Dòng chảy dầu thô từ Vịnh Ba Tư đã phục hồi gần đạt mức trước chiến tranh, nhưng dữ liệu mới nhất cho thấy phần lớn lượng dầu đang đến thị trường thông qua các tuyến đường và thỏa thuận vận chuyển chưa từng tồn tại trước chiến tranh, dấy lên câu hỏi liệu Iran có đang mất dần ảnh hưởng của mình tại eo biển Hormuz hay không.
Ít nhất 16,5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày đã rời khỏi khu vực trong khoảng thời gian từ ngày 1 đến ngày 28 tháng 9, bắt kịp mức trung bình trước chiến tranh khi loại trừ Iran, theo công ty phân tích hàng hóa Kpler.
Nhưng trong khi mức độ dầu thô đã tăng lên, nút thắt lọc dầu vốn gây ra đợt tăng vọt giá dầu diesel trên toàn cầu vẫn tiếp tục tồn tại. Các số liệu của Liên minh Châu Âu được công bố vào ngày 1 tháng 10 cho thấy giá bán lẻ dầu diesel ở mức kỷ lục. Giá cả cũng tăng vọt tại Hoa Kỳ bất chấp sự phục hồi trong xuất khẩu dầu.
Trong khi đó, tuyến đường vận chuyển đã thay đổi một cách kịch tính.
Trước chiến tranh, 83% lượng dầu thô của khu vực đã đi qua eo biển Hormuz. Vào tháng 9, 40% đã đi vòng qua eo biển, thay vào đó dầu được vận chuyển qua các đường ống dẫn và các tuyến đường khác thông qua Ả Rập Xê-út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Khoảng 60%, hay 9,9 triệu thùng mỗi ngày, đã thực sự đi qua Hormuz.
Kpler cho biết hơn 70% lượng dầu thô đi qua eo biển này vào tháng 8 – tháng gần đây nhất có dữ liệu – đã thực hiện chuyển đổi tàu chở dầu ngoài khơi Vịnh Oman, làm nổi bật hệ thống hiện tại đang cách xa hoạt động vận tải thương mại thông thường đến mức nào.
Đối với Iran, sự phục hồi này là một dấu hiệu cho thấy khả năng làm gián đoạn tuyến đường thủy của nước này đã bị suy giảm đáng kể.
Mohammad Ghaedi, một giảng viên tại Đại học George Washington, nói với Đài Farda của RFE/RL rằng mức độ giao thông hiện tại đã quá lớn đối với Tehran và là điều “không thể chấp nhận được” đối với các nhà chức trách ở đó.
Nhưng các con số không có nghĩa là Iran đã đơn giản mất quyền kiểm soát Hormuz. Tehran chưa bao giờ chính thức kiểm soát eo biển này ngay từ đầu. Thay vào đó, sức ảnh hưởng của họ nằm ở khả năng làm cho việc qua lại trở nên nguy hiểm, ép các công ty vận tải biển phải cân nhắc rủi ro và chi phí khi bước vào Vịnh.
Khả năng đó dường như đã suy yếu khi các lực lượng Hoa Kỳ cung cấp sự bảo vệ cho hoạt động vận tải thương mại và các công ty phát triển các cách thức vận chuyển dầu trong khi hạn chế mức độ phơi bày của họ trước eo biển này.
Ellen R. Wald, tác giả và nhà phân tích thị trường năng lượng, nói với RFE/RL rằng “khả năng và/hoặc ý chí tấn công các tàu bè ở Vịnh của Iran đang suy giảm,” cho phép các tàu thuyền quá cảnh dưới sự che chở của quân đội Hoa Kỳ.
Tuy nhiên, bà cảnh báo rằng sự phục hồi trong các dòng chảy không nên bị nhầm lẫn với sự trở lại trạng thái bình thường.
Một số công ty vận tải biển đang chấp nhận rủi ro đáng kể để thực sự trung chuyển dầu qua eo biển đến các tàu chở dầu lớn hơn đang chờ đợi bên ngoài Vịnh. Những công ty khác đang hoạt động không có bảo hiểm hoặc trong các điều kiện cực kỳ khó khăn.
“Đây không phải là sự trở lại bình thường,” bà Wald nói. “Đây là những rủi ro đáng kể và đi kèm với chi phí cao.”
Và đó là lý do tại sao giá dầu không giảm nhiều mặc dù lưu lượng dầu đang gia tăng.
Phí Rủi Ro Chiến Tranh
Sự phục hồi của các dòng dầu thô đã làm giảm bớt một phần áp lực tức thời đối với nguồn cung toàn cầu, nhưng bà Wald không kỳ vọng giá dầu sẽ sớm quay trở lại mức trước chiến tranh. Mối đe dọa tiếp tục đối với các tàu bè, chi phí bảo hiểm tăng cao và sự phụ thuộc vào sự bảo vệ của quân đội Hoa Kỳ đồng nghĩa với việc “phí rủi ro chiến tranh” vẫn tiếp tục bám rễ trong giá dầu.
Các số liệu mới nhất của Kpler cũng cho thấy lý do tại sao sự phục hồi trong xuất khẩu không nên bị nhầm lẫn với việc khôi phục hệ thống giao dịch dầu mỏ Vịnh cũ.
Trước chiến tranh, hầu như toàn bộ lượng xuất khẩu dầu thô của khu vực đều phụ thuộc vào Hormuz. Hiện nay, các đường ống dẫn, các tuyến đường qua Biển Đỏ và các hoạt động chuyển tải tàu-sang-tàu ngoài khơi đang giúp các nhà sản xuất lẩn tránh điểm nghẽn này. Kpler cho biết hệ thống xuất khẩu của khu vực thực sự đã được xây dựng lại xung quanh sự gián đoạn.
Càng nhiều dầu di chuyển mà không bị chặn lại, khả năng Tehran sử dụng Hormuz làm công cụ cưỡng ép càng trở nên suy yếu. Nhưng các biện pháp phi thường cần thiết để duy trì dòng dầu đó cũng chứng minh rằng eo biển này vẫn là một nguồn ảnh hưởng.
Ông Ghaedi cho biết ông không tin rằng Iran có khả năng sẽ tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng khu vực, bất chấp các bình luận từ Tehran rằng nước này có thể leo thang bằng cách nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ. Ông lập luận rằng các báo cáo miêu tả Iran đã mất quyền kiểm soát Hormuz tự thân chúng có thể có nguy cơ khiêu khích một phản ứng như vậy.
Tuy nhiên, hiện tại, các bằng chứng chỉ ra sự xói mòn dần dần chứ không phải là sự biến mất hoàn toàn ảnh hưởng của Iran. Và chừng nào các tàu thuyền vẫn cần sự bảo vệ của quân sự, các tuyến đường bất thường và các giải pháp thay thế tốn kém để di chuyển số dầu đó, Hormuz vẫn là một điểm yếu đối với Washington, ngay cả khi Iran không còn khả năng thực thi cùng một mức độ gây áp lực đối với nó như đã làm ở thời đỉnh điểm của chiến tranh.
Nguồn tin: Xangdau.net
