Sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga năm 2022, một số cường quốc lớn trên thế giới đã áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt đối với thương mại với Moscow. Châu Âu và Hoa Kỳ đã dần giảm sự phụ thuộc vào khí đốt và các sản phẩm năng lượng khác của Nga và gây áp lực lên các quốc gia khác để làm điều tương tự, nhằm gây sức ép tài chính lên Moscow, trong bối cảnh chiến tranh với Ukraine vẫn tiếp diễn. Tuy nhiên, một số quốc gia, như Ấn Độ và Trung Quốc, đã sử dụng các biện pháp trừng phạt này như một cái cớ để mua dầu thô và khí đốt giảm giá từ Nga, nhằm giảm chi phí và tăng cường an ninh năng lượng.
Nhập khẩu dầu thô của Nga vào Trung Quốc và Ấn Độ đã tăng đáng kể kể từ năm 2022. Năm 2024, Trung Quốc đã mua kỷ lục hơn 100 triệu tấn dầu của Nga, chiếm gần 20% tổng lượng nhập khẩu năng lượng của nước này. Trong khi đó, Ấn Độ đã chi ước tính 140 tỷ đô la cho nhập khẩu năng lượng từ Nga. Trong năm qua, cả hai quốc gia châu Á này đã tăng cường quan hệ với Moscow sau khi Mỹ áp đặt thuế quan cao đối với hàng nhập khẩu.
Mặc dù một số quốc gia đã giảm sự phụ thuộc vào năng lượng của Nga kể từ cuộc xâm lược Ukraine, chuyển sang các nguồn năng lượng thay thế, nhưng một số quốc gia đã buộc phải quay trở lại với Nga sau "sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử". Ngay cả Mỹ, quốc gia chủ yếu ủng hộ việc áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc đối với năng lượng của Nga, dường như cũng đã thay đổi quan điểm trong những tuần gần đây.
Ngày 16 tháng 4, Bộ Tài chính Mỹ gia hạn miễn trừ trừng phạt đối với việc bán một số loại dầu thô của Nga, dự kiến có hiệu lực đến ngày 16 tháng 5. Điều này tiếp nối việc miễn trừ trừng phạt trước đó đối với Nga, đã hết hạn vào ngày 11 tháng 4. Động thái nới lỏng trừng phạt của chính quyền Trump là để đáp trả những căng thẳng đặt lên thị trường năng lượng toàn cầu sau cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hồi tháng 2 và việc đóng cửa eo biển Hormuz sau đó.
Động thái này dự kiến sẽ làm giảm giá dầu khi các quốc gia được phép mua hợp pháp hàng trăm triệu thùng dầu thô từ Nga. Một phát ngôn viên của Bộ Tài chính Hoa Kỳ cho biết: “Khi các cuộc đàm phán được đẩy nhanh, Bộ Tài chính muốn đảm bảo tất cả dầu đều có sẵn cho những người cần nó.”
Trong những tuần gần đây, vẫn chưa rõ liệu eo biển Hormuz có được mở cửa hoàn toàn trở lại hay không hoặc liệu nó có tiếp tục bị đe dọa tấn công hay không. Ngày 10 tháng 4, Iran đã mở cửa lại eo biển cho tất cả các tàu thương mại trước khi đóng cửa một lần nữa chưa đầy 24 giờ sau đó, với lý do là lệnh phong tỏa đang diễn ra của Mỹ đối với các cảng của Iran.
Trong bối cảnh triển vọng thương mại ở Trung Đông vẫn còn bất ổn, doanh số bán dầu thô của Nga cho Ấn Độ dự kiến sẽ duy trì ở mức gần kỷ lục trong tháng 4 và tháng 5, phần lớn là do việc Mỹ miễn trừ lệnh trừng phạt gần đây. Nguồn tài chính thu được từ việc bán dầu của Nga có thể giúp Moscow tài trợ cho chi tiêu quân sự trong cuộc chiến ở Ukraine.
Ấn Độ đã xuất khẩu khoảng 2,25 triệu thùng dầu thô của Nga mỗi ngày trong tháng 3, đánh dấu mức tăng gần 100% so với tháng 2. Lượng dầu thô Nga cập cảng Ấn Độ dự kiến đạt 2,1 triệu thùng mỗi ngày trong tuần từ ngày 20 đến 27 tháng 4, tăng so với 1,67 triệu thùng mỗi ngày của tuần trước đó.
Việc gián đoạn liên tục ở eo biển Hormuz đã khiến Ấn Độ và Trung Quốc cạnh tranh nguồn cung dầu toàn cầu, chủ yếu từ Nga, cũng như Ả Rập Xê Út. “Sự cạnh tranh dầu thô của Nga giữa Ấn Độ và Trung Quốc rất gay gắt và sẽ tiếp tục như vậy đối với các lô hàng giao trong tháng 6”, Muyu Xu, một nhà phân tích cấp cao tại Kpler, nói với CNBC. “Việc eo biển Hormuz thực tế bị đóng cửa đang thúc đẩy các nước châu Á tìm kiếm dầu thô giá rẻ, dễ kiếm, và dầu thô của Nga thuộc loại này,” Xu nói thêm.
Trước chiến tranh Iran, Trung Quốc đã nhập khẩu một lượng lớn dầu thô của Iran. Tuy nhiên, cuộc xung đột đã gây ra những gián đoạn lớn cho thương mại năng lượng cũng như dẫn đến sự phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng trên khắp Trung Đông. Điều này đã khiến Trung Quốc phụ thuộc nhiều hơn vào Nga về nguồn cung dầu.
Không chỉ Trung Quốc và Ấn Độ đang chuyển sang nguồn năng lượng của Nga, mà vào tháng 4, Indonesia đã tuyên bố kế hoạch mua tới 150 triệu thùng dầu từ Nga. Khoảng 20 đến 25% lượng dầu nhập khẩu của Indonesia thường đến từ Trung Đông và đi qua eo biển Hormuz. “Indonesia hiện đã nhận được cam kết từ chính phủ Nga. Chúng tôi có thể dự trữ 150 triệu thùng dầu ở Indonesia để giải quyết các vấn đề bất ổn kinh tế,” hãng thông tấn nhà nước Antara dẫn lời ông Hashim, em trai của Tổng thống Prabowo Subianto, cho biết.
Cuộc xung đột ở Trung Đông đang diễn ra tiếp tục đẩy giá năng lượng lên cao do sự gián đoạn nghiêm trọng trong thương mại năng lượng, chủ yếu là do việc đóng cửa eo biển Hormuz. Điều này đã khiến nhiều chính phủ tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế để đảm bảo an ninh năng lượng trong những tháng tới. Việc tạm thời miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với việc nhập khẩu năng lượng từ Nga dự kiến sẽ thúc đẩy đáng kể hoạt động thương mại dầu khí trong những tháng tới, điều này có thể dẫn đến việc nhiều tiền hơn được đổ vào nỗ lực chiến tranh của Nga ở Ukraine – chính xác là điều mà Mỹ và châu Âu ban đầu cố gắng tránh bằng cách áp đặt các lệnh trừng phạt.
Nguồn tin: Xangdau.net
