Một thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt chiến tranh và mở lại eo biển Hormuz có thể giúp giảm bớt khủng hoảng năng lượng toàn cầu, nhưng giá dầu và nguồn cung có thể mất nhiều tháng để ổn định khi hoạt động vận chuyển được nối lại và cơ sở hạ tầng được phục hồi.

Mỹ và Iran hôm Chủ Nhật tuyên bố đã đạt được thỏa thuận sơ bộ để chấm dứt chiến tranh, làm dấy lên hy vọng về việc chấm dứt cuộc khủng hoảng năng lượng đã bao trùm các quốc gia trên toàn thế giới kể từ khi xung đột bắt đầu.

“Tàu thuyền trên thế giới, hãy khởi động động cơ. Hãy để dầu chảy!” Tổng thống Donald Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội ca ngợi thỏa thuận Mỹ-Iran.

Thỏa thuận này sẽ mở lại eo biển Hormuz sau khi cả hai bên chính thức ký kết thỏa thuận vào thứ Sáu.

Tuyến đường thủy hẹp này là tuyến đường quan trọng cho thương mại năng lượng toàn cầu, xử lý khoảng một phần năm lượng dầu và khí đốt tự nhiên của thế giới trong thời gian bình thường.

Tehran đã đóng cửa hoạt động vận chuyển qua eo biển kể từ khi xung đột bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, gây ra một trong những sự gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu lớn nhất trong lịch sử.

Vào thời điểm đó, nhiều người dự đoán giá dầu sẽ tăng vọt từ khoảng 72 đô la (62 euro) một thùng vào ngày 27 tháng 2 lên mức cao nhất là 150 đến 200 đô la.

Cuối cùng, mức tăng giá vừa phải hơn và một thùng dầu đạt đỉnh điểm ở mức khoảng 120 đô la ngay sau khi xung đột bắt đầu trước khi giảm trở lại.

Sau khi thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran được công bố vào cuối tuần, giá dầu tiếp tục giảm.

Việc giảm nhu cầu đã kiềm chế giá cả

Nguồn cung tăng từ Mỹ và các nguồn ngoài vùng Vịnh khác, nhu cầu giảm từ Trung Quốc, việc phối hợp giải phóng dự trữ chiến lược và sự lạc quan của thị trường rằng cuộc xung đột sẽ sớm kết thúc đã giúp kiềm chế đà tăng giá.

Ví dụ, Mỹ đã tăng xuất khẩu dầu thô trong tháng 4 và tháng 5 lên hơn 5 triệu thùng mỗi ngày, tăng từ mức trung bình khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày trong những năm gần đây, theo báo cáo của Wall Street Journal.

Trong khi đó, Trung Quốc đã cắt giảm đáng kể nhập khẩu dầu thô trong những tuần gần đây, thay vào đó dựa vào lượng hàng tồn kho thương mại hiện có và kho dự trữ chiến lược.

Fereidun Fesharaki, chủ tịch danh dự của công ty tư vấn năng lượng FGE NexantECA, gần đây đã nói với Bloomberg rằng thị trường dầu mỏ đã phản ứng với cú sốc năng lượng bằng cách giảm nhu cầu.

Ông cho biết Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, đã cắt giảm nhập khẩu 4 triệu thùng mỗi ngày.

Emma Li, nhà phân tích thị trường dầu mỏ Trung Quốc hàng đầu tại Vortexa, cho biết Trung Quốc bắt đầu sử dụng lượng hàng tồn kho khổng lồ trong nước vào tháng 5 để bù đắp sự gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, thay vì mua dầu thô trên thị trường giao ngay.

Việc rút lui khỏi hoạt động mua dầu giao ngay đã "giảm đáng kể áp lực lên giá dầu thô giao ngay", bà viết trong một bản phân tích nghiên cứu vào cuối tháng 5.

Lượng dự trữ dầu toàn cầu đang giảm nhanh chóng

Tuy nhiên, Trung Quốc không phải là trường hợp cá biệt, khi các quốc gia trên thế giới ngày càng sử dụng đến lượng dự trữ trong nước để bù đắp cho hàng triệu thùng dầu bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), lượng dự trữ dầu đã giảm với tốc độ trung bình 5,3 triệu thùng mỗi ngày từ tháng 3 đến tháng 5.

Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành đã cảnh báo rằng lượng dự trữ đang đạt đến mức nguy hiểm.

“Lượng dự trữ đang ngày càng cạn kiệt”, ông Jorge Leon, một nhà phân tích tại Rystad Energy và cựu quan chức OPEC, cảnh báo.

“Việc sử dụng lượng dự trữ và các phương án vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz có thể mang lại một số cứu trợ ngắn hạn, nhưng chúng không thể bù đắp hoàn toàn cho sự gián đoạn kéo dài đối với dòng chảy qua eo biển Hormuz”, ông nói với DW tuần trước.

“Trong trường hợp đó, không phải là điều không thể xảy ra khi giá dầu có thể nhanh chóng tăng lên 150 đô la một thùng vào mùa hè này”, ông Leon nói thêm.

Việc trở lại bình thường sẽ mất nhiều tháng.

Với việc Washington và Tehran đạt được thỏa thuận và nhất trí nhanh chóng mở lại eo biển, hy vọng về việc tình trạng thiếu hụt nguồn cung sẽ sớm được cải thiện đang dâng cao.

Nhưng ngay cả khi thỏa thuận này được thông qua, các chuyên gia cảnh báo rằng có thể sẽ mất nhiều tháng trước khi thị trường năng lượng trở lại trạng thái bình thường như trước xung đột, do cần có các biện pháp an ninh như rà phá thủy lôi.

Việc khôi phục giao thông qua eo biển - với hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn tàu vẫn đang bị mắc kẹt - và giải quyết các vấn đề như bảo hiểm cũng sẽ mất thời gian.

“Ngay cả khi tàu thuyền hiện đã có thể đi lại an toàn, các tàu chở dầu vẫn đang ở sai vị trí, các cơ sở sản xuất/lọc dầu cần phải hoạt động hết công suất, và các câu hỏi về chi phí và khả năng mua bảo hiểm cho tàu thuyền đi qua eo biển vẫn sẽ còn tồn tại,” Neil Shearing, nhà kinh tế trưởng tại Capital Economics, viết trong một bản nghiên cứu.

“Giả định hiện tại của chúng tôi là khoảng 80% dòng chảy năng lượng sẽ được nối lại vào cuối quý 3,” ông nói thêm.

Neil Crosby, trưởng bộ phận nghiên cứu tại công ty tình báo thị trường Sparta Commodities, nói với DW hồi đầu tháng này rằng, sau khi eo biển được mở cửa trở lại, việc đảm bảo giao thông thông suốt "có thể mất tám tuần, thậm chí lâu hơn, tùy thuộc vào thời gian cần thiết cho từng bước".

Việc khôi phục nguồn cung sẽ là một thách thức

Ngoài việc gây ra các vấn đề vận chuyển lớn, cuộc xung đột còn gây thiệt hại cho các cơ sở năng lượng trên khắp Vịnh Ba Tư.

Các mỏ dầu, đường ống dẫn dầu và các cơ sở hạ tầng khác bị hư hại sẽ cần được sửa chữa trước khi chúng có thể góp phần tăng nguồn cung. Việc đưa các địa điểm này hoạt động trở lại đòi hỏi phải kiểm tra kỹ lưỡng và có thể là một quá trình chậm.

Thêm vào đó, một số nhà sản xuất năng lượng trong khu vực đã ngừng sản xuất vì đơn giản là họ hết không gian lưu trữ.

Trong bối cảnh này, có thể sẽ mất một thời gian trước khi nguồn cung và giá cả năng lượng ổn định.

“Sẽ có rất nhiều thời gian để chờ xem eo biển sẽ mở cửa trở lại nhanh như thế nào và sẽ mất bao lâu để dòng chảy dầu thực sự trở lại bình thường”, Nick Twidale, chiến lược gia thị trường chính tại ATFX Global ở Sydney, nói với Reuters.

“Chắc chắn sẽ mất vài tháng chứ không phải vài tuần.”

Nguồn: Deutsche Welle

Nguồn tin: Xangdau.net