Jamaica có thể đang đi theo bước chân của các nước láng giềng vùng Caribbean, như Guyana, khi lên kế hoạch khoan dầu, bất chấp việc quốc gia này rất dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu. Trong những năm gần đây, hoạt động thăm dò dầu khí ở vùng Caribbean đã bùng nổ, sau những thành công trong việc khoan dầu ở Guyana và Suriname. Nhưng, vào thời điểm Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đang kêu gọi chấm dứt hoạt động thăm dò, liệu Jamaica có theo đuổi tương lai dựa vào nhiên liệu hóa thạch?
Hiện tại, Jamaica nhập khẩu toàn bộ nhiên liệu, chi tiêu từ 1,5 đến 2 tỷ đô la mỗi năm cho nhập khẩu năng lượng. Tuy nhiên, những phát hiện thành công từ các cuộc thử nghiệm trên mẫu đáy biển từ bờ biển phía nam Jamaica hồi đầu năm nay cho thấy khu vực này có thể phù hợp cho việc phát triển dầu khí. Công ty năng lượng United Oil & Gas có trụ sở tại Anh, đơn vị nắm giữ giấy phép thăm dò độc quyền cho khu vực rộng 22.400 km2 tại lưu vực Walton-Morant, đã xác định được hydrocarbon trong các mẫu.
Bộ trưởng Năng lượng Jamaica, Daryl Vaz, gọi những phát hiện này là “rất tích cực” trong một tuyên bố báo chí. “Họ chưa được nhìn thấy hay chạm vào thứ thật sự, nhưng [kết quả] vẫn rất quan trọng… Tôi lạc quan một cách thận trọng và đang cầu nguyện rất nhiều… bởi vì tác động của bất kỳ phát hiện nào cũng sẽ rất lớn,” Vaz tuyên bố. Tuy nhiên, các nhà bảo vệ môi trường lại ít nhiệt tình hơn, đặc biệt là vì hòn đảo này rất dễ bị tổn thương trước tác động của biến đổi khí hậu, khi đã bị tàn phá bởi một trong những cơn bão Đại Tây Dương dữ dội nhất trong lịch sử vào năm ngoái.
Là một quốc đảo nhỏ đang phát triển, Jamaica rất dễ bị ảnh hưởng bởi tác động của biến đổi khí hậu, chẳng hạn như bão và lốc xoáy thường xuyên hơn và dữ dội hơn, hạn hán kéo dài hơn và mực nước biển dâng cao, theo Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc. Ví dụ, vào năm 2024, cơn bão Beryl đã ảnh hưởng đến 45.000 nông dân, làm hư hại khoảng 8.700 ngôi nhà và gây tác động xấu đến chăn nuôi và nghề cá, dẫn đến thiệt hại kinh tế ước tính là 6,5 tỷ đô la Mỹ.
Theresa Rodriguez-Moodie, người đứng đầu Quỹ Môi trường Jamaica, nhấn mạnh: “Chúng ta vừa trải qua cơn bão Melissa… Khi lái xe qua một số khu vực ở phía tây Jamaica, bạn vẫn thấy sự tàn phá… Chúng ta phải trả 12 tỷ đô la cho thiệt hại, vậy mà chúng ta lại vui vẻ bàn về việc thăm dò nhiên liệu hóa thạch. Đây là một sự mâu thuẫn lớn.” Bà Rodriguez-Moodie nói thêm: “Nếu chúng ta muốn có lập trường đạo đức cao để đứng lên và thậm chí yêu cầu hỗ trợ cho những mất mát và thiệt hại [do biến đổi khí hậu], cũng như cho việc thích ứng và giảm thiểu, chúng ta không thể xem xét việc thăm dò và mở rộng ngành công nghiệp nhiên liệu hóa thạch.”
Tuy nhiên, Jamaica đã chứng kiến các nước láng giềng Guyana và Suriname hưởng lợi từ doanh thu sản xuất dầu mới trong những năm gần đây, khiến việc thăm dò trở nên rất hấp dẫn. An ninh năng lượng là mối quan ngại lớn đối với Jamaica, đặc biệt là với những thách thức địa chính trị đang diễn ra, đẩy giá dầu khí toàn cầu lên cao.
Jamaica đã phê chuẩn Hiệp định Paris năm 2017. Sau đó, vào năm 2024, chính phủ đã kêu gọi các quốc gia khác đàm phán một hiệp ước tập trung vào việc loại bỏ dần dầu mỏ, khí đốt và than đá. Quốc đảo này cũng là một bên ký kết Hiệp định Escazú dành cho khu vực Mỹ Latinh và Caribe, và chính phủ đã cam kết khôi phục rừng ngập mặn và cỏ biển ở các vùng đất ngập nước ven biển.
Với lưu vực Walton-Morant nằm gần một số khu vực đánh bắt cá chính của Jamaica và gần các khu rừng ngập mặn, rừng đá vôi và rạn san hô, có những lo ngại lớn về tác động môi trường tiềm tàng của các hoạt động khoan dầu trong khu vực, hoặc tệ hơn, là nguy cơ tràn dầu.
Tuy nhiên, như đã thấy ở Guyana, nhiều người tin rằng việc phát triển ngành công nghiệp dầu mỏ của đất nước có thể giúp hỗ trợ sự phát triển kinh tế và xã hội rộng lớn hơn. Courtney Lindsay, một chuyên gia về vùng Caribe tại tổ chức tư vấn độc lập ODI Global, tin rằng khủng hoảng khí hậu “là một vấn đề của các nước phát triển”. Lindsay nói thêm: “Chúng ta không có cái xa xỉ để nói rằng, ‘Chúng ta không muốn góp phần vào vấn đề biến đổi khí hậu này’ bởi vì chúng ta đang nói về một vấn đề thiết yếu.”
Nhiều chính phủ đã chỉ ra sự đạo đức giả của các quốc gia có thu nhập cao khi bỏ qua nhu cầu của các quốc gia có thu nhập thấp hơn và kỳ vọng họ phải giữ vững lập trường đạo đức trong khi trước đây các quốc gia này đã không làm như vậy. Tuy nhiên, vào năm 2025, IEA đã nhắc lại kết luận năm 2021 rằng sẽ không cần đầu tư thêm vào dầu khí trong một thế giới tăng nhiệt độ toàn cầu 1,5°C.
Đầu tư nhiều hơn vào lĩnh vực năng lượng tái tạo của Jamaica có thể giúp ngăn ngừa nhu cầu phát triển nhiên liệu hóa thạch trong nước. Hòn đảo này có tiềm năng đáng kể cho phát triển năng lượng xanh, bao gồm năng lượng mặt trời, thủy điện và năng lượng gió, hiện đang đóng góp khoảng 13% sản lượng điện của Jamaica. Chính phủ đặt mục tiêu năng lượng tái tạo sẽ đóng góp 50% sản lượng điện vào năm 2030, nhưng điều này sẽ đòi hỏi đầu tư đáng kể vào lĩnh vực này. Trong khi đó, mức nợ cao của Jamaica đồng nghĩa với việc sự tăng trưởng này khó có thể đạt được nếu không có nguồn tài chính nước ngoài.
Trong khi chính phủ đang cố gắng vượt qua những thách thức kinh tế và xã hội của Jamaica, việc phát triển ngành công nghiệp dầu mỏ của đất nước có vẻ rất hấp dẫn. Tuy nhiên, việc khai thác dầu ở một khu vực dễ bị tổn thương như vậy có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Để giúp bảo tồn nguồn dầu mỏ và hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh toàn cầu, cộng đồng quốc tế cần đầu tư mạnh hơn nữa vào việc giúp Jamaica và các quốc đảo khác phát triển năng lực năng lượng tái tạo và đảm bảo an ninh năng lượng lâu dài của họ.
Nguồn tin: Xangdau.net
