Hai tháng rưỡi sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran bắt đầu, Cộng hòa Hồi giáo đang tiến gần hơn đến việc kiểm soát có chọn lọc dòng chảy tàu chở dầu qua eo biển Hormuz, một dấu hiệu cho thấy việc tiếp cận điểm nghẽn quan trọng này có thể sẽ không bao giờ được tự do vô điều kiện như trước ngày 28 tháng 2.

Những nhận định cho rằng Iran đang nắm quyền kiểm soát hoạt động ở mức độ lớn đối với các tàu cố gắng đi qua eo biển Hormuz được củng cố bởi các báo cáo cho rằng hai nước láng giềng của Iran bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi việc đóng cửa trên thực tế điểm nghẽn dầu và khí hóa lỏng này, Iraq và Pakistan, đã đàm phán và đạt được các thỏa thuận từng trường hợp cụ thể để giúp các lô hàng dầu khí được vận chuyển ra khỏi Vịnh Ba Tư.

Iraq, nhà sản xuất lớn thứ hai của OPEC, đã chứng kiến xuất khẩu dầu và doanh thu của mình bị tê liệt nghiêm trọng do các cuộc xung đột ở Trung Đông và việc đóng cửa eo biển Hormuz, vốn là con đường duy nhất để vận chuyển dầu thô Basrah của Iraq ra thị trường quốc tế. Iraq là một trong những nước sản xuất dầu khí vùng Vịnh đầu tiên cắt giảm sản lượng khai thác và hiện chỉ xuất khẩu một phần nhỏ dầu thô qua đường ống dẫn đến bờ biển Địa Trung Hải của Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, cảng xuất khẩu chính của nước này tại Basrah, nơi xử lý phần lớn hàng xuất khẩu trước chiến tranh, đang bị hạn chế do eo biển Hormuz gần như không thể vượt qua.

Kể từ khi chiến tranh bắt đầu, Iraq đã vận chuyển một số hàng hóa về phía đông qua eo biển nhờ các thỏa thuận song phương với lực lượng Iran.

Gần đây nhất, Iraq và Iran đã đạt được thỏa thuận đảm bảo an toàn cho hai siêu tàu chở dầu, mỗi tàu chở khoảng 2 triệu thùng dầu thô, đi qua Hormuz. Những tàu chở dầu thô cỡ lớn (VLCC) này đã an toàn rời khỏi eo biển vào cuối tuần trước.

Iraq đang đàm phán với Iran để đảm bảo an toàn cho nhiều tàu chở dầu khác vận chuyển dầu của Iraq đến các thị trường qua Hormuz, một quan chức Bộ Dầu mỏ Iraq nói với Reuters tuần này.

Iraq là một trong những thành viên OPEC phụ thuộc nhiều nhất vào doanh thu từ dầu mỏ, chiếm khoảng 95% thu nhập ngân sách của nước này. Đối với Baghdad, nơi chỉ có thể vận chuyển một lượng nhỏ dầu thô qua đường ống đến Thổ Nhĩ Kỳ và bờ biển Địa Trung Hải, việc eo biển Hormuz hoạt động bình thường có tầm quan trọng sống còn đối với nền kinh tế của họ.

Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi Iraq đang đàm phán với Iran về việc tàu chở dầu đi qua eo biển này.

Trong khi đó, một trong những nước láng giềng phía đông của Iran, Pakistan – quốc gia đã làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran trong những tuần gần đây – đang đàm phán để đưa khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar ra khỏi Vịnh Ba Tư lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Pakistan đã dựa vào nguồn cung cấp LNG dài hạn của Qatar trong nhiều năm, nhưng chiến tranh ở Trung Đông và việc đóng cửa eo biển Hormuz đã dẫn đến việc ngừng sản xuất và xuất khẩu LNG của Qatar.

Không có LNG của Qatar, Pakistan đang phải vật lộn với cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng với tình trạng mất điện và phân phối nhiên liệu theo định mức.

Nhờ một thỏa thuận song phương giữa Pakistan và Iran, hai tàu chở LNG của Qatar hiện đang trên đường đến Pakistan sau khi đi qua eo biển Hormuz thành công trong những ngày gần đây. Theo nguồn tin của Reuters, cả Pakistan và Iraq đều không trực tiếp trả tiền cho Iran hoặc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) để đảm bảo quyền đi lại.

Với các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang bế tắc, “Iran dường như vẫn sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận tương tự như thỏa thuận hạt nhân năm 2015, với phần thưởng bổ sung là quyền điều hành eo biển Hormuz”, Helima Croft, Trưởng bộ phận Chiến lược Hàng hóa Toàn cầu và Nghiên cứu MENA tại RBC Capital Markets, đã viết trong một bản ghi chú tuần trước.

Điều này xảy ra trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thẳng thừng bác bỏ phản hồi của Iran đối với thỏa thuận khung do Mỹ đề xuất là “vô nghĩa”.

“Hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz ngày càng có vẻ hoạt động ngoài khuôn khổ giám sát truyền thống”, công ty tình báo hàng hải Windward cho biết trong một phân tích hồi đầu tuần này.

Nguồn tin: Xangdau.net