Kazakhstan đang đứng trước thế tiến thoái lưỡng nan khi các nhà máy lọc dầu lớn trong nước từ chối xuất khẩu xăng sang Nga nhằm tránh rủi ro trừng phạt thứ cấp, các rào cản thanh toán và áp lực tiêu thụ nội địa tăng cao. Trong khi đó, các cuộc không kích bằng máy bay không người lái của Ukraine tiếp tục làm suy giảm nghiêm trọng công suất lọc dầu và hạ tầng năng lượng của Mát-xcơ-va.
Sức ép từ cuộc khủng hoảng lọc dầu tại Nga
Chiến sự kéo dài và các đợt tập kích nhắm vào hạ tầng năng lượng đã gây tổn hại nặng nề cho ngành lọc dầu và tổ hợp công nghiệp quốc phòng Nga. Theo ước tính ngày 27 tháng 8 của Rystad Energy, sản lượng lọc dầu của Nga trong nửa cuối năm 2026 sẽ sụt giảm 30% so với mức trung bình theo mùa từ năm 2016.
Nga hiện đối mặt với tình trạng thiếu hụt không gian dự trữ dầu thô tại các kho trên bờ, buộc các nhà điều hành phải cân nhắc cắt giảm sản lượng khai thác. Triển vọng dài hạn của ngành dầu khí Nga càng thêm ảm đạm do tỷ lệ nước trong vỉa (high-water-cut) tại các mỏ trưởng thành gia tăng, các giếng khai thác bị ngừng hoạt động kéo dài, cùng sự thiếu hụt các dự án khai thác mỏ mới ó quy mô lớn để bù đắp sản lượng suy giảm sau năm 2027.
Lập trường thận trọng của Astana và các thỏa thuận lọc dầu hạn chế
Trước tình trạng thiếu hụt nguồn cung xăng dầu tại Nga, các nhà chức trách Mát-xcơ-va đã tìm kiếm sự hỗ trợ năng lượng từ các quốc gia Trung Á. Dù Bộ Năng lượng Kazakhstan từng phê duyệt hạn mức xuất khẩu lên tới 17.500 tấn xăng, các nhà máy lọc dầu lớn của nước này như Công ty TNHH Nhà máy Lọc dầu Pavlodar hay các cơ sở lớn khác đã từ chối thực hiện giao dịch nhằm né tránh rủi ro từ các lệnh trừng phạt quốc tế và đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa đang ở mức cao kỷ lục trong mùa hè này.
Tuy nhiên, Astana vẫn duy trì sự cân bằng ngoại giao để tránh vấp phải các động thái trả đũa từ Điện Kremlin. Ngày 27 tháng 8, Bộ trưởng Năng lượng Kazakhstan Yerlan Akkenzhenov xác nhận nhà máy lọc dầu quy mô nhỏ Kondensat tại vùng Tây Kazakhstan sẽ xử lý lượng dầu thô nhập khẩu từ Nga (với lô hàng khoảng 4.100 tấn đường sắt cập bến đầu tháng 8) và tái xuất phần lớn sản phẩm tinh chế bao gồm xăng và dầu diesel ngược trở lại thị trường Nga. Dù vậy, thỏa thuận này có quy mô quá nhỏ và không đủ sức làm giảm nhiệt cuộc khủng hoảng lọc dầu mà Nga đang gánh chịu.
Động thái củng cố năng lực quốc phòng của Kazakhstan
Song song với các quyết định thương mại năng lượng, Kazakhstan đang tiến hành các biện pháp răn đe chiến lược thông qua đợt tập trận quân sự quy mô lớn nhất mang tên Batyl Toitarys 2026 (Đẩy lui quyết đoán). Hoạt động này tập trung kiểm tra khả năng triển khai lực lượng, hiệp đồng quân binh chủng trên các không gian tác chiến mặt đất, không quân, hải quân và không gian mạng, đồng thời thử nghiệm các chiến thuật phòng thủ trước thiết bị bay không người lái và các phương thức chiến tranh hiện đại nhằm khẳng định chủ quyền và năng lực tự chủ an ninh quốc gia.
Nguồn tin: Xangdau.net
