Trung Quốc đã rút một lượng lớn từ kho dự trữ dầu thô trong cuộc xung đột tại Iran, cắt giảm nhập khẩu trong khi vẫn duy trì hoạt động lọc dầu và giảm bớt áp lực lên nguồn cung dầu toàn cầu.
Hoạt động mua hàng của Trung Quốc đã chuyển dịch từ dầu thô Iran sang các lô hàng dầu từ vùng Vịnh có chiết khấu, khiến 30–34,5 triệu thùng dầu Iran bị mắc kẹt trong kho lưu trữ nổi.
Các kho dự trữ khổng lồ của Trung Quốc đang nổi lên như một nhân tố ổn định thị trường mới, cho phép Bắc Kinh gây ảnh hưởng đến giá dầu toàn cầu thông qua thời điểm mua hàng thay vì thông qua sản xuất.
Trong cuộc xung đột tại Iran, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc phần lớn đã ngừng cạnh tranh để giành lấy dầu thô từ Trung Đông, giúp các lô hàng từ vùng Vịnh trở nên dồi dào hơn cho châu Âu, Ấn Độ và phần còn lại của châu Á đúng lúc các nhà giao dịch đang chuẩn bị cho một cú sốc nguồn cung.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính Trung Quốc đã rút 41 triệu thùng từ kho dự trữ dầu thô trong tháng 6, một trong những đợt rút kho hàng tháng lớn nhất từng được ghi nhận. Các nhà máy lọc dầu đã đáp ứng nhu cầu nội địa từ kho lưu trữ thay vì bù đắp lượng dầu đó thông qua nhập khẩu, cho phép Bắc Kinh vượt qua đợt tăng giá mạnh của dầu thô Trung Đông do xung đột gây ra.
Số lượng dầu đó đã được tích lũy từ rất lâu trước khi xung đột xảy ra. Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ ước tính Trung Quốc đã dành phần lớn năm 2025 để mua khoảng 900.000 thùng mỗi ngày cho kho dự trữ chiến lược và thương mại bất cứ khi nào giá cả hạ nhiệt.
Các nhà máy lọc dầu tư nhân "teapot" đã cắt giảm tỷ lệ vận hành do biên lợi nhuận lọc dầu thấp, nhu cầu nhiên liệu chậm lại và giá dầu thô cao hơn đã siết chặt lợi nhuận. Reuters đưa tin rằng một số nhà máy lọc dầu đã chuyển hướng mua hàng sang các loại dầu vùng Vịnh được chiết khấu và trì hoãn các lô hàng từ Iran, để lại hàng triệu thùng dầu trôi nổi ngoài khơi mà không có người mua ngay lập tức.
Nhập khẩu của Trung Quốc sụp đổ nhanh hơn nhu cầu lọc dầu
Vào cuối tháng 5, Kpler ước tính rằng nhập khẩu dầu thô bằng đường biển của Trung Quốc đã giảm xuống còn 6,78 triệu thùng/ngày, mức thấp nhất trong gần một thập kỷ, giảm từ 8,5 triệu thùng/ngày trong tháng 4 và thấp hơn nhiều so với mức trung bình 10,66 triệu thùng/ngày của năm 2025. Tuy nhiên, lượng đầu vào của nhà máy lọc dầu lại giảm ít hơn nhiều, cho thấy các nhà máy lọc dầu đang bù đắp sự chênh lệch bằng cách rút từ kho dự trữ.
Trong tháng 5, Kpler ước tính rằng các nhà máy lọc dầu Trung Quốc vẫn nắm giữ hơn 300 triệu thùng dầu thô trong kho lưu trữ tại nhà máy, đủ để bù đắp sự thiếu hụt nhập khẩu trong khoảng 60 đến 75 ngày tới mà không cần tăng cường mua hàng. Đồng thời, dự trữ dầu mỏ chiến lược của Trung Quốc đã tăng thêm 8 triệu thùng sau khi xung đột bắt đầu, mặc dù tồn kho tại nhà máy lọc dầu giảm 15 triệu thùng. Nói cách khác, Bắc Kinh đã bảo toàn lượng dự trữ do chính phủ kiểm soát trong khi các nhà máy lọc dầu thương mại cung cấp cho thị trường từ các bể chứa của riêng họ.
Trong một phân tích theo dõi được công bố trên blog vào tháng 7, Kpler đã điều chỉnh lại lượng nhập khẩu tháng 5 xuống còn khoảng 6,7 triệu thùng/ngày, thấp hơn 4,4 triệu thùng/ngày so với mức trung bình quý đầu tiên, trong khi công suất lọc dầu chỉ giảm 1,8 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước xuống còn khoảng 13,1 triệu thùng/ngày, xác nhận rằng dầu thô lưu kho đã thay thế cho hàng nhập khẩu.
Theo Kpler, sự vắng mặt của Trung Quốc đã làm thay đổi giá dầu thô tại châu Á.
Việc Trung Quốc giảm mua hàng đã giúp dầu thô vùng Vịnh trở nên sẵn có hơn trên khắp châu Á. Saudi Aramco đã phản ứng bằng cách cắt giảm giá dầu Arab Light cho người mua châu Á 4 USD/thùng đối với các lô hàng xếp vào tháng 6, thêm 6 USD cho tháng 7 và thêm 11 USD nữa cho tháng 8, khiến loại dầu chủ lực của họ có mức chiết khấu 1,50 USD/thùng so với giá chuẩn Oman-Dubai.
Trong thời gian lệnh ngừng bắn ngắn ngủi giữa Mỹ và Iran, người mua Trung Quốc đã trở nên chọn lọc hơn nhiều.
Reuters đưa tin rằng công ty tư nhân Shenghong Petrochemical đã mua khoảng 12 triệu thùng dầu Iraq, Abu Dhabi và Saudi để phục vụ cho các chuyến hàng đến vào tháng 7 sau khi các nhà sản xuất vùng Vịnh giảm giá. Dầu thô Iran trở nên kém cạnh tranh hơn, với dự báo nhập khẩu sẽ giảm xuống còn khoảng 556.000 thùng/ngày trong tháng 7, mức thấp nhất kể từ đầu năm 2023, trong khi 30 đến 34,5 triệu thùng vẫn đang trôi nổi trên biển chờ người mua.
Dầu thô chiếm gần như toàn bộ sự phục hồi xuất khẩu của vùng Vịnh.
IEA ước tính xuất khẩu dầu thô và condensate của vùng Vịnh tăng 6,5 triệu thùng/ngày trong tháng 6 lên 16,1 triệu thùng/ngày, chiếm 85% tổng mức phục hồi. Các sản phẩm tinh chế và LPG vẫn duy trì dưới một nửa so với mức xuất khẩu trước xung đột.
Việc Trung Quốc rút lui khỏi dầu thô Iran đã khiến hàng triệu thùng dầu không có người mua. Reuters ước tính Iran đã vận chuyển từ 30 đến 34,5 triệu thùng dầu thô trong khoảng thời gian từ giữa tháng 6 đến đầu tháng 7. Tuy nhiên, nhiều lô hàng trong số đó vẫn đang nằm trên biển hoặc trong các kho lưu trữ nổi quanh Đông Nam Á khi các nhà máy lọc dầu Trung Quốc chuyển sang các nguồn cung được chiết khấu từ Iraq, Abu Dhabi và Saudi Arabia. Nhập khẩu dầu thô Iran vào Trung Quốc dự kiến sẽ giảm xuống còn khoảng 556.000 thùng/ngày trong tháng 7, mức thấp nhất kể từ đầu năm 2023.
Mặc dù vậy, Kpler kỳ vọng Trung Quốc vẫn sẽ là khách hàng chính của Iran nhưng cho biết nhu cầu dầu thô trầm lắng và mức chiết khấu thu hẹp đang hạn chế sự quan tâm mua hàng. Công ty này cũng kỳ vọng Iran sẽ chuyển các lô hàng vào kho lưu trữ ngoài khơi khi không tìm được người mua ngay lập tức, cho phép hoạt động xuất khẩu tiếp tục trong khi trì hoãn các giao dịch cuối cùng.
Trong nhiều thập kỷ, bộ giảm xóc chính của thị trường dầu mỏ là công suất sản xuất dự phòng của Saudi Arabia. Khi nguồn cung biến mất, các nhà giao dịch theo dõi Riyadh để tìm dấu hiệu cho thấy các thùng dầu bổ sung đang trên đường tới. Nhưng Trung Quốc đã âm thầm đưa thêm một biến số thứ hai vào phương trình đó. Nhiều năm tích trữ đã mang lại cho nhà nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới khả năng rời khỏi thị trường trong nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng, cho phép hàng tồn kho thương mại hấp thụ các cú sốc nguồn cung thay vì buộc phải tranh giành ngay lập tức các lô hàng thay thế.
OPEC (Saudi Arabia) ảnh hưởng đến giá dầu thông qua sản xuất, nhưng Trung Quốc ngày càng gây ảnh hưởng đến giá dầu thông qua thời điểm mua hàng. Các nhà giao dịch đã dành nhiều thập kỷ theo dõi hạn ngạch sản xuất của Saudi Arabia để tìm dấu hiệu cho động thái tiếp theo trên thị trường dầu thô, nhưng mức tồn kho của Trung Quốc hiện cũng đang trở nên quan trọng không kém.
Nguồn tin: Xangdau.net
