Sau thời gian dài áp dụng các quy định thắt chặt đối với các nhà máy lọc dầu, chính quyền bang California đang mở rộng phạm vi giám sát sang hệ thống phân phối bán lẻ. Trọng tâm của cuộc điều tra mới là cáo buộc các đơn vị bán lẻ xăng dầu sử dụng phần mềm thuật toán để điều phối giá, nhằm giải quyết vấn đề chênh lệch giá xăng dầu (fuel price premium) vốn kéo dài tại bang này.

Cáo buộc về hành vi điều phối giá thông qua thuật toán

Trong đơn kiện được đệ trình ngày 22/6 tại tòa án liên bang ở Sacramento, các nguyên đơn cáo buộc hàng loạt nhà bán lẻ nhiên liệu lớn đã sử dụng thuật toán từ nhà cung cấp Kalibrate để duy trì giá bán lẻ ở mức cao bất hợp lý. Hành vi này được cho là đã làm tăng giá xăng tại hơn 1.700 trạm dịch vụ trên toàn bang từ 20-30 cent/gallon, vi phạm luật chống độc quyền của California và lệnh cấm mới của bang đối với các thuật toán định giá chung.

Các đơn vị bị nhắc tên trong đơn kiện bao gồm BP, mạng lưới ARCO của Marathon Petroleum, 7-Eleven, Circle K, Walmart và Albertsons.

Từ minh bạch hóa lợi nhuận lọc dầu đến kiểm soát biên độ bán lẻ

Động thái pháp lý này đánh dấu giai đoạn tiếp theo trong cuộc điều tra rộng hơn của bang California về cơ chế hình thành giá xăng dầu. Trước đó, các đạo luật đã buộc các nhà máy lọc dầu phải công bố chi tiết dữ liệu biên lợi nhuận. Ủy ban Năng lượng California (CEC) từ lâu đã nghiên cứu về "phụ phí xăng dầu" – khoản chênh lệch không giải thích được giữa giá bán lẻ và tổng các chi phí cấu thành (chi phí dầu thô, biên lọc dầu, thuế và tuân thủ quy định). Khoản chênh lệch này thường dao động từ 40-50 cent/gallon.

Sụt giảm công suất: Dữ liệu từ CEC và EIA cho thấy năng lực lọc dầu tại California đã giảm 30% trong 5 năm qua, từ mức 3 triệu thùng/ngày xuống còn 2,1 triệu thùng/ngày. Sự thắt chặt nguồn cung này đã khiến CEC phải nhìn nhận khoản chênh lệch giá như một kết quả thị trường thay vì đơn thuần là "lợi nhuận dư thừa".

Chênh lệch giá: Theo dữ liệu từ Platts và DTN, biên độ chênh lệch giữa giá giao ngay (spot) và giá xuất xưởng (rack) trung bình đạt 67,46 cent/gallon trong năm qua. Đáng chú ý, biên độ giữa giá xuất xưởng và giá bán lẻ cao gấp đôi, đạt trung bình 1,38 USD/gallon theo dữ liệu từ DTN và EIA.

Các chuyên gia cho rằng nguồn cung nội bang thiếu hụt so với nhu cầu, kết hợp với các tiêu chuẩn nhiên liệu đặc thù (CARBOB và CARB diesel) đã đẩy giá xăng tại California lên cao.

Cơ sở pháp lý của vụ kiện

Việc yêu cầu các nhà máy lọc dầu báo cáo chi tiết về chi phí và lợi nhuận đã giúp các cơ quan quản lý xác định chính xác hơn biên lọc dầu. Khi biên lợi nhuận thượng nguồn trở nên minh bạch, các nguyên đơn có cơ sở để lập luận rằng biên lợi nhuận bán lẻ hiện đang bị thổi phồng độc lập, thay vì là sự phản ánh chi phí từ khâu thượng nguồn.

Đơn kiện cáo buộc các nhà bán lẻ sử dụng phần mềm định giá bên thứ ba để theo dõi giá đối thủ trong thời gian thực, tạo ra cơ chế điều phối ngầm (tacit coordination). Việc sử dụng thuật toán giúp các nhà bán lẻ duy trì biên lợi nhuận cao mà không cần thông qua các hình thức thông đồng trực tiếp, vốn là các dấu hiệu vi phạm chống độc quyền truyền thống. Với dữ liệu biên lợi nhuận lọc dầu đã được công khai, vụ kiện có khả năng cô lập được hành vi định giá tại khâu bán lẻ như là nguồn gốc của các khoản phụ phí bất thường.

Nguồn tin: Xangdau.net