Theo Báo cáo Đầu tư Năng lượng Thế giới năm 2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), dòng vốn đầu tư toàn cầu đã có sự phân hóa rõ rệt. Năm 2025, tổng vốn đầu tư vào năng lượng sạch đạt 2,155 nghìn tỷ USD, vượt xa mức 1,008 nghìn tỷ USD đổ vào các lĩnh vực dầu, khí đốt và than đá. Khoảng cách này không những không thu hẹp mà còn có xu hướng nới rộng kể từ điểm giao cắt năm 2016, khẳng định vị thế chủ đạo của các công nghệ phát thải thấp trong danh mục đầu tư năng lượng mới.
An ninh năng lượng dưới lăng kính mới
Trong bối cảnh các cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng hiện đại, đặc biệt là sự gián đoạn vận tải tại Eo biển Hormuz, tư duy về an ninh năng lượng đã có sự thay đổi căn bản. Các quốc gia hiện đang coi năng lượng tái tạo không chỉ là công cụ giảm phát thải mà là chiến lược cốt lõi để đạt được quyền tự chủ năng lượng (energy sovereignty).
Việc phát triển các dự án năng lượng tại chỗ như điện mặt trời, điện gió và hạ tầng lưới điện giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào thị trường nhiên liệu toàn cầu và các nút thắt địa chính trị. Điều này giải thích tại sao bất chấp những biến động địa chính trị, vốn đầu tư cho dầu khí vẫn tiếp tục suy giảm, với dự báo mức đầu tư dầu thô toàn cầu xuống dưới 500 tỷ USD vào năm 2026 – năm thứ ba liên tiếp sụt giảm.
Di cư dòng vốn và xu hướng đầu tư hạ tầng
Dòng vốn đầu tư năng lượng đang dịch chuyển bền vững từ khai thác nhiên liệu sang hệ thống điện:
Hạ tầng điện năng: Hơn 70% tổng vốn đầu tư ngành điện toàn cầu hiện tập trung vào các công nghệ phát thải thấp.
Điện mặt trời và lưới điện: Điện mặt trời dự kiến thu hút khoảng 365 tỷ USD trong năm tới, trong khi chi tiêu cho lưới điện đang tăng trưởng gần 20% mỗi năm do nhu cầu hiện đại hóa hệ thống điện.
Tính kinh tế của công nghệ: Quyết định của các nhà đầu tư không chỉ dựa trên các cam kết chính sách, mà dựa trên hiệu quả kinh tế khi các công nghệ năng lượng tái tạo dần chiếm ưu thế nhờ chi phí vận hành (fuel cost) gần như bằng không sau khi hoàn thiện hạ tầng.
Giai đoạn chuyển dịch của hệ thống năng lượng
Dù nhu cầu về than và LNG vẫn duy trì trong ngắn hạn tại một số khu vực do các đặc thù về tài chính và hạ tầng hiện hữu, nhưng xu hướng dòng vốn đã rất rõ ràng: phần lớn tăng trưởng vốn trong ngành năng lượng đang đổ vào các công nghệ phát điện, truyền tải, lưu trữ và tiêu thụ điện năng.
Việc đầu tư vào các hệ thống năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh và công nghệ lưu trữ là thước đo chính xác nhất cho sự thay đổi cấu trúc của hệ thống năng lượng toàn cầu. Với tỷ trọng đầu tư gấp hơn hai lần so với nhiên liệu hóa thạch, dòng vốn đang tạo ra lực đẩy mạnh mẽ cho quá trình điện khí hóa, biến đây trở thành lựa chọn mặc định cho các dự án phát triển năng lượng thế hệ mới.
---
Bản tin tổng hợp dữ liệu đầu tư năng lượng tính đến ngày 29/6/2026.
