Ả Rập Xê-út đang ngày càng cạn kiệt các tuyến đường xuất khẩu thay thế trong bối cảnh các cuộc tấn công từ lực lượng Houthi đe dọa khu vực Biển Đỏ, kết hợp với các vụ tập kích bằng thiết bị bay không người lái gần Ai Cập làm gia tăng rủi ro dọc theo hành lang huyết mạch cuối cùng qua Kênh đào Suez và hệ thống đường ống dẫn dầu SUMED.
Công suất vận chuyển bị bóp nghẹt qua đường ống SUMED và Kênh đào Suez đồng nghĩa với việc các lô hàng xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê-út có nguy cơ sụt giảm sâu hơn nữa, trừ khi hoạt động hàng hải tại Biển Đỏ được đảm bảo an toàn hoặc lệnh phong tỏa tại eo biển Hormuz được dỡ bỏ hoàn toàn.
Dù mức giá dầu thô cao hơn đã phần nào củng cố nguồn thu ngân sách cho Vương quốc này, việc ngày càng phụ thuộc vào các tuyến đường xuất khẩu bị kìm hãm và dễ tổn thương tiếp tục phơi bày những rủi ro địa chính trị mà thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt.
Khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz, Ả Rập Xê-út đã nhanh chóng định hướng lại các luồng dầu thô hướng về Biển Đỏ. Tuy nhiên, tuyến đường này hiện đã trở nên nguy hiểm do lệnh phong tỏa của Houthi, buộc quốc gia này phải chuyển hướng dòng chảy sang Ai Cập – mặc dù hai tàu chở khí LNG tại cảng Damietta của Ai Cập vừa mới bị tấn công bởi máy bay không người lái. Nhà sản xuất đứng đầu OPEC đang dần cạn kiệt các phương án vận chuyển thay thế cho hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của mình.
Vào đầu tháng Ba, sau khi Iran làm tê liệt lưu lượng tàu thuyền qua nút thắt cổ chai lớn nhất thế giới, các quốc gia vùng Vịnh đã lập tức chuyển đổi hướng dòng chảy xuất khẩu. Riêng tại Ả Rập Xê-út, sản lượng dầu Arab Light từ Vịnh Ba Tư phía đông đã được chuyển đổi lên tuyến đường ống Đông-Tây (Petroline) công suất 7 triệu thùng/ngày để hướng đến cảng Yanbu nằm ở bờ biển phía tây. Dữ liệu từ Windward cho thấy động thái này đã nhanh chóng đẩy khối lượng xuất khẩu dầu qua cảng Yanbu lên mức khoảng 2,47 triệu thùng/ngày, ghi nhận mức tăng đột biến 330% so với thời điểm trước chiến tranh.
Đến tháng Tư, Ả Rập Xê-út đã vận chuyển hơn 4 triệu thùng dầu mỗi ngày xuất phát từ Yanbu. Tuy nhiên, bước sang tháng Sáu, khối lượng dầu nạp tại đây đã giảm xuống còn khoảng 2,39 triệu thùng/ngày, sụt giảm 41% so với mức đỉnh hồi tháng Ba và giảm 66% so với tổng mức xuất khẩu toàn quốc hồi tháng Giêng (đạt khoảng 7,96 triệu thùng/ngày tính trên cả các cảng vùng Vịnh lẫn Biển Đỏ), theo Wood Mackenzie.
Sự sụt giảm này một phần xuất phát từ việc lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz được nối lại tạm thời vào cuối tháng Sáu, sau khi thỏa thuận lệnh ngừng nghỉ giữa Mỹ và Iran đạt được. Dù vậy, thỏa thuận này nhanh chóng đổ vỡ, các cuộc tấn công bằng tên lửa tái diễn và eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa. Dữ liệu mới nhất từ Windward ghi nhận tổng cộng năm tàu chở dầu đi vào eo biển này và ba tàu rời đi vào ngày 29 tháng Bảy, chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với lưu lượng trước chiến tranh.
Trong khi đó, công ty tình báo hàng hải này cũng ghi nhận các hoạt động nạp dầu thô đang diễn ra tại Yanbu ở chế độ tàng hình (tắt thiết bị phát tín hiệu AIS). Có 12 tàu neo đậu tại cảng, bao gồm cả tàu chở dầu thô và tàu hàng, cùng hai cặp tàu thực hiện chuyển tải mạn tàu (STS). Từ Yanbu, các tàu của Ả Rập Xê-út hiện di chuyển về phía bắc thay vì đi xuống phía nam nhằm né tránh lệnh phong tỏa do lực lượng Houthi ban hành đối với tàu thuyền nước này vào tuần trước.
Điều này để lại cho Ả Rập Xê-út duy nhất một tuyến đường hàng hải thoát khỏi Trung Đông: Kênh đào Suez và hệ thống đường ống dẫn dầu thô SUMED kết nối đến bờ biển Địa Trung Hải của Ai Cập. Đường ống SUMED có công suất vận chuyển 2,5 triệu thùng/ngày, cho thấy việc chuyển toàn bộ lượng dầu trước đây qua tuyến ống Đông-Tây và cảng Yanbu sang tuyến này là bất khả thi về mặt vật lý. Dù vậy, theo Windward, khoảng một nửa sản lượng có thể được chuyển hướng thành công sang hệ thống SUMED.
Windward cho biết thêm, ít nhất ba siêu tàu chở dầu thô (VLCC) đã được định vị di chuyển từ Yanbu đến cảng Ain Sukhna của Ai Cập để bơm vào hệ thống SUMED, trong đó các tàu duy trì chế độ tàng hình cho đến khi tiếp cận khu vực Suez. Ngoài ra, các tàu chở dầu cũng đang tiến hành nạp dầu thô từ đầu bên kia của hệ thống SUMED tại cảng Sidi Kerir ở Địa Trung Hải để vận chuyển tới các khách hàng châu Á.
Về mặt lý thuyết, Ả Rập Xê-út vẫn có thể tiếp tục duy trì vận chuyển dầu về phía bắc qua tuyến Suez. Tuy nhiên, Kpler lưu ý rằng trên thực tế, quy mô vận tải sẽ khó lòng đạt được mức tương đương với các tuyến đường xuất khẩu trước đây do công suất giới hạn của SUMED (2,5 triệu thùng/ngày), cùng với việc dung lượng đường ống đã được các quốc gia khác đặt chỗ từ trước. Kênh đào Suez cũng chỉ có thể xử lý tối đa khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày. Điều này đồng nghĩa với việc sản lượng xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê-út sẽ tiếp tục thu hẹp trong những tuần tới trừ khi lực lượng Houthi dỡ bỏ lệnh phong tỏa.
Trước sự sụt giảm nguồn cung từ Ả Rập Xê-út, các nhà sản xuất khác buộc phải gia tăng sản lượng nếu có thể. Ở chiều hướng tích cực hơn, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đang có dấu hiệu phục hồi nhẹ. Các nhà phân tích của ING dẫn lời Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết khoảng 13 triệu thùng mỗi ngày hiện đang được vận chuyển ra khỏi Vịnh Ba Tư, đạt mức 65% so với thời điểm trước chiến tranh.
Bên cạnh đó, ngân sách của Ả Rập Xê-út đang hưởng lợi từ đà tăng giá dầu, với mức thâm hụt ngân sách thu hẹp đáng kể nhờ giá dầu Brent tăng 47% kể từ đầu năm. Mặc dù sản lượng khai thác giảm tới 25% trong quý 2 và tác động đến tăng trưởng kinh tế, doanh thu từ dầu mỏ của quốc gia này vẫn ghi nhận mức tăng trưởng 28% so với quý đầu năm, dù các điểm nghẽn về vị trí địa lý vẫn là bài toán khó giải quyết triệt để.
Nguồn tin: Xangdau.net
