Mười năm trước, các quốc gia châu Âu đóng cửa các nhà máy lọc dầu trong khi các quốc gia dầu mỏ vùng Vịnh xây dựng những nhà máy mới. Giờ đây, nhiều nhà máy lọc dầu trong số đó đã bị hư hại trong cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran. Sản lượng nhiên liệu từ một trong những khu vực lọc dầu lớn nhất sẽ không thể quay trở lại trong thời gian sớm. Tương tự là năng lực lọc dầu toàn phần từ một trong những nhà xuất khẩu nhiên liệu hàng đầu thế giới, Nga.
Hồi đầu tuần này, Tổng thư ký Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol đã cảnh báo rằng giá dầu thô và khí tự nhiên sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao vào năm tới, “và giá các sản phẩm thậm chí còn cao hơn nhiều.” Quả thực, giá các sản phẩm thậm chí còn cao hơn nhiều, bởi vì trong khi các quốc gia sản xuất có thể – và đã – tìm ra các giải pháp thay thế/phương án lách đối với dầu thô của họ, thì những phương án lách như vậy là không thể đối với các sản phẩm tinh chế, vì với chúng, vấn đề không nằm ở logistics. Mà vấn đề nằm ở sự hiện diện hay vắng bóng của các nhà máy lọc dầu.
Lực lượng Houthi ở Yemen vừa nhận trách nhiệm về cuộc tấn công mới nhất của họ nhằm vào cơ sở hạ tầng của Ả Rập Xê-út: nhà máy lọc dầu Ras Tanura, nơi có công suất 550.000 thùng mỗi ngày. Mặc dù các nhà chức trách Ả Rập Xê-út chưa xác nhận vụ tấn công, Houthi thường xuyên nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng của Aramco, chồng chất lên những thiệt hại đã gây ra cho các nhà máy lọc dầu ở các quốc gia vùng Vịnh bởi các cuộc không kích trả đũa của Iran nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel hồi đầu năm nay. Iran đã nhiều lần cảnh báo các nước láng giềng vùng Vịnh là mục tiêu vì họ lưu trữ các căn cứ quân sự của Mỹ. Các nhà máy lọc dầu là mục tiêu rõ như ban ngày – minh chứng bằng những gì lực lượng Ukraine đang làm tại Nga.
Quân đội Ukraine đã triển khai hơn 100 cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào các nhà máy lọc dầu của Nga trong vài tháng qua. Khoảng 30 nhà máy lọc dầu đã bị nhắm mục tiêu, chiếm 80% tổng năng lực lọc dầu của quốc gia này, theo một báo cáo của tờ Wall Street Journal công bố tuần này. Năng lực này từng đứng ở mức 6,1 triệu thùng mỗi ngày trước các cuộc tấn công. Giờ đây, công ty tư vấn thị trường Industrial Info Resources ước tính rằng năng lực kết hợp của các nhà máy lọc dầu bị hư hại đã giảm xuống còn 1,6 triệu thùng mỗi ngày.
Hệ quả từ các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine vào nguồn cung nhiên liệu, Nga hồi đầu năm nay đã cấm xuất khẩu dầu diesel và kiềm chế xuất khẩu xăng. Điều này làm trầm trọng thêm tình hình nguồn cung nhiên liệu toàn cầu giữa bối cảnh chiến tranh tại Trung Đông, dẫn đến mức giá cao kỷ lục đối với loại nhiên liệu “chủ lực” của nền kinh tế toàn cầu – và nó thúc đẩy một cuộc tranh giành giữa các nhà lãnh đạo chính trị nhằm tìm ra lối thoát.
Đối với tổng thống Hoa Kỳ – quốc gia xuất khẩu dầu và khí lớn nhất thế giới – lối thoát là đạt được một thỏa thuận với tổng thống Nga về việc giao 300.000 tấn nhiên liệu diesel cho Mỹ và các thị trường quốc tế vào tháng tới. Lượng diesel này đã đang trên đường vận chuyển, nhưng các giới phân tích đặt câu hỏi về ý nghĩa của khối lượng này. 300.000 tấn ban đầu tương đương với 75.000 thùng mỗi ngày, chỉ là một giọt nước giữa đại dương ngay cả đối với nhu cầu nhiên liệu của Mỹ, chưa nói gì đến toàn thế giới.
Trong khi đó, Nga đã tiến hành sửa chữa các nhà máy lọc dầu của mình và sản lượng dầu diesel đang gia tăng, hãng Reuters đưa tin hồi đầu tuần này, trích dẫn các nguồn tin trong ngành giấu tên. Theo họ, tỷ lệ chế biến lọc dầu đã tăng 25% trong khoảng thời gian từ đầu tháng 10 đến nửa cuối tháng, đạt khoảng 5 triệu thùng mỗi ngày. Trích dẫn Phó Thủ tướng Alexander Novak, ấn phẩm cho biết việc đẩy mạnh này khả thi nhờ thực tế là các nhà máy lọc dầu đang được sửa chữa bằng các thiết bị sản xuất trong nước. Tuy nhiên, việc đẩy mạnh công suất không đồng nghĩa với sự trở lại mức bình thường và nguy cơ xảy ra thêm các cuộc tấn công từ Ukraine vẫn hiện hữu – giống như nguy cơ các cuộc tấn công từ Iran nhằm vào các nhà máy lọc dầu vùng Vịnh.
Tổng thống Trump hồi đầu tháng này đã đe dọa sẽ tái khởi động các hành động thù địch chống lại Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào ngày 3 tháng 11. Quả thực, tờ Wall Street Journal tuần này đã đưa tin rằng Washington đã cảnh báo các đồng minh vùng Vịnh chuẩn bị cho “một chiến dịch quân sự ngắn ngủi và dữ dội sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ,” theo các nguồn tin giấu tên. Điều này có nghĩa là Iran sẽ trả đũa, và các nhà máy lọc dầu trong khu vực sẽ nằm trong số các mục tiêu hiển nhiên.
Thế giới đang đối mặt với vấn đề thiếu hụt nhà máy lọc dầu. Đây không phải là một vấn đề dễ dàng giải quyết chỉ bằng cách xây thêm nhiều nhà máy hoặc đẩy mạnh tỷ lệ chế biến tại các nhà máy lọc dầu hiện có. Đó là những gì các nhà lọc dầu Mỹ đã và đang làm kể từ khi tình trạng siết chặt nhiên liệu bắt đầu và một khoảng trống vẫn tồn tại giữa nhu cầu và nguồn cung do tất cả các nhà máy lọc dầu đó đã bị đánh sập bởi hành động quân sự.
Mặc dù một số người từng dự đoán điều này sẽ đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang giao thông điện khí hóa, gần đây nhất là ông Birol của IEA, nhưng thực tế là khoảng trống giữa nhu cầu và nguồn cung đối với nhiên liệu vẫn tồn tại chính là minh chứng cho thấy điều này nói dễ hơn làm – và nó sẽ mất nhiều thời gian hơn so với kỳ vọng của nhiều người. Trong thời gian này, tình hình nguồn cung nhiên liệu sẽ vẫn căng thẳng đối với rất nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những nước từng cho phép các nhà máy lọc dầu của họ bị đóng cửa để đón đầu Kỷ nguyên Điện năng, để rồi giờ đây nhận ra rằng chúng ta vẫn đang chìm đắm trong Kỷ nguyên Nhiên liệu Đốt cháy – và chúng ta đang thiếu hụt trầm trọng những loại nhiên liệu đó.
Nguồn tin: Xangdau.net
