Kazakhstan, quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn, không ở vị thế có thể giúp bù đắp cho cuộc khủng hoảng năng lượng đang chớm nở bằng cách mở rộng sản lượng, các nhà phân tích ngành nhận định.
Với việc eo biển Hormuz bị phong tỏa, Nga chịu lệnh trừng phạt và đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út bị đánh sập bởi máy bay không người lái của Iran, các chuyên gia đang dự báo một đợt tăng vọt về giá năng lượng. Riêng đường ống của Ả Rập Xê Út đã chịu trách nhiệm cung cấp tới 4 phần trăm, hoặc 4 triệu tấn mỗi ngày, nhu cầu dầu toàn cầu, phần lớn là cho các thị trường châu Á.
Không thể kỳ vọng Kazakhstan sẽ bù đắp cho một phần sự thiếu hụt này. Ngành công nghiệp dầu mỏ của Kazakhstan đang đối mặt với thách thức kép: sản lượng đang giảm, và các lựa chọn xuất khẩu hiện tại phải đối mặt với mối đe dọa gián đoạn liên tục.
Theo một tuyên bố của chính phủ Kazakhstan, sản lượng dầu đã thấp hơn 8,4% so với mục tiêu ban đầu trong tám tháng đầu năm 2026, dừng ở mức 61,7 triệu tấn. Việc bảo trì theo lịch trình bắt đầu vào tháng 9 tại mỏ dầu khí Karachaganak, một trong những mỏ lớn nhất của đất nước, là một nhân tố sẽ tiếp tục cản trở năng lực sản xuất, hãng thông tấn Kazinform dẫn lời một chuyên gia trong ngành của Kazakhstan, ông Nurlan Zhumagulov, cho hay.
Sự cố gián đoạn tại Karachaganak và các yếu tố khác đã thúc đẩy chính phủ cắt giảm dự báo sản lượng hàng năm xuống còn 96 triệu tấn từ mức 100 triệu tấn. Sản lượng đã chạm mức 99,6 triệu tấn vào năm 2025.
Bên cạnh những khó khăn về sản xuất, Kazakhstan đang đối mặt với những khó khăn ngày càng lớn trong việc đưa dầu ra thị trường. Khoảng 80% lượng xuất khẩu đi qua tuyến đường của Tập đoàn Đường ống Caspi (CPC) đến cảng Novorossiysk của Nga. Các cơ sở cảng tại Novorossiysk, và bản thân đường ống, đã hứng chịu các cuộc tấn công lặp đi lặp lại bằng máy bay không người lái của Ukraine trong những tháng gần đây.
Sự cố gián đoạn do máy bay không người lái gần đây nhất xảy ra vào ngày 8 tháng 9 với một cuộc tấn công nhắm vào cơ sở bốc xếp dầu CPC.
Các quan chức Kazakhstan đang đối mặt với tình trạng khan hiếm các lựa chọn thay thế cho CPC. Các quan chức đã tìm cách gia tăng khối lượng xuất khẩu thông qua tuyến đường xuyên Caspi đến Azerbaijan, nơi có thể vận chuyển dầu thô về phía tây thông qua đường ống Baku-Tbilisi-Ceyhan. Nhưng các yếu tố hậu cần hạn chế năng lực xuất khẩu: dầu thô phải được vận chuyển qua biển Caspi bằng tàu chở dầu; và sau đó năng lực xử lý dầu thô của Kazakhstan của BTC bị ràng buộc.
Dù thế nào đi nữa, BTC cũng không thể làm được nhiều điều để làm giảm bớt sự phụ thuộc của Kazakhstan vào CPC. Năm 2025, CPC đã vận chuyển khoảng 65 triệu tấn dầu thô của Kazakhstan. Để so sánh, các quan chức Azerbaijan cho biết tuyến đường BTC có năng lực hàng năm để chuyên chở 2,2 triệu tấn dầu của Kazakhstan. Hai quốc gia này cũng đang khám phá tính khả thi của việc vận chuyển tới 5 triệu tấn dầu bổ sung của Kazakhstan đến các thị trường châu Âu thông qua đường ống Baku-Supsa.
Mong muốn của chính phủ Kazakhstan trong việc phá vỡ sự phụ thuộc lâu dài của đất nước vào CPC đang thúc đẩy các cuộc thảo luận mới về việc xây dựng một đường ống xuyên Caspi đã được ấp ủ từ lâu. Tuy nhiên, việc xây dựng một tuyến đường như vậy sẽ cần rất nhiều thời gian, ý chí chính trị và tiền bạc. Kazakhstan không có đủ nguồn lực để tự mình thực hiện điều đó, nhà phân tích ngành Joseph Shumunov viết trong một bài bình luận do tờ Astana Times công bố.
"Liên minh Châu Âu đã nhập khẩu 52,4 triệu tấn dầu thô của Kazakhstan chỉ tính riêng trong năm 2024, biến Kazakhstan thành nhà cung cấp bên ngoài lớn thứ ba của mình. Nếu châu Âu muốn đa dạng hóa hướng tây, họ phải giúp làm cho các dự án có khả năng tài chính thông qua việc cấp vốn và các cam kết dài hạn," ông Shumunov viết.
Nguồn tin: Xangdau.net
