Các dấu hiệu cho thấy tầm ảnh hưởng của Nga trong khu vực đang suy giảm, đặc biệt trong bối cảnh các công cụ đòn bẩy chính trị và kinh tế của Moscow đối với các quốc gia đồng minh đang gặp thách thức lớn. Những biến động gần đây đã đặt ra nghi vấn về hiệu quả thực tế của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU).

CSTO đối mặt với khủng hoảng niềm tin

Áp lực từ cuộc xung đột với Ukraine đã làm bộc lộ những phân hóa sâu sắc trong nội bộ CSTO. Sau tối hậu thư của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy yêu cầu Belarus ngừng hỗ trợ quân sự cho Nga, các quốc gia thành viên khác trong khối như Kazakhstan và Kyrgyzstan đã khẳng định rõ quan điểm không muốn bị lôi kéo vào cuộc xung đột.

Theo các thông tin từ giới phân tích quân sự, đại diện của Kazakhstan và Kyrgyzstan nhấn mạnh rằng mọi quyết định liên quan đến điều khoản hỗ trợ quân sự tập thể theo quy định của CSTO đều phải thông qua quốc hội các nước này, nơi vốn tồn tại nhiều luồng quan điểm phản đối. Phía Kyrgyzstan cũng khẳng định rằng bất kỳ hành động nào được coi là "tấn công" cần phải có sự công nhận chính thức từ Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, một điều kiện khó đạt được trong bối cảnh hiện tại. Những động thái này cho thấy CSTO đang đứng trước nguy cơ trở thành một liên minh chỉ tồn tại trên danh nghĩa.

Sự bất ổn trong Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU)

Tương tự, khối EAEU cũng đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin khi các thành viên như Kazakhstan và Kyrgyzstan cho rằng khối này đang vận hành thiếu hiệu quả và phục vụ ưu tiên kinh tế của Nga thay vì mục tiêu thương mại tự do chung. Để bảo vệ thị trường nội địa, Kazakhstan đã cân nhắc lệnh cấm nhập khẩu lúa mì đối với cả các đối tác trong EAEU.

Đồng thời, sự tái đắc cử của Thủ tướng Nikol Pashinyan tại Armenia – quốc gia đang có định hướng tích hợp sâu rộng hơn vào các định chế chính trị và kinh tế phương Tây – đã làm trầm trọng thêm tình trạng chia rẽ. Sau khi Nga áp đặt lệnh cấm nhập khẩu đối với các sản phẩm nông sản từ Armenia với lý do kiểm soát chất lượng, Thủ tướng Pashinyan đã chỉ trích gay gắt hiệu quả hoạt động của EAEU. Phía Armenia khẳng định đang tìm kiếm các thị trường xuất khẩu mới mà không gặp phải các rào cản kỹ thuật từ phía các đối tác trong khối, đồng thời đặt câu hỏi về tính thực tại của EAEU như một tổ chức thương mại khả thi.

Những diễn biến này phản ánh giới hạn trong năng lực gây ảnh hưởng của Điện Kremlin đối với các quốc gia vốn được xem là trong quỹ đạo của mình, đặt ra thách thức lớn đối với tương lai các cấu trúc liên minh khu vực do Nga dẫn dắt.