Năm năm trước, hơn 40 quốc gia đã cam kết giảm quy mô và loại bỏ dần việc sử dụng điện than không qua xử lý tại Hội nghị thượng đỉnh khí hậu COP26 của Liên Hợp Quốc vào năm 2030-2040, với hàng trăm tổ chức hứa hẹn chấm dứt tài trợ quốc tế cho than đá.
Ba năm sau, Nhóm G7, gồm Hoa Kỳ, Anh, Canada, Pháp, Đức, Ý và Nhật Bản, đã chính thức nhất trí từ bỏ việc sử dụng điện than không qua xử lý trong giai đoạn 2030-2035, đánh dấu cam kết lớn đầu tiên của các nền kinh tế lớn nhất thế giới. Nhưng giờ đây, các quy tắc đang được viết lại, và trong thời kỳ khủng hoảng, than đá luôn quay trở lại. Nhu cầu toàn cầu về than đá như một nguồn năng lượng chính đang tăng mạnh trở lại, nhờ vào cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra do chiến tranh ở Iran gây ra, với các quốc gia trước đây ưu tiên năng lượng sạch hơn đang đảo ngược hướng đi và sử dụng than đá như một giải pháp thay thế cơ bản đáng tin cậy và tiết kiệm chi phí.
Các chính phủ trên toàn thế giới đang tuyệt vọng điều chỉnh chiến lược năng lượng của họ để đối phó với tình trạng thiếu hụt nguồn cung và chi phí khí đốt tự nhiên tăng vọt. Ấn Độ nhập khẩu khoảng 60% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) thông qua eo biển Hormuz dễ bị tổn thương, và hiện nay, giá khí đốt cao đã buộc nước này phải ưu tiên than đá trong nước rẻ hơn.
Ấn Độ hiện đang đốt lượng than kỷ lục trong bối cảnh đợt nắng nóng trên toàn quốc đẩy nhu cầu điện lên mức cao kỷ lục, với nhiệt độ vượt quá 45°C ở một số khu vực. Nhu cầu điện năng cao điểm của Ấn Độ đã tăng vọt lên mức cao nhất mọi thời đại là 257 GW, với các nhà máy nhiệt điện than cung cấp hơn 75% trong thời gian cao điểm. Chính quyền đã ra lệnh cho các nhà máy nhiệt điện than sử dụng nhiên liệu nhập khẩu hoạt động hết công suất và chỉ đạo các nhà máy nhiệt điện khí đang ngừng hoạt động khởi động lại để hỗ trợ lưới điện.
Tương tự, Hàn Quốc đang tăng mạnh sản lượng điện từ than đá lên hơn một phần ba và chuyển hướng khỏi khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Điều này đã khiến nhập khẩu than đá tăng vọt, riêng nhập khẩu từ Nga đã tăng 95% trong quý đầu năm. Chính phủ Hàn Quốc đã bãi bỏ quy định giới hạn sản lượng vào mùa xuân, vốn trước đây giới hạn các nhà máy điện than ở mức 80%. Tỷ lệ sử dụng các lò phản ứng hạt nhân cũng được đẩy lên tới 80% để phòng ngừa rủi ro nguồn cung.
Than đá cũng đang trở lại ở châu Âu, nơi mà năng lượng sạch được ưa chuộng. Hồi tháng 3, Thủ tướng Friedrich Merz tuyên bố rằng Đức có thể phải làm chậm quá trình loại bỏ dần các nhà máy điện than để bảo vệ ngành công nghiệp cốt lõi của đất nước trước các mục tiêu ngừng hoạt động không thực tế. Việc thúc đẩy loại bỏ dần chậm hơn diễn ra trong bối cảnh trì hoãn đấu thầu và xây dựng các nhà máy điện khí đốt sẵn sàng cho hydro, vốn được dự định làm nguồn dự phòng đáng tin cậy cho năng lượng gió và mặt trời. Các đại diện ngành công nghiệp đã kêu gọi các nhà lập pháp tạm thời cho phép các nhà máy điện than hiện đang ở "chế độ dự trữ" quay trở lại thị trường thông thường để giúp giảm bớt sự tăng vọt giá năng lượng. Mục tiêu trung hòa khí hậu của Berlin không phải lúc nào cũng phù hợp với thực tế ngắn hạn về an ninh năng lượng. Mặc dù chính phủ liên bang gần đây đã công bố dự thảo luật mới về trợ cấp cho các nhà máy điện khí để hỗ trợ phát triển năng lượng xanh, các nhà điều hành lưới điện vẫn tiếp tục dựa vào than đá để ổn định nguồn cung năng lượng tái tạo biến động.
Luật Loại bỏ Than đá mang tính bước ngoặt của Đức, được thông qua năm 2020, quy định việc đóng cửa từng bước các nhà máy điện than và than nâu, với thời hạn chấm dứt cuối cùng được đặt ra vào năm 2038. Tuy nhiên, chiến lược của quốc gia này nhằm thay thế than đá bằng tối đa 15 gigawatt nhà máy điện khí sẵn sàng cho hydro đã chậm tiến độ đáng kể, tạo ra một khoảng trống tiềm tàng trong công suất điện cơ bản.
Trong khi đó, Hạ viện Ý hồi đầu năm nay đã bỏ phiếu hoãn thời hạn loại bỏ than đá vĩnh viễn của quốc gia thêm 13 năm, từ năm 2025 đến năm 2038. Các nhà lập pháp biện minh cho việc đảo ngược cam kết loại bỏ than đá năm 2017 bằng cách viện dẫn căng thẳng địa chính trị leo thang và tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu ở Trung Đông. Bốn nhà máy nhiệt điện than cuối cùng của Ý - chủ yếu thuộc sở hữu của công ty điện lực Enel S.p.A. (OTCPK:ENLAY) - hiện đã được gia hạn thời gian hoạt động chính thức. Chính phủ hiện coi các nhà máy này là tài sản khẩn cấp có thể được tái kích hoạt nếu giá khí đốt tự nhiên và dầu mỏ vẫn ở mức cao.
Than đá được coi là nguyên nhân chính gây ra sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu, chịu trách nhiệm cho khoảng 40% tổng lượng khí thải nhà kính (GHG) và 70% sự gia tăng năng lượng do đốt cháy. Dấu chân carbon lớn của nó khiến nó trở thành nguồn phát điện gây ô nhiễm nhất trong tất cả các nguồn phát điện chính, phát thải lượng CO2 gấp đôi so với khí đốt tự nhiên trên mỗi đơn vị năng lượng được sản xuất. Tuy nhiên, sự trở lại mạnh mẽ của than đá khó có thể đảo ngược quá trình chuyển đổi năng lượng sạch, phần lớn là do chi phí năng lượng tái tạo đang giảm. Thực tế, chi phí năng lượng bình quân (LCOE) của năng lượng mặt trời và điện gió trên đất liền hiện nay rẻ hơn đáng kể so với than đá, nằm trong khoảng từ 24 đến 96 đô la Mỹ/MWh so với 68 đến 166 đô la Mỹ/MWh đối với các nhà máy điện than mới.
Nguồn tin: Xangdau.net
