ASEAN đặt mục tiêu hoàn tất việc phê chuẩn hiệp định an ninh dầu mỏ đã được đổi mới trước hội nghị thượng đỉnh của khối vào tháng 11 tới, qua đó mở đường cho các hoạt động ứng phó khẩn cấp khu vực được phối hợp đồng bộ trong thời kỳ khủng hoảng năng lượng, theo ông Razib Dawood, Giám đốc điều hành Trung tâm Năng lượng ASEAN (ACE).
Theo Trung tâm Năng lượng ASEAN, sáu trong số 11 quốc gia thành viên ASEAN đã phê chuẩn Hiệp định Khung ASEAN về An ninh Dầu mỏ (APSA), trong khi các quốc gia còn lại đang tiến hành các thủ tục phê duyệt trong nước.
Ông Dawood cho biết trong một cuộc phỏng vấn với hãng Platts (thuộc S&P Global Energy) bên lề Tuần lễ Năng lượng Quốc tế Singapore 2026 diễn ra từ ngày 26 đến 30 tháng 10: "Mục tiêu là hoàn tất phê chuẩn toàn diện." Ông lưu ý rằng các quốc gia thành viên đặt mục tiêu công bố việc hoàn tất này tại hội nghị thượng đỉnh tháng 11.
APSA sẽ chính thức có hiệu lực sau 90 ngày kể từ khi văn bản phê chuẩn được trao nộp chính thức cho Tổng thư ký ASEAN. Khi đó, Trung tâm Năng lượng ASEAN — với tư cách là ban thư ký của hiệp định — sẽ hoàn thiện các nghị định thư ứng phó khẩn cấp và các đợt diễn tập để kiểm tra cách thức hoạt động hỗ trợ trong trường hợp xảy ra sự cố gián đoạn nguồn cung, ông Dawood cho hay.
Được ký kết vào tháng 10 năm 2025, hiệp định được đổi mới này sẽ thay thế thỏa thuận năm 2009 khi chính thức có hiệu lực. Hiệp định này bao trùm các mặt hàng dầu thô, sản phẩm dầu và khí tự nhiên, thiết lập một khung pháp lý để các thành viên hỗ trợ các quốc gia đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung.
Theo khung thỏa thuận này, các thành viên sẽ nỗ lực tập thể để cung cấp tương đương 10% nhu cầu tiêu thụ thông thường của quốc gia đang gặp khó khăn theo các điều khoản đàm phán thương mại. Hoạt động hỗ trợ tiếp tục duy trì tính tự nguyện và mang tính thương mại, điều làm hạn chế sự đảm bảo về các lô hàng khẩn cấp.
Quốc gia bị ảnh hưởng phải triển khai các biện pháp cắt giảm nhu cầu trước khi yêu cầu hỗ trợ trong trường hợp xảy ra tình trạng thiếu hụt trầm trọng. Tình trạng thiếu hụt trầm trọng được định nghĩa là sự sụt giảm ít nhất 10% nhu cầu tiêu thụ nội địa thông thường kéo dài trong ít nhất 30 ngày liên tục.
Ông Dawood cho biết áp lực nguồn cung diễn ra đồng thời trên khắp khu vực ASEAN trong năm 2026 đã làm nổi bật hạn chế này, khiến các quốc gia có rất ít lượng nhiên liệu dự phòng để chia sẻ cho các nước láng giềng.
Cơ chế này sẽ phù hợp hơn trong việc ứng phó khi một hoặc hai quốc gia đối mặt với tình trạng thiếu hụt trong khi các thành viên khác có nguồn cung thặng dư, ông cho biết.
"Chúng ta phải có một cơ chế mang tính tức thời nhằm đệm đỡ sự gián đoạn," ông Dawood nói. "Bạn phải đảm bảo an ninh phân tử."
Bản Triển vọng Năng lượng ASEAN lần thứ chín của Trung tâm Năng lượng ASEAN, được công bố ngày 8 tháng 10, nhấn mạnh mức độ phơi bày rủi ro trong dài hạn. Theo kịch bản cơ sở của báo cáo này, tiêu thụ năng lượng cuối cùng tăng gấp hơn bốn lần trong giai đoạn từ năm 2025 đến năm 2060, trong khi chi phí mua dầu hàng năm tăng lên khoảng 369 tỷ USD sau năm 2045 so với mức khoảng 165 tỷ USD vào cuối những năm 2020, tính theo giá năm 2020.
Dự trữ chiến lược
Ông Dawood cho biết khối này có thể nghiên cứu phương án dự trữ chiến lược chung theo APSA, mặc dù sáng kiến khu vực này vẫn đang ở giai đoạn nghiên cứu khả thi. Nhiều mô hình khác nhau sẽ cần được cân nhắc, và từng quốc gia có thể theo đuổi các phương án dự trữ riêng của mình.
Khung APSA cho phép hoạt động dự trữ mang tính thương mại, tự nguyện, bao gồm cả các thỏa thuận chung giữa các thành viên, mà không thiết lập một quỹ dự trữ tập trung.
Bên cạnh các bộ đệm khẩn cấp, ông Dawood chỉ ra hiệu quả năng lượng, chuyển đổi nhiên liệu, năng lượng thay thế và hợp tác khu vực là các giải pháp nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào nhập khẩu đồng thời hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Kịch bản chuyển dịch phối hợp của Trung tâm Năng lượng ASEAN dự báo tiêu thụ dầu cho ngành giao thông vận tải vào năm 2060 sẽ thấp hơn khoảng 8 triệu thùng/ngày so với kịch bản cơ sở, qua đó làm nổi bật tiềm năng của quá trình điện khí hóa và các biện pháp khác nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu.
Với một thị trường tiêu dùng đang mở rộng, tiềm năng sản xuất công nghiệp và các cơ hội đầu tư vào hạ tầng năng lượng, khối này có triển vọng tăng trưởng vững chắc, ông Dawood phát biểu, đồng thời nhấn mạnh tính thực tế của khu vực trong việc hiện thực hóa tiềm năng đó. "Chúng ta là... một khu vực rất có thể dự đoán trước," ông nói. "Bạn có thể phụ thuộc vào đầu tư dài hạn và lợi nhuận dài hạn."
Ông Dawood cho biết việc củng cố an ninh năng lượng sẽ hỗ trợ sự mở rộng kinh tế và quá trình chuyển dịch năng lượng, trong khi gia tăng đầu tư hạ tầng sẽ tạo ra việc làm và đóng góp vào tăng trưởng. "Đây không phải là vấn đề chọn một trong hai. Chúng ta có thể làm tất cả," ông khẳng định.
Nguồn tin: Xangdau.net
