Nguy cơ gián đoạn kinh tế đối với Iraq đã tạm thời được ngăn chặn khi Thổ Nhĩ Kỳ đồng ý một thỏa thuận tạm thời có thời hạn một năm, cho phép tiếp tục hoạt động xuất khẩu dầu thô qua hành lang đường ống Iraq-Thổ Nhĩ Kỳ (ITP) đến cảng Ceyhan. Giao thức mới này gộp hai đường ống riêng biệt thành một cơ chế thống nhất, tuân thủ theo "Thỏa thuận đường ống dầu thô" năm 1973.

Tầm quan trọng của tuyến đường ống phía Bắc:

Tuyến ITP trở nên đặc biệt quan trọng đối với khả năng thương mại hóa dầu thô của Iraq kể từ sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa từ ngày 28/2/2026. Trước đó, khoảng 95% sản lượng dầu thô của Iraq được vận chuyển qua Hormuz tới các thị trường châu Á, trong đó có Trung Quốc, chiếm hơn 90% ngân sách hàng năm của Baghdad. Việc phong tỏa eo biển này đã buộc các giếng dầu phải đóng cửa do bể chứa đầy, gây nguy cơ hư hại vĩnh viễn cho vỉa chứa do mất áp suất, sự xâm nhập của nước và ăn mòn.

Nội dung thỏa thuận và bối cảnh pháp lý:

Theo Bộ Tài nguyên Thiên nhiên khu vực Kurdistan (KRI), giao thức này cho phép duy trì lưu lượng xuất khẩu ổn định hơn 200.000 thùng/ngày (bpd) qua hành lang Ceyhan. Hoạt động xuất khẩu qua tuyến này từng bị đình chỉ hoàn toàn từ tháng 3/2023 sau phán quyết của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC), yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ bồi thường 1,5 tỷ USD cho Baghdad do cho phép chính quyền KRI xuất khẩu dầu độc lập, vi phạm thỏa thuận năm 1973.

Các thách thức về dài hạn:

Mặc dù thỏa thuận mang tính giải pháp tình thế, các nguồn tin trong ngành cho biết Ankara đang đặt ra các điều kiện thương mại khắt khe để tối ưu hóa lợi ích:

Liên doanh và đầu tư: Yêu cầu các dự án liên doanh đa tầng trong ngành dầu khí, hóa dầu và điện lực.

Bù trừ tài chính: Yêu cầu các điều khoản bù đắp khoản tiền phạt 1,5 tỷ USD mà Thổ Nhĩ Kỳ vẫn nợ Baghdad.

Phí vận chuyển và cam kết lưu lượng: Yêu cầu tăng phí vận chuyển cố định trên mỗi thùng dầu và cam kết khối lượng xuất khẩu ổn định hàng ngày với các điều khoản phạt vi phạm (one-for-one) nếu lưu lượng không đạt mức cam kết.

Sự ổn định của hành lang xuất khẩu này trong tương lai phụ thuộc vào việc Iraq có đáp ứng được các yêu cầu thương mại của Thổ Nhĩ Kỳ hay không, trong bối cảnh các diễn biến địa chính trị tại Trung Đông đang định hình lại cấu trúc thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Nguồn tin: Xangdau.net