Đảng Dân chủ đã vươn lên dẫn đầu áp đảo trong cuộc bầu cử giữa kỳ hôm thứ Ba. Sự bất mãn sâu sắc của cử tri trước làn sóng phi mã của giá nhiên liệu — hệ quả từ cuộc chiến với Iran do Tổng thống Donald Trump phát động — đã dập tắt gần như toàn bộ hy vọng duy trì thế kiểm soát toàn diện lưỡng viện Quốc hội của đảng Cộng hòa.
Đảng Dân chủ hiện nắm chắc khả năng kiểm soát Hạ viện Mỹ, chấm dứt thời kỳ nắm quyền thống nhất của đảng Cộng hòa tại chính phủ liên bang. Trong số các chiến thắng ban đầu có các Hạ nghị sĩ Kathy Castor và Jared Moskowitz (Dân chủ - Florida), những người tái đắc cử bất chấp việc đảng Cộng hòa phân chia lại ranh giới khu vực bầu cử tại bang này, theo dự phóng từ Associated Press và các đài truyền hình lớn. Cương lĩnh tranh cử của phe Dân chủ tập trung vào vai trò đối trọng, kiềm chế ông Trump — người bị chỉ trích là phá vỡ các cam kết hạ nhiệt vật giá và giữ nước Mỹ đứng ngoài các xung đột quân sự mới tại Vùng Vịnh và các khu vực khác.
Tại Thượng viện, nơi phe Dân chủ cần giành thêm tối thiểu 4 ghế để chiếm thế đa số, cựu Thống đốc North Carolina Roy Cooper (Dân chủ) đã đảo ngược ghế đầu tiên từ tay đảng Cộng hòa, thế chỗ Thượng nghị sĩ sắp nghỉ hưu Tom Tillis (Cộng hòa - North Carolina). Ứng viên Dân chủ Annie Andrews đoạt chiếc ghế thứ hai, tiếp quản vị trí do Thượng nghị sĩ Darline Graham (South Carolina) — em gái cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham — nắm giữ. Các cuộc đua sít sao khác tại Texas, Ohio, Maine, Kansas, Alaska và Iowa vẫn chưa thể ngã ngũ tính đến 22:30 giờ ET.
Ông Trump trước đó đã thừa nhận cuộc chiến với Iran làm tăng giá nhiên liệu thành phẩm. Trong tuần kết thúc vào ngày 02/11, giá dầu diesel chạm mức 6,29 USD/gallon và xăng RON tiêu chuẩn ghi nhận 4,15 USD/gallon — mức giá kỷ lục trong một kỳ bầu cử giữa kỳ. Những nỗ lực can thiệp hạ nhiệt giá vào phút chót của Nhà Trắng, bao gồm nhập khẩu dầu diesel từ Nga, mang lại tác động hạ nhiệt không đáng kể cho người tiêu dùng vốn đang chịu sức ép lạm phát một phần do các sắc thuế quan nhập khẩu của ông Trump.
Bất ngờ lớn nhất của đêm bầu cử xuất hiện ở các cuộc đua ghế Thống đốc. Tại Georgia, cử tri đã bầu bà Keisha Lance Bottoms (Dân chủ), đưa bà trở thành Thống đốc Dân chủ đầu tiên của bang kể từ năm 2003. Thống đốc bang Texas Greg Abbott (Cộng hòa - Texas) đối mặt nguy cơ thất cử cao trước đối thủ Gina Hinojosa (Dân chủ), trong bối cảnh cử tri quan ngại sâu sắc về làn sóng ồ ạt xây dựng trung tâm dữ liệu tại bang này. Ông Abbott từng phải ban hành lệnh tạm dừng phê duyệt các trung tâm dữ liệu mới vào mùa hè nhằm cứu vãn chiếc ghế Thống đốc.
Bức tranh chính trị u ám của đảng Cộng hòa còn chịu tác động từ chính sách nhập cư và chiến lược thuế quan quyết liệt của ông Trump, gây bức xúc cho các chủ trang trại trước nguy cơ đứt gãy nguồn nhân lực và chi phí vật tư đầu vào leo thang. Trước ngày bầu cử, ông Trump thừa nhận đảng của mình có thể mất quyền kiểm soát tuyệt đối tại Quốc hội, nhưng sau đó đã tìm cách hạ giảm trách nhiệm cá nhân trước viễn cảnh thất bại nặng nề.
"Tỷ lệ tín nhiệm của tôi đang ở mức cao chưa từng thấy," ông Trump viết trên mạng xã hội đầu đêm kiểm phiếu, đồng thời công kích công tác đưa tin bầu cử của đài Fox News vốn thân Cộng hòa.
Nếu nắm quyền kiểm soát ít nhất một viện, phe Dân chủ sẽ tạo đòn bẩy chi phối ngân sách chính phủ. Họ cũng có thẩm quyền phát trát đòi hầu tòa để tiến hành các cuộc điều tra về cách điều hành cuộc chiến Iran, chiến dịch bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, cũng như các giao dịch thương mại mang lại lợi ích tài chính cho cá nhân ông Trump và gia đình. Đại diện cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Giám sát Hạ viện cảnh báo đảng Cộng hòa nên chuẩn bị tinh thần cho các cuộc điều tra vào năm tới.
"Hãy thuê luật sư dần đi," Hạ nghị sĩ Robert Garcia (Dân chủ - California) tuyên bố.
Khi kiểm soát Hạ viện, phe Dân chủ cũng sẽ ngăn chặn đảng Cộng hòa thông qua các đạo luật chỉ dựa vào đa số đảng phái, tương tự như đạo luật thuế và năng lượng năm ngoái vốn cắt giảm mạnh ngân sách chi cho năng lượng sạch. Việc kiểm soát Thượng viện sẽ còn mang lại quyền lực lớn hơn, cho phép họ bác bỏ các đề cử nhân sự gây tranh cãi, bao gồm bất kỳ vị trí trống nào tại Tối cao Pháp viện.
Tình trạng lấp lửng trong kỳ họp "vịt què"
Trước khi các nghị sĩ mới tuyên thệ nhậm chức vào năm tới, lưỡng viện Quốc hội sẽ nhóm họp trở lại vào tuần tới trong kỳ họp "vịt què".
Quốc hội dự kiến sẽ xem xét dự luật cấp phép lưỡng đảng và yêu cầu chuẩn chi khẩn cấp 67 tỷ USD từ Lầu Năm Góc cho cuộc chiến Iran. Các hạ nghị sĩ Dân chủ, với sự ủng hộ của một số thành viên Cộng hòa, đã đệ trình luật thắt chặt lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa năng lượng từ Nga nhằm đáp trả việc ông Trump thỏa thuận nhập khẩu dầu diesel từ Moscow.
Nhà Trắng phát đi các tín hiệu trái chiều về việc liệu có tái khởi động các chiến dịch quân sự quy mô lớn nhắm vào Iran sau bầu cử hay không. Phó Tổng thống JD Vance hôm thứ Hai cho biết ông và Tổng thống Trump "khá lạc quan" về khả năng đạt được một thỏa hiệp đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên cuối ngày hôm đó, ông Trump lại đe dọa tấn công Núi Pickaxe kiên cố tại Iran — nơi bị nghi ngờ đặt các cơ sở làm giàu hạt nhân.
"Chúng tôi đã san phẳng toàn bộ năng lực hạt nhân tiềm tàng của họ. Giờ đây, chúng tôi có thể sẽ phải nhắm vào Pickaxe, nhưng đó không phải vấn đề quá lớn," ông Trump tuyên bố trong cuộc phỏng vấn trên Fox News.
Nguồn tin: Xangdau.net
