Trong khi quy mô công suất điện mặt trời toàn cầu vẫn tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ – với mức bổ sung kỷ lục 647 GW trong năm ngoái, nâng tổng công suất tích lũy lên 2,9 TW – thì xu hướng đầu tư đang có sự chuyển dịch rõ rệt sang mô hình điện mặt trời kết hợp lưu trữ (solar-plus-storage). Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi chi phí pin lưu trữ giảm, trong khi các dự án điện mặt trời đơn lẻ ngày càng đối mặt với nhiều rủi ro về vận hành lưới điện và biên lợi nhuận.

Sự dịch chuyển từ các mô hình độc lập

Hiện tại, hơn 90% công suất điện mặt trời vận hành là mô hình đơn lẻ. Tuy nhiên, việc đẩy công suất lớn lên lưới điện vào khung giờ cao điểm nắng (peak sunlight hours) đã dẫn đến hiện tượng giá điện giảm mạnh, thậm chí xuống mức âm tại một số thị trường. Các hợp đồng mua bán điện (PPA) đơn lẻ truyền thống thường thiếu cơ chế bảo vệ cấu trúc trước rủi ro giá âm, khiến các đơn vị bao tiêu phải trả giá cố định cho nguồn điện mà thực tế trên thị trường giao ngay có giá bằng không hoặc thấp hơn.

Ông Arnaud Jouvin, Giám đốc chiến lược lưu trữ năng lượng toàn cầu tại Brookfield Asset Management, nhận định rằng sức hấp dẫn của các đơn vị điện mặt trời đơn lẻ đang giảm dần. Thay vào đó, các doanh nghiệp bao tiêu ngày càng ưu tiên mô hình lai (hybrid) với Hệ thống Lưu trữ Năng lượng bằng Pin (BESS) nhờ những ưu điểm vượt trội:

Giảm thiểu rủi ro thị trường: BESS đóng vai trò là bộ đệm vận hành và tài chính. Pin được sạc vào giờ cao điểm sản xuất để tránh bị phạt hoặc phải bán điện với giá lỗ, sau đó xả điện vào thời điểm mặt trời lặn hoặc nhu cầu tăng cao, giúp tối ưu hóa doanh thu từ chênh lệch giá (energy arbitrage).

Đảm bảo độ tin cậy của lưới điện: Sự kết hợp giữa sản xuất năng lượng và lưu trữ giúp các đơn vị bao tiêu ổn định chi phí, phòng ngừa rủi ro biến động giá điện cực đoan.

Triển vọng tăng trưởng của phân khúc BESS

McKinsey dự báo công suất thị trường BESS toàn cầu sẽ tăng trưởng với tốc độ 50%/năm, đạt khoảng 680 GWh vào năm 2030, được thúc đẩy bởi chi phí pin lithium-ion giảm và nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI.

Nhiều đơn vị đang định vị chiến lược trong làn sóng này:

Fluence Energy: Tập trung vào triển khai quy mô lưới điện và phần mềm tối ưu hóa dựa trên AI, với lượng đơn hàng tồn đọng (backlog) đạt 5,6 tỷ USD từ các dự án điện lực và trung tâm dữ liệu.

Bimergen Energy Corporation: Chuyên phát triển các dự án BESS và trang trại điện mặt trời quy mô lớn, khai thác doanh thu từ chênh lệch giá năng lượng và dịch vụ ổn định lưới điện.

Brookfield Renewable Corporation: Một trong những nền tảng năng lượng tái tạo lớn nhất thế giới, đang dẫn đầu các thỏa thuận PPA quy mô lớn, bao gồm hợp đồng cung cấp 10,5+ GW năng lượng sạch cho các trung tâm dữ liệu và nhu cầu trí tuệ nhân tạo của Microsoft.

Việc tích hợp lưu trữ không chỉ giải quyết các điểm nghẽn về hạ tầng lưới điện mà còn giúp các chủ đầu tư tối ưu hóa giá trị tài sản, đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của các đối tác công nghiệp về độ ổn định của nguồn cung điện năng.