Thị trường dầu diesel toàn cầu đang thắt chặt nhanh chóng khi Nga, nước xuất khẩu nhiên liệu lớn thứ hai thế giới, cấm xuất khẩu các sản phẩm tinh chế chủ chốt trong bối cảnh các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này bởi Ukraine đang leo thang, trong khi cuộc chiến tại Trung Đông lại đe dọa các luồng hàng từ khu vực này một lần nữa.
Theo Eleanor Budds, giám đốc nghiên cứu về nhiên liệu và lọc dầu tại S&P Global Energy CERA, các thị trường nhập khẩu như châu Âu, Mỹ Latinh và châu Phi được dự báo sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Biên lợi nhuận dầu diesel chuẩn tại châu Âu đã tăng vọt kể từ khi Nga tuyên bố lệnh cấm xuất khẩu toàn bộ loại nhiên liệu này vào ngày 8 tháng 7, ngoài các hạn chế hiện có đối với nhiên liệu phản lực và xăng. Các lệnh cấm dầu diesel và xăng có hiệu lực cho đến cuối tháng 7, trong khi lệnh cấm nhiên liệu phản lực vẫn có hiệu lực cho đến cuối tháng 11.
Biên lợi nhuận crack dầu diesel vật chất tại khu vực ARA (Amsterdam-Rotterdam-Antwerp) đạt 70,3 USD/thùng vào ngày 13 tháng 7, mức cao nhất kể từ ngày 23 tháng 3.
Mặc dù EU, vốn đã cấm nhập khẩu các sản phẩm tinh chế của Nga từ năm 2023, sẽ không trực tiếp thiếu hụt dầu từ Nga, nhưng khối này sẽ cảm nhận được tác động của lệnh cấm khi các khu vực khác thu hút nguồn cung đi nơi khác để thay thế khối lượng bị mất từ Moscow, theo các nhà phân tích.
Chính phủ Nga cho biết bản thân nước này cũng sẽ nhập khẩu dầu diesel để đáp ứng nhu cầu nội địa.
"Châu Âu sẽ cần phải tìm nguồn cung các thùng dầu này từ đâu đó trước mùa thu. Việc có ít dầu diesel Nga hơn trên thị trường sẽ làm thắt chặt khu vực Đông Địa Trung Hải, điều này sau đó có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền tại khu vực ARA," chuyên gia phân tích chính cao cấp James Bambino của CERA cho biết, đồng thời nói thêm rằng lượng dự trữ dầu diesel đã vốn đang khan hiếm tại các trung tâm chủ chốt như Bờ Vịnh Hoa Kỳ.
Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái
Các cuộc tấn công của Ukraine đã làm tê liệt một phần ngày càng tăng công suất lọc dầu của Nga, với tình trạng ngừng hoạt động leo thang mạnh trong suốt tháng 6 và sang tháng 7 khi các cuộc tấn công gia tăng cường độ.
Vào cuối tháng 6, các nhà phân tích của CERA ước tính rằng hơn 2,5 triệu thùng/ngày công suất lọc dầu của Nga, tương đương hơn một phần ba tổng công suất của cả nước, đã ngừng hoạt động, kéo lưu lượng dầu thô của Nga xuống mức thấp nhất trong 17 năm như một kết quả trực tiếp từ thiệt hại do các cuộc tấn công. Một đánh giá riêng biệt từ nhóm chuyên trách về sự cố nhà máy lọc dầu toàn cầu của CERA cho thấy tổng công suất lọc dầu phải ngừng hoạt động tại Nga đã vượt quá 4 triệu thùng/ngày trong tuần kết thúc vào ngày 10 tháng 7, ghi nhận tác động tích lũy từ làn sóng tấn công mới vào đầu tháng 7 cùng với các sự cố ngừng hoạt động ngoài kế hoạch khác. Dựa trên công suất lọc dầu ước tính là 6,9 triệu thùng/ngày của Nga, con số mới nhất này ngụ ý gần 60% công suất lọc dầu của Nga đã ngừng hoạt động sau các cuộc tấn công.
Ngoài cường độ, Ukraine cũng đã mở rộng quy mô các cuộc tấn công vào Nga.
Các cơ sở lọc dầu với tổng công suất danh định 5,6 triệu thùng/ngày đã bị nhắm mục tiêu tại Nga từ ngày 1 tháng 3 đến ngày 10 tháng 7. Ít nhất 12 nhà máy lọc dầu đã bị tấn công hơn hai lần trong giai đoạn này, và nhà máy lọc dầu Yanos Yaroslavl công suất 300.000 thùng/ngày đã bị tấn công ít nhất bảy lần.
Nhà máy lọc dầu Moscow công suất 240.000 thùng/ngày đã bị buộc phải ngừng hoạt động trong tháng 6 sau cuộc tấn công thứ ba kể từ đầu tháng 3.
Điều này đã gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu đáng kể tại thủ đô của Nga. Một ngưỡng khác đã bị vượt qua với cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu Omsk công suất 428.000 thùng/ngày vào ngày 6 tháng 7, đây không chỉ là nhà máy lọc dầu lớn nhất cả nước mà còn là nhà máy xa biên giới Ukraine nhất được báo cáo bị tấn công.
Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu đã được báo cáo ở hầu hết các khu vực của Nga trong tháng rưỡi qua, buộc các chính quyền và nhà phân phối nhiên liệu phải thực hiện các biện pháp từ hạn chế nguồn cung đến gần như ngừng cung cấp hoàn toàn. Truyền thông địa phương đưa tin người dân phải xếp hàng hơn 24 giờ để đổ xăng hoặc dầu diesel.
Khủng hoảng tại Nga
Xuất khẩu dầu diesel và dầu gasoil của Nga bắt đầu giảm đáng kể từ cuối tháng 5. Theo dữ liệu S&P Global Commodities at Sea, tổng xuất khẩu đạt 14,8 triệu thùng trong tháng 6, giảm từ mức trung bình 24 triệu thùng/tháng trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5 và 30,5 triệu thùng vào tháng 1. Nhìn chung, Nga đã xuất khẩu 293,9 triệu thùng trong năm 2025, tương đương 805.000 thùng/ngày, khối lượng lớn thứ hai sau Hoa Kỳ.
Những khách hàng chính của dầu diesel Nga là Thổ Nhĩ Kỳ và Brazil, phần còn lại được chuyển đến Ai Cập, Maroc và các quốc gia chủ yếu ở châu Phi.
"Việc mất nguồn cung từ Nga xảy ra vào thời điểm thị trường vốn đã mất đi khối lượng đáng kể từ Trung Đông, điều này đã làm cho tình hình trở nên cấp bách," người đứng đầu toàn cầu về rủi ro giá cả tại công ty thương mại hàng hóa Hartree, Rob McLeod, nói với Platts.
"Nếu cuộc chiến Iran được giải quyết và hoạt động lọc dầu tại Trung Đông phục hồi, cho phép xuất khẩu tăng trở lại, tình hình sẽ dễ quản lý hơn nhiều thông qua các đòn bẩy cung ứng thông thường như tăng tốc độ vận hành và chuyển đổi năng suất lọc," ông McLeod nói thêm.
Các nhà giao dịch báo cáo điều kiện nguồn cung thắt chặt tại thị trường châu Âu, đặc biệt là ở khu vực Địa Trung Hải. Khu vực Địa Trung Hải đang giao dịch với mức giá cao hơn so với Tây Bắc Âu, thu hút các thùng dầu từ Hoa Kỳ.
Giá chuẩn cho lô hàng dầu diesel tại Địa Trung Hải được đánh giá ở mức 1.149,25 USD/tấn CIF Med vào ngày 13 tháng 7, mức cao nhất kể từ ngày 22 tháng 5, và cao hơn 34,50 USD/tấn so với đánh giá CIF NWE.
Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu nhập khẩu dầu diesel từ Ấn Độ, một sự thay đổi so với các mô hình thương mại trước đây.
Nhu cầu nhập khẩu
Châu Âu thường nhập khẩu gần 1 triệu thùng/ngày dầu diesel ngoài sản lượng nội địa để đáp ứng nhu cầu. Trước khi cuộc xung đột giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran bắt đầu, châu Âu tìm nguồn cung khoảng 27% lượng nhập khẩu từ Trung Đông, không bao gồm dòng chảy nội khối châu Âu. Sau khi eo biển Hormuz thực sự đóng cửa, châu Âu buộc phải tìm kiếm các khối lượng thiếu hụt ở nơi khác, với lượng nhập khẩu từ Hoa Kỳ tăng so với năm trước trong giai đoạn tháng 3-5.
"Hiện nay Hoa Kỳ đã và đang tăng năng suất lọc xăng, điều này có thể phải đánh đổi bằng dầu diesel. Việc xuất khẩu bổ sung sẽ làm giảm tồn kho dầu diesel của Hoa Kỳ, điều này cũng sẽ thúc đẩy sức mạnh của biên lợi nhuận crack," Bambino cho biết.
Trong khi đó, Nga có kế hoạch bắt đầu nhập khẩu các sản phẩm dầu trong tháng 7, theo Phó Thủ tướng Alexander Novak. Các quan chức không nêu rõ nhà nhập khẩu hoặc khối lượng và không có sự rõ ràng trên thị trường về việc các thùng dầu sẽ đến từ đâu. Bộ trưởng dầu mỏ Ấn Độ cho biết vào ngày 3 tháng 7 rằng nước này có năng lực xuất khẩu các sản phẩm dầu sang Nga.
Khủng hoảng lọc dầu của Nga cũng sẽ ảnh hưởng đến các quốc gia láng giềng như Tajikistan, Mông Cổ và Kyrgyzstan (các quốc gia không giáp biển), vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu đường sắt của Nga, theo CERA.
Ngoài ra, Kazakhstan sẽ cần giải quyết tình trạng "du lịch nhiên liệu" và buôn lậu nhiên liệu xuyên biên giới từ Nga, những sự việc đã được báo cáo. Truyền thông địa phương đưa tin vào tháng 7 rằng khoảng 60 trạm kiểm soát cảnh sát đã bắt đầu hoạt động tại các cửa khẩu biên giới của Kazakhstan để giải quyết tình trạng buôn lậu.
Nguồn tin: Xangdau.net
