Cả Iraq và Pakistan đều đã ký kết các thỏa thuận với Iran để vận chuyển dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ vùng Vịnh, theo năm nguồn tin am hiểu vấn đề, nhằm thể hiện khả năng kiểm soát dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz của Tehran.
Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran đã làm giảm mạnh xuất khẩu năng lượng từ khu vực thường cung cấp 20% lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Mỹ đã phong tỏa các cảng của Iran trong những tuần gần đây. Và mặc dù ban đầu Iran tìm cách ngăn chặn giao thông qua eo biển, nhưng lập trường đó hiện đang thay đổi, theo Claudio Steuer thuộc Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford.
"Iran đã chuyển từ việc phong tỏa Hormuz sang kiểm soát việc tiếp cận nó... Hormuz không còn là tuyến đường vận chuyển trung lập nữa, mà là một hành lang được kiểm soát," ông nói. Do phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu thường được vận chuyển qua eo biển này, Iraq là một trong những nước sản xuất bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi việc đóng cửa eo biển, trong khi Pakistan, quốc gia đã tìm cách làm trung gian hòa giải trong cuộc xung đột, phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu năng lượng từ vùng Vịnh và phải đối mặt với chi phí nhiên liệu tăng vọt.
Trong một thỏa thuận giữa Baghdad và Tehran chưa từng được công bố trước đây, Iraq đã đảm bảo an toàn cho hai tàu chở dầu thô cỡ lớn, mỗi tàu chở khoảng 2 triệu thùng dầu thô, đi qua eo biển vào Chủ Nhật.
Iraq hiện đang nỗ lực để nhận được sự chấp thuận của Iran cho nhiều chuyến vận chuyển hơn, một quan chức Bộ Dầu mỏ Iraq quen thuộc với thỏa thuận ban đầu và các cuộc đàm phán hiện tại nói với Reuters, khi chính phủ tìm cách bảo vệ doanh thu dầu mỏ chiếm 95% ngân sách của nước này.
"Iraq là đồng minh thân cận của Iran, và bất kỳ sự suy thoái nào trong nền kinh tế của Iraq cũng sẽ gây tổn hại đến lợi ích kinh tế của Iran tại nước này," quan chức này cho biết.
Một quan chức Bộ Dầu mỏ Iraq khác và một nguồn tin trong ngành vận tải biển cũng xác nhận các cuộc đàm phán với Tehran. Tất cả các nguồn tin đều yêu cầu giấu tên vì họ không được phép phát ngôn về vấn đề này. Người phát ngôn chính phủ Iraq chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức khi được hãng Reuters yêu cầu bình luận.
KHÍ LNG TỪ QATAR ĐẾN PAKISTAN
Tương tự, hai tàu chở khí LNG từ Qatar đang hướng đến Pakistan theo một thỏa thuận song phương riêng biệt giữa Islamabad và Tehran, hai nguồn tin trong ngành am hiểu vấn đề này nói với Reuters, cũng yêu cầu giấu tên vì họ không được phép nói chuyện với giới truyền thông.
Pakistan nhận được khoảng 10 chuyến hàng LNG mỗi tháng trước chiến tranh và hiện phải đáp ứng nhu cầu điện năng cao điểm mùa hè để làm mát.
Cả Iraq và Pakistan đều không thanh toán trực tiếp cho Iran hoặc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) liên quan đến việc vận chuyển, các nguồn tin cho biết.
Qatar không trực tiếp tham gia vào các thỏa thuận song phương, hai nguồn tin trong ngành cho biết, nhưng họ đã thông báo cho Mỹ trước các chuyến hàng đến Pakistan.
Bộ Dầu khí và Bộ Thông tin của Pakistan không trả lời ngay lập tức các yêu cầu bình luận. Bộ Ngoại giao Qatar cũng vậy.
IRAN SIẾT CHẶT KIỂM SOÁT
Theo các nguồn tin thân cận với các cuộc thảo luận, các quốc gia khác đang tìm kiếm những thỏa thuận tương tự, khi chi phí năng lượng tăng cao và sự gián đoạn nguồn cung đang gây áp lực nặng nề, đặc biệt là đối với các nền kinh tế châu Á.
"Khi ngày càng nhiều chính phủ sẵn sàng ký kết các thỏa thuận với Iran để được phép đi qua eo biển, điều đó có nguy cơ bình thường hóa ý tưởng rằng Iran sẽ kiểm soát eo biển Hormuz một cách lâu dài hơn", Saul Kavonic, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu tại công ty tư vấn MST Marquee, cho biết.
Trước chiến tranh, khoảng 3.000 tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz mỗi tháng. Theo dữ liệu vận tải biển, lưu lượng giao thông hiện chỉ còn khoảng 5% so với mức đó.
Sự gián đoạn đã khiến giá dầu Brent tăng vọt hơn 50% kể từ khi xung đột bùng nổ vào cuối tháng Hai. Giá khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) ở châu Âu và châu Á đã tăng khoảng 35% đến 50%.
Iran tuyên bố muốn duy trì quyền kiểm soát eo biển sau chiến tranh. Iran đã yêu cầu bồi thường, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và tiếp cận các tài sản bị đóng băng như một phần của bất kỳ thỏa thuận nào, những điều kiện mà Tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả là "vô lý", dập tắt hy vọng về một thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Trong khi đó, Iran đang chính thức hóa quyền kiểm soát của mình đối với eo biển, các nguồn tin trong ngành cho biết. Và nước này đã yêu cầu Iraq cung cấp tài liệu cho mỗi tàu chở dầu để tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển qua các tuyến đường biển được chỉ định dưới sự giám sát của lực lượng hải quân nước này, một quan chức Bộ Dầu mỏ Iraq cho biết.
Các nhóm chuyên trách tại Bộ Dầu mỏ Iraq đang cung cấp cho chính quyền Iran thông tin chi tiết về từng tàu, bao gồm điểm đến, chi tiết vận chuyển, quyền sở hữu và thông số kỹ thuật hàng hóa, để giúp tránh các sự cố.
Một nguồn tin Pakistan nắm rõ các cuộc đàm phán với Iran về việc tàu thuyền đi qua cho biết đã có một số trục trặc trong quá trình này.
"Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đôi khi thay đổi mục tiêu, vì vậy rất khó để giữ mọi thứ đi đúng hướng, nhưng chúng tôi đang nỗ lực vượt qua," ông nói.
Nguồn tin: Xangdau.net
