẳng hơn một chút vì nhờ sự hộ tống của hải quân [Mỹ], chúng ta đang đưa được hàng ra ngoài. Phần lớn trong số đó là dầu thô... Chúng ta đã bình thường hóa gần 95% đối với dầu thô. Con số này đã tính cả việc sản lượng của Iran bị ngắt khỏi thị trường," bà Sreekumar cho biết.

"Nhưng sản phẩm [lọc dầu] chỉ đạt khoảng 50 - 60% lưu lượng so với trước xung đột... Đây mới là điều khiến tôi mất ngủ. Khi nói về cơ chế truyền dẫn và cách nó tác động tới người tiêu dùng cũng như nền kinh tế, bạn có thể có toàn bộ lượng dầu thô trên thế giới lưu thông [nhưng] nếu không thể tinh chế nó, bạn sẽ không có sản phẩm lọc dầu cho tiêu dùng và giá cả cuối cùng sẽ phản ánh điều đó," bà nói thêm.

Nhà phân tích này cũng chỉ ra mức tồn kho sản phẩm chưng cất trung bình toàn cầu đang ở mức thấp kỷ lục trước thềm mùa đông.

Động thái của các nhà máy lọc dầu Trung Quốc

Bà lưu ý rằng các nhà máy lọc dầu tại Mỹ, Hàn Quốc và Ấn Độ đang vận hành tối đa công suất, nhưng Trung Quốc thì không.

"Thực tế là toàn bộ công suất lọc dầu dự phòng trên thế giới hiện chỉ nằm ở một nơi, và đó là Trung Quốc. Họ đang có 4 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu dự phòng," bà Sreekumar nói.

Tuy nhiên, bà chỉ ra rằng Trung Quốc không có động lực để đẩy mạnh công suất chế biến và xuất khẩu.

"Mọi người luôn hỏi tôi – tại sao họ lại không muốn tận dụng cơ hội này? Biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) đang lớn như vậy... Thay vào đó, họ nhìn nhận vấn đề dưới góc độ bảo hộ. [Họ] không muốn khuyến khích các nhà máy lọc dầu... vận hành ồ ạt và tiếp tục xuất khẩu sản phẩm để rồi không đủ nguồn cung cho tiêu thụ nội địa. Đó phần nào là chính sách xuất phát từ tâm lý lo ngại," bà Sreekumar giải thích.

"[Khâu lọc dầu] mới là thứ tác động trực tiếp đến túi tiền của người tiêu dùng sau cùng," bà nói thêm.

Nguồn tin: Xangdau.net